![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
3. Ubhayatthasuttavannana
[23] Tatiye bhavitoti uppadito ca vaddhito ca. Bahulikatoti punappunam
kato. Atthoti hitam. Tam hi araniyato upagantabbato atthoti vuccati. Samadhiggayha
titthatiti samma pariggahetva vattati. Ditthadhammikanti ditthadhammo vuccati
paccakkhabhuto attabhavo, ditthadhamme bhavam ditthadhammikam, idhalokapariyapannanti
attho. Samparayikanti dhammavasena samparetabbato samparayo, paraloko,
samparaye bhavam samparayikam, paralokapariyapannanti vuttam hoti.
Ko panesa ditthadhammiko nama attho, ko va samparayikoti? sankhepena
Tava yam idhalokasukham, yancetarahi idhalokasukhavaham, ayam ditthadhammiko attho.
Seyyathidam? gahatthanam tava idha yankinci vittupakaranam, anakulakammantata,
Arogyasamvidhanam vatthuvisadakiriyayogavihitani sippayatanavijjatthanani
sangahitaparijanatati evamadi. Pabbajitanam pana ye ime jivitaparikkharacivarapindapata-
senasanagilanapaccayabhesajjaparikkhara, tesam akicchalabho, tattha ca sankhaya
Patisevana, sankhaya parivajjana, vatthuvisadakiriya, appicchata, santutthita, 1-
paviveko, asamsaggoti evamadi. Patirupadesavasasappurisupanissayasaddhammassavanayoniso-
manasikaradayo pana ubhayesam sadharana ubhayanurupa cati veditabba.
Appamadoti ettha appamado pamadappatipakkhato veditabbo. Ko
panesa pamado nama? pamajjanakaro. Vuttanhetam:-
"tattha katamo pamado, kayaduccarite va vaciduccarite va
manoduccarite va pancasu kamagunesu cittassa vossaggo
vossagganuppadanam kusalanam va dhammanam bhavanaya asakkaccakiriyata
asataccakiriyata anatthitakiriyata 2- olinavuttita nikkhittacchandata
nikkhittadhurata anasevana abhavana abahulikammam anadhitthanam
ananuyogo pamado, yo evarupo, pamado pamajjana pamajjitattam,
ayam vuccati pamado"ti. 3-
Tasma vuttappatipakkhato appamado veditabbo. Atthato hi so satiya
avippavaso, niccam upatthitassatiya etam namam. Apare pana "satisampajannayogena
pavatta cattaro arupino khandha appamado"ti vadanti.
"bhavito bahulikato"ti vuttam, katham panayam appamado bhavetabboti? na
Appamadabhavana nama visum eka bhavana atthi. Ya hi kaci punnakiriya
kusalakiriya, sabba sa appamadabhavanatveva veditabba. Visesato pana
vivattupanissayam saranagamanam kayikavacasikasamvaranca upadaya sabba silabhavana
sabba samadhibhavana sabba pannabhavana sabba kusalabhavana anavajjabhavana
appamadabhavanati veditabba. "appamado"ti hi idam mahantam attham dipeti,
@Footnote: 1 cha.Ma. santutthi 2 Ma. anutthitakiriyata 3 abhi.vi. 35/846/427
Mahantam attham pariggahetva titthati. Sakalampi tepitakam buddhavacanam aharitva
appamadapadassa attham katva kathento dhammakathiko "atitthena pakkhando"ti na
vattabbo. Kasma? appamadapadassa mahantabhavato. Tatha hi sammasambuddho
kusinarayam yamakasalanamantare parinibbanasamaye nipanno abhisambodhito
patthaya pancacattalisaya vassesu attana bhasitam dhammam ekena padena
sangahetva dassento "appamadena sampadetha"ti bhikkhunam ovadamadasi. Tatha
ca vuttam:-
"seyyathapi bhikkhave yani kanici jangalanam pananam
padajatani, sabbani tani hatthipade samodhanam gacchanti, hatthipadam
tesam aggamakkhayati yadidam mahantatthena. Evameva kho bhikkhave ye
keci kusala dhamma, sabbe te appamadamulaka appamadasamosarana,
appamado tesam dhammanam aggamakkhayati"ti. 1-
Gathasu appamadam pasamsantiti danadipunnakiriyasu appamadam appamajjanam
pandita sappanna buddhadayo pasamsanti vannenti thomenti. Kasma? yasma
appamatto ubho atthe adhiganhati pandito. Ke pana te ubho atthati
aha "ditthe dhamme ca yo attho, yo cattho samparayiko"ti, evamettha
padayojana veditabba. Idhapi ditthe dhamme ca yo atthoti gahatthassa tava
"anavajjani kammani, anakula ca kammanta"tiadina nayena vutto
kasigorakkhadividhina laddhabbo attho. Pabbajitassa pana avippatisaradiattho
veditabbo. Yo cattho samparayikoti pana ubhayesampi dhammacariyava vuttati
veditabba. Atthabhisamayati duvidhassapi atthassa hitassa patilabha, laddhabbena
samiti sangati samodhananti samayo, labho. Samayo eva abhisamayo, abhimukhabhavena
@Footnote: 1 Ma.mu. 12/300/262
Va samayo abhisamayoti evamettha abhisamayo veditabbo. Dhitisampannatta dhiro.
Tatiyena ettha atthasaddena paramatthassa nibbanassapi sangaho veditabbo.
Sesam suvinneyyameva. Iti imasmimpi sutte vattasampatti eva kathita. Gathayam
pana vivattassapi sangaho datthabbo. Tatha hi vuttam:-
"appamado amatampadam pamado maccuno padam
appamatta na miyanti ye pamatta yatha mata.
Evam visesato natva appamadamhi pandita
appamade pamodanti ariyanam gocare rata.
Te jhayino satatika niccam dalhaparakkama
phusanti dhira nibbanam yogakkhemam anuttaran"ti. 1-
Tasma "atthabhisamaya"ti ettha lokuttaratthavasenapi attho veditabbo.
Tatiyasuttavannana nitthita.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 27 page 90-93.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=27&A=1974&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=27&A=1974&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=201
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=4791
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=4990
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=4990
Contents of The Tipitaka Volume 25
http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]