สมุดภาพพระพุทธประวัติ
ฉบับอนุรักษ์ภาพเขียนทางพระพุทธศาสนา โดย ครูเหม เวชกร
พร้อมคำบรรยายประกอบภาพเขียนอันทรงคุณค่าทางวัฒนธรรมและประเพณีไทย
สารบัญเนื้อเรื่อง
  คำนำ
  ภาพที่ ๑	 เทพเจ้าทุกชั้นฟ้าชุมนุมกันอัญเชิญเทพบุตรโพธิสัตว์ให้จุติมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า
  ภาพที่ ๒	 ทรงรับคำเชิญ แล้วจุติมากำเนิดในตระกูลกษัตริย์ศากยะ  ณ กรุงกบิลพัสดุ์
  ภาพที่ ๓	 พอประสูติจากพระครรภ์พระมารดา  ณ ป่าลุมพินีวัน  ก็ทรงดำเนินได้ ๗ ก้าว
  ภาพที่ ๔	 อสิตดาบสมาเยี่ยม เห็นกุมารประกอบด้วยมหาปุริสลักษณะก็ถวายบังคม
  ภาพที่ ๕	 พราหมณาจารย์รับพระลักษณะสมโภชพระกุมาร  ถวายพระนามว่า  พระสิทธัตถะ
  ภาพที่ ๖	 ทรงบรรลุปฐมฌานตั้งแต่ทรงพระเยาว์  ขณะประทับใต้ร่มหว้าในพิธีแรกนาขวัญ
  ภาพที่ ๗	 ทรงประลองศิลปศาสตร์ยกศรอันหนัก  ดีดสายศรเสียงสนั่นกระหึ่มเมือง
  ภาพที่ ๘	 พระบิดาทรงอภิเษกสมรสพระสิทธัตถะกับพระนางพิมพายโสธรา
  ภาพที่ ๙	 เสด็จประพาสสวน  ทรงเห็นเทวฑูต ๔  คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และบรรพชิต
  ภาพที่ ๑๐	 ทรงสรงสนานน้ำในสระ  ราชบุรุษไปทูลว่า  พระนางพิมพาประสูติพระโอรสแล้ว
  ภาพที่ ๑๑	 ทรงเปลื้องสังวาลประทานนางกีสาโคตมีซึ่งสดุดีพระคุณ  ขณะเสด็จขึ้นสู่ประสาท
  ภาพที่ ๑๒	 ตื่นบรรทมกลางดึกเห็นสาวสนมกรมในนอนระเกะระกะ  ระอาพระทัยใคร่ผนวช
  ภาพที่ ๑๓	 เสด็จไปเยี่ยมพระนางพิมพา  ซึ่งกำลังบรรทมหลับสนิทเป็นนิมิตอำลาผนวช
  ภาพที่ ๑๔	 ทรงปลุกนายฉันนะให้ผูกม้ากัณฐกะ  เพื่อประทับเป็นพาหนะเสด็จออกบรรพชา
  ภาพที่ ๑๕	 พระยามารห้ามบรรพชาว่า  อีก ๗ วันจะได้เสวยสมบัติบรมจักรแต่ไม่ทรงฟัง
  ภาพที่ ๑๖	 ทรงตัดโมลีถือเพศบรรพชา  ณ ฝั่งน้ำอโนมา  ฆฏิการพรหมถวายอัฐบริขาร
  ภาพที่ ๑๗	 เสด็จจาริกผ่านกรุงราชคฤห์  มหาชนเห็นแล้วโจษจันกันทั่วเมือง
  ภาพที่ ๑๘	 พระเจ้าพิมพิสารเสด็จไปเฝ้า  ทูลของปฏิญาณว่าถ้าตรัสรู้แล้วขอให้มาโปรดก่อน
  ภาพที่ ๑๙	 เสด็จไปศึกษาลัทธิฤาษีชีป่ากับอาฬารดาบส  เห็นว่ามิใช่ทางตรัสรู้
  ภาพที่ ๒๐	 เสด็จถึงอุรุเวลาเสนานิคมอันสงัดเงียบ  ทรงพอพระทัยประทับบำเพ็ญเพียรที่นั่น
  ภาพที่ ๒๑	 ทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยา  ปัญจวัคคีย์เฝ้าปฎิบัติ  พระอินทร์ดีดพิณถวายข้ออุปมา
  ภาพที่ ๒๒	 เช้าวันตรัสรู้  นางสุชาดากับทาสีมาถวายข้าวมธุปายาส  โดยสำคัญว่าเทวดา
  ภาพที่ ๒๓	 ทรงลอยถาด  ถาดจมลงไปกระทบกับถาดเดิม ๓ ใบ  พญานาคก็รู้ว่า พระพุทธเจ้าจะมาตรัสรู้
  ภาพที่ ๒๔	 เสด็จกลับจากลอยถาด  ทรงรับหญ้าคาซึ่งพราหมณ์โสตถิยะถวายในระหว่างทาง
  ภาพที่ ๒๕	 ทรงลาดหญ้าคาประทับเป็นโพธิบัลลังก์  ตกเย็นพญามารก็กรีฑาพลมาขับไล่
  ภาพที่ ๒๖	 แม่พระธรณีบิดพระเกศา  เกิดเป็นสมุทรธารา  พระยามารก็พ่ายแพ้แก่พระบารมี
  ภาพที่ ๒๗	 พอรุ่งอรุณก็ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า  เทวดาฝ่ายฟ้อนร่อนรำถวายเป็นพุทธบูชา
  ภาพที่ ๒๘	 เสด็จไปประทับโคนต้นไทร  สามธิดามารมาประโลมล่อให้หลง ก็ไม่ทรงใยดี
  ภาพที่ ๒๙	 ย้ายไปประทับโคนไม้จิก ฝนตกพรำ พญานาคมาขดขนดปกพระกาย กำบังฝน
  ภาพที่ ๓๐	 ขณะประทับโคนไม้เกด  ท้าวโลกบาลถวายบาตร  เทวดาบอกสองพาณิชให้ไปเฝ้า
  ภาพที่ ๓๑	 สองพาณิชถวายข้าวสัตตุก้อนสัตตุผง  แล้วทูลปฎิญาณตนเป็นอุบาสกคู่แรกในโลก
  ภาพที่ ๓๒	 กลับมาประทับโคนต้นไทร  ท้อพระทัยในอันโปรดสัตว์  สหัสบดีพรหมต้องทูลวิงวอน
  ภาพที่ ๓๓	 ทรงคำนึงเห็นอุปนิสัยเวไนยสัตว์เปรียบด้วยดอกบัว ๔ เหล่าจึงรับอาราธนา
  ภาพที่ ๓๔	 เสด็จพระพุทธดำเนินไปโปรดเบญจวัคคีย์  พบอุปกาชีวกในระหว่างทาง
  ภาพที่ ๓๕	 ถึงป่าอิสิปตนะ  เบญจวัคคีย์เห็นแต่ไกล  นัดกันว่าจะไม่ต้อนรับ  แต่แล้วก็กลับใจ
  ภาพที่ ๓๖	 สำแดงปฐมเทศนาธัมมจักกัปปวัตตนสูตรโปรดเบญจวัคคีย์  ให้ได้ดวงตาเห็นธรรม
  ภาพที่ ๓๗	 ยสกุลบุตรหน่ายสมบัติ  เดินไปสู่ป่าอิสิปตนะ  พบพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมโปรด
  ภาพที่ ๓๘	 เสด็จไปหาชฎิลอุรุเวลากัสสป  ขอพักในโรงไฟ  ชฎิลบอกว่ามีนาคร้ายก็ไม่ทรงฟัง
  ภาพที่ ๓๙	 ทรงทรมานนาคราชร้าย  ขดกายพญานาคใส่บาตรให้ชฎิลดู  ชฎิลก็ยังไม่เลื่อมใส
  ภาพที่ ๔๐	 วันหนึ่ง ฝนตักหนัก น้ำท่วม  แต่ไม่ท่วมที่ประทับ  ชฎิลเห็นอัศจรรย์จึงทูลขอบรรพชา
  ภาพที่ ๔๑	 พระอุรุเวลกัสสปประกาศตนเป็นพุทธสาวกต่อหน้าพระเจ้าพิมพิสาร  ณ สวนตาลหนุ่ม
  ภาพที่ ๔๒	 พระเจ้าพิมพิสารเลื่อมใส  ทรงหลั่งน้ำถวายวัดเวฬุวันเป็นปฐมสังฆาราม
  ภาพที่ ๔๓	 ท้าวเธอทรงบำเพ็ญกุศลให้พระญาติที่เกิดเป็นเปรต  เปรตทั้งหลายต่างโมทนารับส่วนบุญ
  ภาพที่ ๔๔	 พระโมคคัลลาน์  สารีบุตร  อัครสาวกซ้าย-ขวามาทูลขอบรรพชาเป็นเอหิภิกขุ
  ภาพที่ ๔๕	 พระพุทธองค์ทรงประทาน  โอวาทปาติโมกข์แก่พระอรหันต์สงฆ์  ในวันเพ็ญมาฆบูชา
  ภาพที่ ๔๖	 เสด็จไปโปรดพระญาติที่กรุงกบิลพัสดุ์  พระญาติผู้ใหญ่ถือว่าสูงอายุไม่ถวายบังคม
  ภาพที่ ๔๗	 ทรงแสดงปาฏิหารย์เหาะให้เห็น  หมู่พระญาติก็สิ้นทิฐิมานะถวายบังคมพร้อมกัน
  ภาพที่ ๔๘	 เสด็จทรงบาตรในเมือง  พระนางพิมพายโสธราเห็นจึงชี้ให้พระราหุลดู  ตรัสว่า  นั่นคือบิดาของเจ้า
  ภาพที่ ๔๙	 พระพุทธบิดาทราบข่าวก็เสด็จมาตัดพ้อ ทูลขอให้เสด็จไปประทับเสวยในวัง
  ภาพที่ ๕๐	 พระพิมพาพิลาปรำพันถึงพระพุทธองค์  เสด็จพุทธดำเนินไปโปรดถึงในปราสาท
  ภาพที่ ๕๑	 พระนันทะรับบาตรส่งเสด็จ  นางคู่วิวาห์ร้องสั่งให้รีบกลับ  พอถึงวัดกลับชวนให้ผนวช
  ภาพที่ ๕๒	 พระราหุลแสดงความรักซาบซึ้งในพระพุทธองค์ผู้เป็นบิดา  จนลืมทูลขอราชสมบัติ
  ภาพที่ ๕๓	 ทรงมอบสมบัติพระนิพพานแก่พระราหุล  โดยให้บรรพชาเป็นสามเณรองค์แรก
  ภาพที่ ๕๔	 ทรงพานันทะไปชมนางฟ้า  พระนันทะใคร่จะได้เป็นชายา  ทรงรับรองจะให้สมหวัง
  ภาพที่ ๕๕	 พระเทวทัตสำแดงฤทธิ์ให้อชาตศัตรูราชกุมารเลื่อมใส  เพื่อให้รับเป็นโยมอุปัฏฐาก
  ภาพที่ ๕๖	 นายขมังธนูซึ่งพระเทวทัตส่งไปฆ่าพระพุทธองค์  ปลงอาวุธ  ฟังธรรม  สำเร็จมรรคผล
  ภาพที่ ๕๗	 พระเทวทัตได้สำนึกในความผิดของตน  ใคร่ทูลขอขมา  แต่ถูกธรณีสูบเสียก่อนเข้าเฝ้า
  ภาพที่ ๕๘	 พระแม่น้าทูลถวายเฝ้า  โปรดให้ถวายอชิตภิกษุ  ซึ่งต่อไปจะตรัสรู้
  ภาพที่ ๕๙	 ทรงห้ามพระญาติฝ่ายพระบิดากับฝ่ายพระมารดา  ซึ่งแย่งกันทดน้ำเข้านามิให้วิวาทกัน
  ภาพที่ ๖๐	 พระพุทธบิดาประชวร  เสด็จไปโปรดกระทั่งสำเร็จพระอรหันต์แล้วนิพพาน
  ภาพที่ ๖๑	 พระแม่น้ามหาปชาบดีโคตมี  นำนางกษัตริย์บริวารไปทูลขออุปสมบทเป็นภิกษุณี
  ภาพที่ ๖๒	 ทรงสำแดงยมกปาฏิหาริย์ข่มพวกเดียรถีย์ที่ต้นมะม่วงคัณฑามพฤกษ์
  ภาพที่ ๖๓	 แล้วเสด็จขึ้นไปจำพรรษาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์  เพื่อโปรดพระพุทธมารดา
  ภาพที่ ๖๔	 ถึงวันมหาปวารณา  เสด็จลงจากดาวดึงส์โดยบันไดแก้ว บันไดทอง บันไดเงิน
  ภาพที่ ๖๕	 ครั้นแล้วก็ทรงเปิดโลก  บันดาลให้เทวดา  มนุษย์  และสัตว์นรกแลเห็นซึ่งกันและกัน
  ภาพที่ ๖๖	 ครั้งหนึ่งเสด็จไปจำพรรษา  ณ ป่าปาเลไล  โดยมีช้างกับลิง  เป็นพุทธอุปัฏฐาก
  ภาพที่ ๖๗	 ถึงเพ็ญเดือน ๓  พรรษาที่ ๔๕  พญามารเข้าเฝ้าทูลให้เสด็จปรินิพพาน  ทรงรับอาราธนา
  ภาพที่ ๖๘	 มีพระพุทธฎีกาตรัสแก่พระอานนท์ว่า ทรงปลงอายุสังขารแล้ว  อีกสามเดือนจะนิพพาน
  ภาพที่ ๖๙	 รุ่งเช้าเสด็จกลับจากทรงบาตร  เยื้องพระกายดูกรุงไพศาลี  เป็นครั้งสุดท้าย
  ภาพที่ ๗๐	 เช้าวันเพ็ญเดือน ๖  ทรงเสวยมังสะสุกรอ่อนที่บ้านนายจุนทะ  นับเป็นปัจฉิมบิณฑบาต
  ภาพที่ ๗๑	 เสด็จไปกรุงกุสินารา  ทรงกระหายน้ำ  โปรดให้พระอานนท์  ไปตักน้ำมาถวาย
  ภาพที่ ๗๒	 ปุกกุสะบุตรแห่งมัลลกษัตริย์แวะเข้าเฝ้าถวายผ้าเนื้อเกลี้ยงสีทอง
  ภาพที่ ๗๓	 เสด็จถึงสาลวันกรุงกุสินารา  โปรดให้พระอานนท์จัดที่บรรทมระหว่างไม้รังทั้งคู่
  ภาพที่ ๗๔	 พระอานนท์ไปยืนเหนี่ยวสลักเพชรพระวิหาร  ร้องไห้รำพันถึงพระพุทธองค์
  ภาพที่ ๗๕	 ทรงแสดงธรรมโปรดสุภัททะปริพาชกให้สำเร็จมรรคผล  นับเป็นปัจฉิมเวไนย
  ภาพที่ ๗๖	 ทรงยกพระธรรมวินัยไตรปิฎกเป็นศาสดา  ประทานปัจฉิมโอวาทแล้วปรินิพพาน
  ภาพที่ ๗๗	 พระสงฆ์ปุถุชนได้ฟังข่าวปรินิพพานซึ่งอาชีวกบอกแก่พระมหากัสสปก็ร้องไห้
  ภาพที่ ๗๘	 พอพระมหากัสสปถวายบังคมบาทพระพุทธศพ  เพลิงสวรรค์ก็บันดาล  ลุกโชติช่วง
  ภาพที่ ๗๙	 โทณพราหมณ์แบ่งสรรพระบรมธาตุแก่พราหมณ์และกษัตริย์ ๗ พระนคร
  ภาพที่ ๘๐	 พระมหากัสสปกับพระอริยสงฆ์ยกปฐมสังคายนา  สืบอายุพระศาสนามาถึงบัดนี้
  ศัพทานุกรม
_________________________________________
บันทึก  ๒๘  ตุลาคม  พ.ศ.  ๒๕๔๕
ติดต่อ : DhammaPerfect@hotmail.com