ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ  พระวินัยปิฎก  พระสุตตันตปิฎก  พระอภิธรรมปิฎก  ค้นพระไตรปิฎก  ชาดก  หนังสือธรรมะ 
 
อรรถกถา กถาวัตถุปกรณ์
วรรคที่ ๙ อตีตานาคตปัจจุปปันนกถา

               อรรถกถาอตีตานาคเตหิ สมันนาคตกถา๑-               
               ว่าด้วยบุคคลผู้ประกอบด้วยอดีตและอนาคต               
____________________________
๑- ในอภิธรรมใช้ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนกถา.

               บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องบุคคลผู้ประกอบด้วยอดีตและอนาคต.
               ในเรื่องนั้น บัณฑิตพึงทราบบัญญัติ ๒ อย่าง คือ สมันนาคตบัญญัติ ได้แก่ บัญญัติคำว่า ผู้ประกอบ และปฏิลาภบัญญัติ ได้แก่ บัญญัติคำว่า การได้เฉพาะ.
               ในบัญญัติ ๒ อย่างนั้น ผู้ถึงพร้อมด้วยปัจจุบันธรรม ท่านเรียกว่า สมันนาคตะ ส่วนสมาบัติทั้งหลายของผู้ได้ฌาน ๘ ไม่เป็นไปในขณะเดียวกัน คือส่วนหนึ่งเป็นอดีต ส่วนหนึ่งเป็นอนาคต ส่วนหนึ่งเป็นปัจจุบัน แม้ก็จริง ถึงอย่างนั้น ท่านก็เรียกปฏิลาภะ ผู้มีปกติได้ เพราะความเป็นผู้แทงตลอดแล้ว เป็นสภาพไม่เสื่อมไป.
               ในปัญหานั้น ชนเหล่าใดไม่ถือเอาการวิภาคอย่างนี้ มีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอันธกะทั้งหลายว่า ฌานทั้งหลายแม้เป็นอดีตและอนาคตมีอยู่แก่ผู้ได้ฌาน เหตุใด เพราะเหตุนั้น ฌานลาภีบุคคลเหล่านั้นย่อมเป็นผู้ประกอบด้วยอดีตบ้าง ด้วยอนาคตบ้าง ดังนี้ คำถามของสกวาที หมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
               คำที่เหลือในที่นี้ มีอรรถตื้นทั้งนั้น.
               อนึ่ง คำว่า บุคคลผู้มีปกติเพ่งวิโมกข์ ๘ เป็นต้น เป็นข้อพิสูจน์แห่งความเป็นผู้ได้ คือได้สมาบัติ ๘ มิใช่พิสูจน์ความเป็นผู้ประกอบด้วยอดีตและอนาคต ดังนี้แล.
               อรรถกถาอตีตานาคเตหิสมันนาคตกถา จบ.               

               รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ
                         ๑. อานิสังสกถา
                         ๒. อมตารัมมณกถา
                         ๓. รูปังสารัมมตันติกถา
                         ๔. อนุสยาอนารัมมณาติกถา
                         ๕. ญาณังอนารัมมณันติกถา
                         ๖. อตีตารัมมณกถา
                         ๗. อนาคตารัมมณกถา
                         ๘. วิตักกานุปติตกถา
                         ๙. วิตักกวิปผารสัททกถา
                         ๑๐. นยถาจิตตัสสวาจาติกถา
                         ๑๑. นยถาจิตตัสสกายกัมมันติกกถา
                         ๑๒. อตีตานาคตปัจจุปันนกถา.

               วรรคที่ ๙ จบ.               
               -----------------------------------------------------               

.. อรรถกถา กถาวัตถุปกรณ์ วรรคที่ ๙ อตีตานาคตปัจจุปปันนกถา จบ.
อ่านอรรถกถา 37 / 1อ่านอรรถกถา 37 / 1363อรรถกถา เล่มที่ 37 ข้อ 1368อ่านอรรถกถา 37 / 1375อ่านอรรถกถา 37 / 1898
อ่าน เนื้อความในพระไตรปิฎก
http://84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=37&A=13600&Z=13668
- -- ---- ----------------------------------------------------------------------------
ดาวน์โหลด โปรแกรมพระไตรปิฎก
บันทึก  ๗  เมษายน  พ.ศ.  ๒๕๕๗
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ DhammaPerfect@yahoo.com

สีพื้นหลัง :