ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๙ [ฉบับมหาจุฬาฯ] ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๒. ทวาทสกนิบาต]

๙. มหาปทุมชาดก (๔๗๒)

๙. มหาปทุมชาดก (๔๗๒)
ว่าด้วยมหาปทุมกุมาร
(พวกผู้ใหญ่มีกษัตริย์มหาศาลเป็นต้นตลอดจนอำมาตย์ราชเสวกได้กราบทูลว่า) [๑๐๖] โทษน้อยใหญ่ของผู้อื่นทั้งหมดที่ยังมิได้เห็น มิได้พิจารณาด้วยตนเอง ผู้ใหญ่ไม่ควรลงทัณฑ์ [๑๐๗] ส่วนผู้ใดเป็นกษัตริย์ยังมิได้ทรงพิจารณาแล้วทรงลงอาชญา ผู้นั้นชื่อว่ากลืนโภชนาหารพร้อมทั้งหนาม เหมือนคนตาบอดแต่กำเนิด กลืนกินอาหารที่มีแมลงวัน [๑๐๘] พระราชาพระองค์ใดลงอาชญาบุคคลผู้ไม่ควรจะลงอาชญา ไม่ลงอาชญาบุคคลผู้ควรลงอาชญา พระราชาพระองค์นั้นไม่รู้สิ่งสมควรหรือไม่สมควร เหมือนคนตาบอดเดินทางที่ขรุขระ [๑๐๙] อนึ่ง ฐานะน้อยใหญ่ทั้งหมดเหล่านี้ พระราชาพระองค์ใดเห็นชัดเจนดีแล้วสั่งการลงไป พระราชาพระองค์นั้นสมควรจะปกครองราชสมบัติได้ [๑๑๐] พระราชาผู้อ่อนโยนอย่างเดียวหรือผู้แข็งกร้าวอย่างเดียว ไม่สามารถจะดำรงตนอยู่ในฐานะอันยิ่งใหญ่ได้ เพราะเหตุนั้น พึงประพฤติทั้ง ๒ ประการ [๑๑๑] พระราชาผู้อ่อนโยนก็อาจจะถูกดูหมิ่น ผู้แข็งกร้าวก็อาจจะมีศัตรู ครั้นทราบเหตุทั้ง ๒ อย่างนี้แล้ว พึงประพฤติพอสมควรเป็นกลางๆ ไว้ [๑๑๒] คนมีความกำหนัดพึงพูดมาก ถึงคนมีความโกรธก็พูดมาก ขอเดชะมหาราช พระองค์ไม่ควรให้ปลงพระชนม์พระราชโอรส เพราะเหตุแห่งหญิงเลย {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๙๑}

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๒. ทวาทสกนิบาต]

๙. มหาปทุมชาดก (๔๗๒)

(ฝ่ายพระราชาผู้โง่เขลาทรงสั่งลงอาชญาว่า) [๑๑๓] ประชาชนเป็นฝ่ายเดียวกันทั้งหมด ฝ่ายหญิงนี้มีเพียงคนเดียว เพราะเหตุนั้น เราจะปฏิบัติตามคำของหญิงนี้ พวกท่านจงไป จงโยนปทุมกุมารนั้นลงเหวไปเถิด (ต่อมาพระราชาตรัสถามพระโพธิสัตว์ว่า) [๑๑๔] ที่ซอกเขาอันเป็นเหวลึกหลายชั่วลำตาล ยากที่จะขึ้นมาได้ เจ้าถูกผลักตกลงไปในเหวนั้นทำไมจึงไม่ตาย (พระโพธิสัตว์กราบทูลว่า) [๑๑๕] พญานาคเกิดอยู่ที่ซอกเขานั้น แผ่พังพาน มีกำลัง ใช้ขนดรองรับอาตมภาพ เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงไม่ตายในเหวนั้น (พระราชาตรัสว่า) [๑๑๖] พ่อราชบุตร มาเถิด พ่อจักนำเจ้ากลับพระราชวังของตน ขอความเจริญจงมีแก่เจ้า เจ้าจงครอบครองราชสมบัติเถิด จักทำอะไรอยู่ในป่าเล่า (พระโพธิสัตว์กราบทูลว่า) [๑๑๗] อาตมภาพมองเห็นตนเหมือนคนที่กลืนเบ็ด แล้วดึงเบ็ดที่เปื้อนโลหิตขึ้นมา ครั้นดึงขึ้นมาแล้วพึงเป็นสุข (พระราชาตรัสว่า) [๑๑๘] อะไรหนอ เจ้ากล่าวว่า เป็นเบ็ด อะไรหนอ เจ้ากล่าวว่า เบ็ดเปื้อนโลหิต อะไรหนอ เจ้ากล่าวว่า ดึงออกมาแล้ว เราถามแล้ว ขอเจ้าจงบอกความข้อนั้น {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๙๒}

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๒. ทวาทสกนิบาต]

๑๐. มิตตามิตตชาดก (๔๗๓)

(พระโพธิสัตว์กราบทูลว่า) [๑๑๙] กาม อาตมากล่าวว่า เป็นเบ็ด ช้างและม้า อาตมากล่าวว่า เป็นเบ็ดที่เปื้อนโลหิต การสละได้แล้ว อาตมากล่าวว่า ดึงออกมาแล้ว ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้เถิด จอมกษัตริย์ (พระศาสดาทรงประมวลชาดกด้วยคาถาสุดท้ายว่า) [๑๒๐] พระราชมารดา (เลี้ยง) เป็นนางจิญจมาณวิกา พระราชบิดาของอาตมาเป็นพระเทวทัต พญานาคเป็นอานนท์ผู้เป็นบัณฑิต เทวดาเป็นพระสารีบุตร พระราชบุตรคือตถาคต ขอเธอทั้งหลายทรงจำชาดกไว้อย่างนี้
มหาปทุมชาดกที่ ๙ จบ


                  เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๒๗ หน้าที่ ๓๙๑-๓๙๓. http://84000.org/tipitaka/read/m_siri.php?B=27&siri=472                   อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง http://84000.org/tipitaka/read/v.php?B=27&A=6675&Z=6722                   ศึกษาอรรถกถานี้ ได้ที่ :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=1698                   สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗ http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu27


บันทึก ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๙ การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ DhammaPerfect@yahoo.com