![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
96. 11. Nagapetavatthuvannana
puratova setena paleti hatthinati idam satthari jetavane viharante dve
brahmanapete arabbha vuttam.
Ayasma kira sankicco sattavassiko khuraggeyeva arahattam patva samanerabhumiyam
thito timsamattehi bhikkhuhi saddhim arannayatane vasanto tesam bhikkhunam pancannam
corasatanam hatthato agatam maranampi bahitva te ca core dametva pabbajetva
satthu santikam agamasi. Sattha tesam bhikkhunam dhammam desesi, desanavasane te
Bhikkhu arahattam papunimsu. Athayasma sankicco paripunnavasso laddhupasampado tehi
pancahi bhikkhusatehi saddhim baranasim gantva isipatane vihasi, manussa therassa
santikam gantva dhammam sutva pasannamanasa vithipatipatiya vaggavagga hutva
agantukadanam adamsu. Tattha annataro upasako manusse niccabhatte samadapesi,
te yathabalam niccabhattam patthapesum.
Tena ca samayena baranasiyam annatarassa micchaditthikassa brahmanassa
dve putta eka ca dhita ahesum. Tesu jetthaputto tassa upasakassa mitto
ahosi. So tam gahetva ayasmato sankiccassa santikam agamasi. Ayasma sankicco
tassa dhammam desesi, so muducitto ahosi. Atha nam so upasako aha "tvam
ekassa bhikkhuno niccabhattam dehi"ti. "anacinnam amhakam brahmananam samananam
sakyaputtiyanam niccabhattadanam, tasma naham dassami"ti. Kim mayhampi bhattam na
dassasiti. "katham na dassami"ti aha. Yadi evam yam mayham desi, tam ekassa
bhikkhussa dehiti. So "sadhu"ti patissunitva dutiyadivase patova viharam gantva
ekam bhikkhum anetva bhojesi.
Evam gacchante 1- kale bhikkhunam patipattim disva dhammanca sunitva tassa
kanitthabhata ca bhagini ca sasane abhippasanna punnakammarata ca ahesum. Evam
te tayo jana yathavibhavam danani denta samanabrahmane sakkarimsu garum karimsu
manesum pujesum, matapitaro pana nesam assaddha appasanna samanabrahmanesu
agarava punnakiriyaya anadara acchandika 2- ahesum. Tesam dhitaram darikam
matulaputtassa atthaya nataka varesum. So ca ayasmato sankiccassa santike dhammam
sutva samvegajato pabbajitva niccam attano matu geham bhunjitum gacchati. Tam mata
@Footnote: 1 Si.,i. gacchante gacchante 2 Si.,i. anicchaka
Attano bhatu dhitaya darikaya palobheti, tena so ukkanthito hutva upajjhayam
upasankamitva aha "uppabbajissamaham bhante, anujanatha man"ti. Upajjhayo
tassa upanissayasampattim disva aha "samanera masamattam agamehi"ti. So "sadhu"ti
patissunitva mase atikkante tatheva arocesi, upajjhayo puna "addhamasam
agamehi"ti aha. Addhamase atikkante tatheva vutte puna "sattaham agamehi"ti
aha, so "sadhu"ti patissuni. Atha tasmim antosattahe samanerassa matulaniya
geham vinatthacchadanam jinnam dubbalakuttam vatavassabhihatam paripati, tattha brahmano
brahmani dve putta dhita ca gehena ajjhotthata kalam akamsu. Tesu brahmano
brahmani ca petayoniyam nibbattimsu, dve putta dhita ca bhummadevesu. Tesu
jetthaputtassa hatthiyanam nibbatti, kanitthassa assatariratho, dhitaya suvannasivika.
Brahmano ca brahmani ca mahante mahante ayomuggare gahetva annamannam
akotenti, abhihatatthanesu mahanta mahanta ghatappamana ganda utthahitva
muhutteneva pacitva paribhedappatta honti. Te annamannassa gande phaletva
kodhabhibhuta nikkaruna pharusavacanehi tajjenta pubbalohitam pivanti, na ca tittim
patilabhanti.
Atha samanero ukkanthabhibhuto upajjhayam upasankamitva aha "bhante maya
patinnatadivasa vitivatta, geham gamissami, anujanatha man"ti. Atha nam upajjhayo
"atthangate suriye kalapakkhacatuddasiya pavattamanaya ehi"ti vatva isipatanaviharassa
pitthipassena thokam gantva atthasi. Tena ca samayena te dve devaputta
saddhim bhaginiya teneva maggena yakkhasamagamam sambhavetum gacchanti, tesam pana
matapitaro muggarahattha pharusavaca kalarupa akulakulalukhapatitakesabhara
aggidaddhatalakkhandhasadisa vigalitapubbalohita vilitagatta ativiya
jegucchavibhacchadassana te anubandhanti.
Athayasma sankicco yatha so samanero te sabbe gacchante passati,
tatharupam iddhabhisankharam abhisankharitva samaneram aha "passasi tvam samanera
ime gacchante"ti. Ama bhante passamiti. Tenahi imehi katakammam patipucchati.
So hatthiyanadihi gacchante anukkamena patipucchi, te ahamsu "ye pacchato peta
agacchanti, te patipuccha"ti. Samanero te pete gathahi ajjhabhasi:-
[73] "puratova setena paleti hatthina
majjhe pana assatarirathena
paccha ca kanna sivikaya niyati
obhasayanti dasa sabbaso disa.
[74] Tumhe pana muggarahatthapanino
rudammukha chinnapabhinnagatta
manussabhuta kimakattha papam
yenannamannassa pivatha lohitan"ti.
Tattha puratoti sabbapathamam. Setenati pandarena. Paletiti gacchati. Majjhe panati
hatthim arulhassa sivikam arulhaya ca antare. Assatarirathenati assatariyuttena
rathena paletiti yojana. Niyatiti vahiyati. Obhasayanti dasa sabbaso disati sabbato
samantato sabba dasa disa attano sarirappabhahi vatthabharanadippabhahi ca
vijjotayamana. Muggarahatthapaninoti muggara hatthasankhatesu panisu yesam te
muggarahatthapanino, bhumisanhakaraniyadisu panivoharassa labbhamanatta hatthasaddena
pani eva visesito. Chinnapabhinnagattati muggarappaharena tattha tattha
chinnapabhinnasariRa. Pivathati pivatha.
[75] "puratova yo gacchati kunjarena
setena nagena catukkamena
amhaka putto ahu jetthako so 1-
danani datvana sukhi pamodati.
[76] Yo so majjhe assatarirathena
catubbhi yuttena suvaggitena
amhaka putto ahu majjhimo so
amacchari danapati virocati.
[77] Ya sa ca paccha sivikaya niyati
nari sapanna migamandalocana
amhaka dhita ahu sa kanitthika
bhagaddhabhagena sukhi pamodati.
[78] Ete ca danani adamsu pubbe
pasannacitta samanabrahmananam
mayam pana maccharino ahumha
paribhasaka samanabrahmananam
ete ca datva paricarayanti
mayanca sussama nalova chinno"ti.
#[75] Tattha puratova yo gacchatiti imesam gacchantanam yo purato gacchati.
"yoso purato gacchati"ti va patho, tassa yo eso purato gacchatiti attho.
Kunjarenati kum pathavim jirayati, kunjesu va ramati caratiti "kunjaro"ti laddhanamena
@Footnote: 1 Ma. sova jettho
Hatthina. Nagenati nassa agamaniyam anabhibhavaniyam 1- atthiti nago, tena nagena.
Catukkamenati catuppadena. Jetthakoti 2- pubbajo.
#[76-77] Catubbhiti catuhi assatarihi. Suvaggitenati sundaragamanena caturagamanena.
Migamandalocanati migi viya mandakkhika 3-. Bhagaddhabhagenati bhagassa addhabhagena,
attana laddhakotthasato addhabhagadanena hetubhutena. Sukhiti sukhini.
Lingavipallasena hetam vuttam.
#[78] Paribhasakati akkosaka. Paricarayantiti dibbesu kamagunesu attano
indriyani ito cito ca yathasukham carenti, parijanehi va attano punnanubhava-
nissandena 4- paricariyam karenti. Mayanca sussama nalova chinnoti mayam pana chinno
atape khitto nalo viya sussama, khuppipasahi annamannam dandabhighatehi
ca sukkha visukkha bhavamati.
Evam attano papam sampavedetva 5- "mayam tuyham matulamatulaniyo"ti
acikkhimsu. Tam sutva samanero sanjatasamvego "evarupanam kibbisakarinam katham nu kho
bhojanani sijjhanti"ti pucchanto:-
[79] "kim tumhakam bhojanam kim sayanam
kathanca yapetha supapadhammino
pahutabhogesu anappakesu
sukham viradhaya dukkhajja patta"ti
imam gathamaha.
Tattha kim tumhakam bhojananti kidisam tumhakam bhojanam. Kim sayananti kidisam
sayanam. "kim sayana"ti keci pathanti, kidisa sayana, kidise sayane sayathati attho.
@Footnote: 1 Si.,i. agati abhibhavaniyam 2 Ma. jetthoti 3 Si.,i. migiya viya mandakkhipata
@4 Ma. punnanubhavasiddhena 5 Si. sayam pavedetva
Kathanca yapethati kena pakarena yapetha, "katham vo yapetha"tipi patho, katham
tumhe yapethati attho. Supapadhamminoti sutthu ativiya papadhamma. Pahutabhogesuti
apariyantesu ularesu bhogesu santesu. Anappakesuti na appakesu bahusu. Sukham
viradhayati sukhahetuno punnassa akaranena sukham virajjhitva viradhetva. "sukhassa
viradhena"ti keci pathanti. Dukkhajja pattati ajja idani idam petayonipariyapannam
dukkham anuppattati.
Evam samanerena puttha peta 1- tena pucchitamattham vissajjenta:-
[80] "annamannam vidhitvana pivama pubbalohitam
bahum pitva na dhata homa nacchadimhase mayam.
[81] Icceva maccha paridevayanti
adayaka pecca yamassa thayino
ye te vidicca 2- adhigamma bhoge
na bhunjare napi karonti punnam.
[82] Te khuppipasupagata parattha
paccha 3- ciram jhayare dayhamana
kammani katvana dukhudrani
anubhonti dukkham katukapphalani.
[83] Ittaram hi dhanam dhannam ittaram idha jivitam
ittaram ittarato natva dipam kayiratha pandito.
[84] Ye te evam pajananti nara dhammassa kovida
te dane nappamajjanti sutva arahatam vaco"ti
panca gatha abhasimsu.
@Footnote: 1 Ma. samanerena paribhasitam sutva peta 2 Si. viditva 3 Si.,i. peta
#[80-81] Tattha na dhata homati dhata suhita titta na homa. Nacchadimhaseti
na ruccama, na rucim uppadema, na tam mayam attano ruciya pivissamati
attho. Iccevati evameva. Macca paridevayantiti mayam viya annepi manussa
katakibbisa paridevanti kandanti. Adayakati adanasila maccharino. Yamassa thayinoti
yamalokasannite yamassa thane pettivisaye thanasila. Ye te vidicca adhigamma bhogeti
ye te sampati ayatinca sukhavisesavidhayake bhoge vinditva 1- patilabhitva. Na
bhunjare napi karonti punnanti amhe viya sayampi na bhunjanti, paresam denta
danamayam punnampi na karonti.
#[82] Te khuppipasupagata paratthati te satta parattha paraloke pettivisaye
jighacchapipasabhibhuta hutva. Ciram jhayare dayhamanati khudadihetukena dukkhaggina
"akatam vata amhehi kusalam, katam papan"tiadina vattamanena vippatisaraggina
paridayhamana jhayanti, anutthunantiti attho. Dukhudraniti dukkhavipakani.
Anubhonti dukkham katukapphalaniti anitthaphalani papakammani katva cirakalam dukkham
apayikadukkham anubhavanti.
#[83-84] Ittaranti na cirakalatthayi, aniccam viparinamadhammam. Ittaram idha
jivitanti idha manussaloke sattanam jivitampi ittaram parittam appakam. Tenaha bhagava
"yo ciram jivati, so vassasatam appam va bhiyyo"ti. 2- Ittaram ittarato natvati
dhanadhannadiupakaranam manussanam jivitanca ittaram parittam khanikam na carissanti 3-
pannaya upaparikkhitva. Dipam kayiratha panditoti sapanno puriso dipam attano patittham
paraloke hitasukhadhitthanam kareyya. Ye te evam pajanantiti ye te manussanam
bhoganam jivitassa ca ittarabhavam yathavato jananti, te dane sabbakalam
nappamajjanti. Sutva arahatam vacoti arahatam buddhadinam ariyanam vacanam sutva,
sutattati attho. Sesam pakatameva.
@Footnote: 1 Si. viditva 2 di.maha. 10/91/45, sam.sa. 15/145/130,
@an.sattaka. 23/70/141 (sya) 3 Ma.vinassananti
Evam te peta samanerena puttha tamattham acikkhitva "mayam tuyham matula-
matulaniyo"ti pavedesum. Tam sutva samanero sanjatasamvego ukkantham pativinodetva
upajjhayassa padesu sirasa nipatitva evamaha "yam bhante anukampakena karaniyam 1-
anukampam upadaya, tam me tumhehi katam, 2- mahata vatamhi anatthapatato rakkhito,
na dani me gharavasena attho, abhiramissami brahmacariyavase"ti. Athayasma
sankicco tassa ajjhasayanurupam kammatthanam acikkhi, so kammatthanam anuyunjanto
nacirasseva arahattam papuni. Ayasma pana sankicco tam pavattim bhagavato arocesi.
Sattha tamattham atthuppattim katva sampattaparisaya vittharena dhammam desesi, sa
desana mahajanassa satthika ahositi.
Nagapetavatthuvannana nitthita.
------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 31 page 57-65.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=31&A=1268&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=31&A=1268&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=96
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=3182
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=3357
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=3357
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]