ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎกเล่มที่ ๑๑ [ฉบับมหาจุฬาฯ] ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕
๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๓๗] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็น เหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิด วิบากซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) [๓๘] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๓}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)
๗. ปัญหาวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๓๙] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นวิบาก ซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) [๔๐] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นวิบาก ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและ ไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นวิบาก ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๔}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น วิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ [๔๑] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นวิบาก ซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิด วิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและ ไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑) (ย่อ) [๔๒] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๕}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
นเหตุบท - ปัจจยจตุกกนัย
[๔๓] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่ง ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากและที่ไม่เป็นวิบากไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากและที่ไม่เป็นวิบากไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่ เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๖}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากและที่ไม่เป็นวิบากไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากและที่ไม่เป็นวิบากไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่ เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) [๔๔] เหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๑๓ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๗ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ กัมมปัจจัย มี ๑๓ วาระ วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ อาหารปัจจัย มี ๑๓ วาระ ฯลฯ สัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๗}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

นเหตุปัจจัยและนอารัมมณปัจจัย
[๔๕] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่ง ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (ย่อ) [๔๖] นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๑๓ วาระ นอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ นสมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ นอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ นอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๒ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๓ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๑๓ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ นฌานปัจจัย มี ๒ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวารและสัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๘}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

๗. ปัญหาวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๔๗] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น วิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบาก และไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ [๔๘] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น วิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๘๙}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๓. วิปากติกะ ๑. เหตุทุกะ

[๔๙] สภาวธรรมที่เป็นวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น วิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) [๕๐] อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๗ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ อาหารปัจจัย มี ๗ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๙ วาระ ฌานปัจจัย มี ๗ วาระ มัคคปัจจัย มี ๗ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ อัตถิปัจจัย มี ๑๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๔๙๐}

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน]

๔. อุปาทินนติกะ ๑. เหตุทุกะ

นเหตุปัจจัย มี ๑๖ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๑๖ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)


                  เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๔๔ หน้าที่ ๔๘๓-๔๙๑. http://84000.org/tipitaka/read/m_siri.php?B=44&siri=132                   อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง http://84000.org/tipitaka/read/v.php?B=44&A=10396&Z=10565                   ศึกษาอรรถกถานี้ ได้ที่ :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=44&i=1969                   สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๔๔ http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu44


บันทึก ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๙ การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ DhammaPerfect@yahoo.com