![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Adesayī samudayadukkhaniccatanti samudayasaccassa ca dukkhasaccassa ca aniccataṃ
vayadhammataṃ abhāsi. Tena "yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbantaṃ nirodhadhamman"ti 1- attano
abhisamayañāṇassa pavattiākāraṃ dasseti. Samudayadukkhaniccatanti vā samudayasaccañca dukkha-
saccañca aniccatañca. Tattha samudayasaccadukkhasaccaggahaṇena vipassanāya bhūmiṃ dasseti,
aniccatāgahaṇena tassā pavattiākāraṃ dasseti. Saṅkhārānaṃ hi aniccākāre vibhāvite
dukkhākāro anattākāropi vibhāvitoyeva hoti taṃnibandhanattā tesaṃ. Tenāha "yadaniccaṃ,
taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ, tadanattā"ti. 2- Asaṅkhataṃ dukkhanirodhasassatanti kenaci
paccayena na saṅkhatanti asaṅkhataṃ, sabbakālaṃ tathabhāvena sassataṃ, sakalavaṭṭadukkhanirodhabhāvato
dukkhanirodhaṃ ariyasaccañca me 3- adesayīti yojanā. Maggañcimaṃ akuṭilamañjasaṃ
sivanti antadvayaparivajjanena kuṭilabhāvakarānaṃ māyādīnaṃ kāyavaṅkādīnañca
pahānena akuṭilaṃ, tato eva añjasaṃ, asivabhāvakarānaṃ kāmarāgādīnaṃ samucchindanena
sivaṃ nibbānaṃ. Magganti nibbānatthikehi maggīyati, kilese vā mārento gacchatīti
"maggo"ti laddhanāmaṃ idaṃ tumhākañca mamañca paccakkhabhūtaṃ
dukkhanirodhagāminipaṭipadāsaṅkhātaṃ ariyasaccañca 4- me adesayīti yojanā.
#[144] Sutvānahaṃ amatapadaṃ asaṅkhataṃ, tathāgatassa anadhivarassa sāsananti ettha
ayaṃ saṅkhepattho:- tathā āgamanādiatthena tathāgatassa sadevake loke aggabhāvato
anadhivarassa sammāsambuddhassa amatapadaṃ asaṅkhataṃ nibbānaṃ uddissa desitattā, amatassa
vā nibbānassa paṭipajjanupāyattā kenacipi asaṅkharaṇīyattā ca amatapadaṃ asaṅkhataṃ
sāsanaṃ saddhammaṃ ahaṃ sutvanāti. Sīlesvahanti sīlesu nipphādetabbesu ahaṃ.
@Footnote: 1 saṃ.mahā. 19/1081/369, khu.paṭi. 31/30/360 2 saṃ.kha. 17/15/19
@3 ka. ariyasaccadhammaṃ me 4 Sī.,Ma. ariyamaggañca
---------------------------------------------------------------------------------------------
page92.
Paramasusaṃvutāti ativiya sammadeva saṃvutā. 1- Ahunti ahosiṃ. Dhamme ṭhitāti paṭipatti-
dhamme patiṭṭhitā.
#[145] Ñatvānāti sacchikiriyābhisamayavasena jānitvā. Tatthevāti tasmiṃyeva
khaṇe, tasmiṃyeva vā attabhāve. Samathasamādhimāphusinti paccanīkadhammānaṃ samucchedavasena
samanato vūpasamanato paramatthasamathabhūtaṃ lokuttarasamādhiṃ āphusiṃ adhigacchiṃ. Yadipi yasmiṃ
khaṇe nirodhassa sacchikiriyābhisamayo, tasmiṃyeva khaṇe maggassa bhāvanābhisamayo,
ārammaṇapaṭivedhaṃ pana bhāvanāpaṭivedhasseva purimasiddhikāraṇaṃ viya katvā
dassetuṃ:-
"ñatvānahaṃ virajaṃ padaṃ asaṅkhataṃ
tathāgatena anadhivarena desitaṃ
tatthevahaṃ samathasamādhimāphusin"ti
vuttaṃ yathā "cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan"ti. 2- Ñatvānāti
vā samānakālavasena vuttanti veditabbaṃ yathā "nihantvāna tamaṃ 3- sabbaṃ, ādicco
nabhamuggato"ti. Sāyevāti yā lokuttarasamādhiphusanā laddhā, sāyeva. Paramaniyāmatāti
paramā uttamā magganiyāmatā.
#[146] Visesananti puthujjanehi visesakaṃ visiṭṭhabhāvasādhakaṃ. Ekaṃsikāti
"sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, supaṭipanno saṃgho"ti ekaṃsagāhavatī
ratanattaye nibbicikicchā. Abhisamaye visesiyāti saccapaṭivedhavasena visesaṃ patvā.
"visesinī"tipi paṭhanti, abhisamayahetu visesavatīti attho. Asaṃsayāti soḷasavatthukāya
aṭṭhavatthukāya ca vicikicchāya pahīnattā apagatasaṃsayā. "asaṃsiyā"ti keci paṭhanti.
@Footnote: 1 ka. susaṃvutā
@2 Ma.mū. 12/400/357, Ma.u. 14/420/361, saṃ.saḷā. 18/63/39 (syā)
@3 Sī. nihantvā timiraṃ
---------------------------------------------------------------------------------------------
page93.
Bahujanapūjitāti sugatīhi parehi patthanīyaguṇāti attho. Khiḍḍāratinti khiḍḍābhūtaṃ
ratiṃ, atha vā khiḍḍañca ratiñca khiḍḍāvihārañca ratisukhañca.
#[147] Amatadasa'mhīti amatadasā nibbānadassāvinī amhi. Dhammaddasāti
catusaccadhammaṃ diṭṭhavatī. Sotāpannāti ariyamaggasotaṃ ādito pattā. Na ca pana
matthi duggatīti na ca pana me atthi duggati avinipātadhammattā.
#[148] Pāsādiketi pasādāvahe. Kusalarateti kusale anavajjadhamme nibbāne
rate. Bhikkhavoti bhikkhū namassituṃ upāgaminti yojanā. Samaṇasamāgamaṃ sivanti samaṇānaṃ
samitapāpānaṃ buddhabuddhasāvakānaṃ sivañca dhammaṃ khemaṃ samāgamaṃ saṅgamaṃ payirupāsituṃ
upāgaminti sambandho. Sirimato dhammarājinoti bhummatthe sāmivacanaṃ, sirimati dhamma-
rājinīti attho. Evameva ca keci paṭhanti.
#[149] Muditamana'mhīti moditamanā amhi. Pīṇitāti tuṭṭhā, pītirasavasena vā
tittā. Naravaradammasārathinti naravaro ca so aggapuggalattā, dammānaṃ dametabbānaṃ
veneyyānaṃ nibbānābhimukhaṃ sāraṇato dammasārathi cāti naravaradammasārathi, taṃ.
Paramahitānukampakanti paramena uttamena hitena sabbasattānaṃ anukampakaṃ.
Evaṃ sirimā devadhītā attano laddhipavedanamukhena ratanattaye pasādaṃ pavedetvā
bhagavantaṃ bhikkhusaṃghañca vanditvā padakkhiṇaṃ katvā devalokameva gatā. Bhagavā tameva
otiṇṇavatthuṃ aṭṭhuppattiṃ katvā dhammaṃ desesi, desanāpariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu
arahattaṃ pāpuṇi, sampattaparisāyapi sā dhammadesanā sātthikā jātāti.
Sirimāvimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 30 page 91-93.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=30&A=1967&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=30&A=1967&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=16
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=402
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=437
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=437
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]