|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Sujātājātakaṃ
na hi vaṇṇena sampannāti idaṃ satthā jetavane viharanto
anāthapiṇḍikassa suṇisaṃ dhanañjayaseṭṭhidhītaraṃ visākhāya kaniṭṭhabhaginiṃ
sujātaṃ ārabbha kathesi.
Sā kira mahantena yasena anāthapiṇḍikassa gharaṃ pūrayamānā
pāvisi. Mahākulassa dhītā ahanti mānatthaddhā ahosi kodhanā
caṇḍā pharusā sassurasassusāmikavattāni na karoti gehajanaṃ
tajjentī paharantī vicarati. Athekadivasaṃ satthā pañcahi bhikkhusatehi
parivuto anāthapiṇḍikassa gehaṃ gantvā nisīdi. Mahāseṭṭhīpi
dhammaṃ suṇanto bhagavantaṃ upanisīdi. Tasmiṃ khaṇe sujātā
dāsakammakarehi saddhiṃ kalahaṃ karoti. Satthā dhammakathaṃ ṭhapetvā kiṃsaddo
esoti āha. Ekā bhante kulasuṇhā agāravā nevassā
sassurasassusāmikavattaṃ atthi adānasīlā assaddhā appasannā ahorattaṃ
kalahaṃ kurumānā vicaratīti. Tenahi naṃ pakkosathāti. Sā
āgantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha naṃ satthā satta
sujāte purisassa bhariyā tāsaṃ tvaṃ katarāsīti pucchi. Bhante
nāhaṃ saṅkhittena kathitassa atthaṃ jānāmi vitthārena me kathethāti.
Satthā tenahi ohitasotā suṇāhīti vatvā imā gāthā abhāsi
paduṭṭhacittā ahitānukampinī
aññesu rattā atimaññate patiṃ
Dhanena kītassa vadhāya ussukā
yā evarūpā purisassa bhariyā
vadhakā ca bhariyāti ca sā pavuccati
yaṃ itthiyā vindati sāmiko dhanaṃ
sippaṃ vaṇijjañca kasiṃ adhiṭṭhahaṃ 1-
appampi tassa pahāyitumicchati 2-
yā evarūpā purisassa bhariyā
corī ca bhariyāti ca sā pavuccati
akammakāmā alasā mahagghasā
pharusā ca caṇḍī ca duruttavādinī
uṭṭhāyikānaṃ abhibhuyya vattinī 3-
yā evarūpā purisassa bhariyā
ayyā ca bhariyāti ca sā pavuccati
yā sabbadā hoti hitānukampinī
mātāva puttaṃ anurakkhate patiṃ
tato dhanaṃ sambhatamassa rakkhati
yā evarūpā purisassa bhariyā
mātā ca bhariyāti ca sā pavuccati
yathāpi jeṭṭhā bhaginī kaniṭṭhakā
sagāravā hoti sakamhi sāmike
@Footnote: 1 kasimadhiṭṭhahi . 2 tasmā apahātumicchati . 3 upaṭṭhāyikānaṃ abhibhuyya vattati.
Hirīmanā bhattuvasānuvattinī
yā evarūpā purisassa bhariyā
bhaginī ca bhariyāti ca sā pavuccati
yā cīdha disvāna patiṃ pamodati
sakhaṃ sakhīva sagāramāgataṃ 1-
koleyyakā sīlavatī patibbatā
yā evarūpā purisassa bhariyā
sakhī ca bhariyāti ca sā pavuccati
akkuddhasantā vadhadaṇḍatajjitā
aduṭṭhacittā patino titikkhati
akkodhanā bhattuvasānuvattinī
yā evarūpā purisassa bhariyā
dāsī ca bhariyāti ca sā pavuccatīti 2-
imā kho sujāte purisassa satta bhariyā tāsu vadhakasamā
corasamā ayyasamāti imā tisso niraye nibbattanti itarā
catasso nimmānaratīdevaloke uppajjanti
yā cīdha bhariyā vadhakāti vuccati
corīti ayyāti ca sā pavuccati
dussīlarūpā pharusā anādarā
kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti tā
@Footnote: 1 sakhī sakhāraṃva cirassamāgataṃ . 2 aṃ. sattaka. 94.
Yā cīdha mātā bhaginī sakhī ca
dāsīti bhariyāti ca sā pavuccati
sīle ṭhitattā cirarattasaṃvutā
kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti tāti.
Evaṃ satthari imā satta bhariyā dassenteyeva sujātā
sotāpattiphale patiṭṭhahi. Sujāte tvaṃ imāsaṃ sattannaṃ bhariyānaṃ
katarāti vutte sā dāsīsamā ahaṃ bhanteti vatvā tathāgataṃ
vanditvā khamāpesi. Iti satthā sujātaṃ gharasuṇhaṃ ekovādeneva
dametvā katabhattakicco jetavanaṃ gantvā bhikkhusaṅghena vatte
dassite gandhakuṭiṃ pāvisi. Dhammasabhāyampi kho bhikkhū satthu guṇakathaṃ
samuṭṭhāpesuṃ āvuso ekovādeneva satthā sujātaṃ gharasuṇhaṃ
dametvā sotāpattiphale patiṭṭhāpesīti. Satthā āgantvā
kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti
vutte na bhikkhave idāneva pubabepi mayā sujātā ekovādeneva
damitāti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto
tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ
sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena
samena rajjaṃ kāresi. Tassa mātā kodhanā ahosi caṇḍā
pharusā akkosikaparibhāsikā. So mātu ovādaṃ dātukāmo
evameva avatthukaṃ kathetuṃ na yuttanti tassā anunayatthaṃ ekaṃ upamaṃ
Olokento carati. Athekadivasaṃ uyyānaṃ agamāsi. Mātāpi
puttena saddhiññeva agamāsi. Atha antarāmagge kikīsakuṇo viravi.
Bodhisattassa parisā ca taṃ saddaṃ sutvā kaṇṇe pidahitvā ambho
caṇḍavāce pharusavāce mā saddamakāsīti āha. Bodhisatte pana
nāṭakaparivute mātarā saddhiṃ uyyānaṃ vicarante ekasmiṃ supupphite
sālarukkhe nilīnā ekā kokilā madhurena sarena vassi. Mahājano
tassā sarena sammatto hutvā añjaliṃ paggahetvā saṇhavāce
sakhilavāce muduvāce vassa vassāti gīvaṃ ukkhipitvā ohitasoto
olokento aṭṭhāsi. Atha bodhisatto tāni dve kāraṇāni
viditvā idāni mātaraṃ saññāpetuṃ sakkhissāmīti cintetvā
amma antarāmagge kikīsaddaṃ sutvā mahājano mā saddamakāsīti
kaṇṇe pidahi pharusavācā nāma na kassaci piyāti vatvā imā
gāthā avoca
na hi vaṇṇena sampannā mañjukā piyadassanā
kharavācā piyā honti asmiṃ loke paramhi ca
nanu passasimaṃ kāḷiṃ duvaṇṇaṃ tilakāhataṃ
kokilaṃ saṇhavācena bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ
tasmā sakhilavācassa mantabhāṇī anuddhato
atthaṃ dhammañca dīpeti madhurantassa bhāsitanti.
Tāsaṃ ayamattho amma ime sattā piyaṅgusāmādinā sarīravaṇṇena
sampannā kathānigghosassa madhuratāya mañjukā
Abhirūpatāya piyadassanā samānā antamaso mātāpitaro akkosaparibhāsādi-
vasena pavattāya kharavācāya samannāgatattā kharavācā imasmiñca
loke parasmiñca loke piyā nāma na honti amma antarāmagge
kharavācā kikī viya saṇhabhāṇino pana maṭṭhāya madhurāya vācāya
samannāgatā virūpā piyā honti tena taṃ vadāmi nanu passasi
imaṃ kāḷiṃ dubbaṇṇaṃ sarīravaṇṇatopi kāḷatarehi tilakehi āhataṃ
kokilaṃ sā ca evaṃ dubbaṇṇā samānāpi saṇhavācena bahunnaṃ
pāṇīnaṃ piyā jātā iti yasmā kharavācā sattā loke mātā-
pitūnampi appiyā tasmā bahujanassa piyabhāvaṃ icchanto poso
sakhilavāco saṇhavāco maṭṭhavāco madhuravāco muduvāco assa
paññāsaṅkhātāya mantāya paricchinditvā vadanato mantabhāṇī vinā
uddhaccena pamāṇayuttasseva kathanato anuddhato yo hi evarūpo
atthañca dhammañca dīpeti tassa bhāsitaṃ kāraṇanissitaṃ katvā
paraṃ akopetvā kathitattā madhuranti.
Evaṃ bodhisatto imāhi tīhi gāthāhi dhammaṃ mātu desetvā mātaraṃ
saññāpesi. Sā tato paṭṭhāya ācārasampannā ahosi. Bodhisatto
hi mātaraṃ ekovādeneva nibbisevanaṃ katvā yathākammaṃ gato.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā
bārāṇasīrañño mātā sujātā ahosi rājā pana ahamevāti.
Sujātājātakaṃ navamaṃ
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 38 page 92-97.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=38&A=1910
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=38&A=1910
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=406
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=2205
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=2184
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=2184
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]