![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
447. 9. Bhaddakundalakesatherigathavannana
lunakesi pankadhari 1- tiadika bhaddaya kundalakesaya theriya gatha.
Ayampi padumuttarassa bhagavato kale hamsavatinagare kulagehe nibbattitva
vinnutam patva ekadivasam satthu santike dhammam sunanti sattharam ekam bhikkhunim
khippabhinnanam aggatthane thapentam disva adhikarakammam katva tam thanantaram
patthetva yavajivam punnani katva kappasatasahassam devamanussesu samsaritva
kassapabuddhakale kinkissa kasiranno gehe sattannam bhagininam abbhantara hutva
visati vassasahassani dasa silani samadaya komaribrahmacariyam caranti samghassa vasanaparivenam
karetva ekam buddhantaram sugatisuyeva samsaritva imasmim buddhuppade rajagahe
setthikule nibbattitva 2- bhaddatissa namam ahosi. Sa mahata parivarena vaddhamana
vayappatta tasmimyeva nagare purohitassa puttam sattukam namam coram sahoddham mahaparadham
gahetva rajanaya nagaraguttikena maretum aghatanam niyyamanam sihapanjare 3- olokenti
disva patibaddhacitta hutva sace tam labhami, jivissami, no ce, marissamiti sayane
adhomukhi nipajji.
@Footnote: 1 cha.Ma. ayam patho na dissati 2 cha.Ma. nibbatti 3 cha.Ma. sihapanjarena
Athassa pita tam pavattim sutva ekadhitutaya balavasineho sahassalancam 1- datva
upayena coram vissajjapetva gandhodakena nhapetva sabbabharanapatimanditam
karetva pasadam pesesi. Bhaddapi paripunnamanoratha atirekalankarena alankaritva
tam paricarati. Sattuko katipaham vitinametva tassa abharanesu uppannalobho
bhadde aham nagaraguttikena gahitamattova corapapate adhivatthaya devataya "sacaham
jivitam labhami, tuyham balikammam upasamharissami"ti patthanam ayacim, tassa balikammam
sajjapehiti. Sa "tassa manam puressami"ti balikammam sajjapetva sabbabharana-
vibhusita samikena saddhim ekam yanam abhiruyha "devataya balikammam karissami"ti
corapapatam abhiruhitum araddha.
Sattuko cintesi "sabbesu abhiruhantesu imissa abharanam gahetum na sakka"ti
parivarajanam tattheva thapetva tameva 2- balibhajanam aharapetva 3- pabbatam abhiruhanto
taya saddhim piyakatham na kathesi. Sa ingiteneva tassadhippayam annasi. Sattuko
"bhadde tava uttarasatakam omuncitva kayarulhapasadhanam bhandikam karohi"ti.
Sa "sami 4- mayham ko aparadho"ti. Kim nu mam bale 5- "balikammattham agato"ti
sannam karosi, balikammapadesena pana tava abharanam gahetum agatoti. Kassa pana
ayya pasadhanam, kassa ahanti. Naham etam vibhagam janamiti. Hotu ayya, ekam
pana me adhippayam purehi, alankataniyamena ca 6- alingitum dehiti. So "sadhu"ti
sampaticchi. Sa tena sampaticchitabhavam natva purato alingitva pacchato alinganti
viya pabbatapapate 7- patesi. So patitva cunnavicunnam ahosi. Taya katam
acchariyam disva pabbate adhivattha devata vibhaventi ima gatha abhasi:-
"na hi sabbesu thanesu puriso hoti pandito
itthipi pandita hoti tattha tattha vicakkhana.
@Footnote: 1 cha.Ma. sahassalanjam 2 Si. sayameva 3 Si. gahetva, cha.Ma. gahapetva 4 i. sapi
@5 Si. kim nu bale, i. kim bale 6 Si. alingitaniyamena 7 Si. pabbata tam
Na hi sabbesu thanesu puriso hoti pandito
itthipi pandita hoti lahum attham vicintita"ti 1-.
Tato bhadda cintesi "na sakka maya imina niyamena geham gantum,
itova gantva ekam pabbajjam pabbajissami"ti nigantharamam gantva niganthe
pabbajjam 2- yaci. Atha nam te ahamsu "kena niyamena pabbajja hotu"ti. Yam
tumhakam pabbajjaya uttamam, tadeva karothati. Te "sadhu"ti tassa talatthina
kese luncitva pabbajesum. Puna kesa vaddhanta kundalavatta hutva vaddhesum.
Tato patthaya sa kundalakesa nama jata. Sa tattha uggahetabbam samayam
vadamagganca uggahetva "ettakam nama ime jananti, ito uttari 3- viseso
natthi"ti natva tato apakkamitva yattha yattha pandita atthi, tattha tattha
gantva tesam jananasippam uggahetva attana saddhim kathetum samattham adisva
yam yam gamam va nigamam va pavisati, tassa dvare valukarasim 4- katva tattha
jambusakham thapetva "yo mama vadam aropetum sakkoti, so imam sakham maddatu"ti
samipe thitadarakanam sannam datva vasanatthanam gacchati. Sattahampi jambusakhaya
tatheva thitaya tam gahetva pakkamati. Tena ca samayena amhakam bhagava loke
uppajjitva pavattitapavaradhammacakko anupubbena savatthim upanissaya jetavane viharati.
Kundalakesapi vuttanayena gamanigamarajadhanisu vicaranti savatthim patva nagaradvare
valukarasimhi jambusakham thapetva darakanam sannam datva savatthim pavisi.
Athayasma dhammasenapati ekakova nagaram pavisanto tam sakham disva tam
dametukamo darake pucchi "kasmayam sakha evam thapita"ti. Daraka tamattham arocesum.
Thero "yadipi evam imam sakham maddatha"ti aha. Daraka tam maddimsu. Kundalakesa
katabhattakicca nagarato nikkhamanti tam sakham madditam disva "kenidam madditan"ti
@Footnote: 1 khu.apa. 33/31/357 2 Ma. niganthapabbajjam 3 Si.,i. uttarim
@4 Si.,i. valikarasim
Pucchitva therena maddapitabhavam natva "apakkhiko vado na sobhati"ti savatthim
pavisitva vithito vithim vicaranti "passeyyatha samanehi sakyaputtakehi 1- saddhim mayham
vadan"ti ugghosetva mahajanaparivuta annatarasmim rukkhamule nisinnam dhammasenapatim
upasankamitva patisantharam katva ekamantam thita "kim tumhehi maya thapita
jambusakha 2- maddapita"ti aha. Ama maya maddapitati. Evam sante tumhehi saddhim
mayham vado hotuti. Hotu bhaddeti. Bhante 3- kassa puccha, kassa vissajjanati.
Puccha nama amhakam patta, tvam pana 4- attano jananakam pucchati. Sa 5- therena
dinnaanumatiya 5- sabbameva attano jananakam vadam pucchi. Thero tam sabbam vissajjesi.
Sa upari pucchitabbam ajananti tunhi ahosi. Atha nam thero aha "taya bahum pucchitam,
mayampi 6- tam ekam panham pucchissama"ti. Pucchatha bhanteti. Thero "ekam nama
kin"ti imam panham pucchi. Kundalakesa neva antam na kotim passanti andhakaram
pavittha viya hutva "na janami bhante"ti. Aha. "tvam ettakampi na janasi, 7-
annam kim janissasi"ti vatva dhammam desesi. Sa therassa padesu nipatitva
"bhante tumhe saranam gacchami"ti aha. Ma mam tvam bhadde saranam gaccha, sadevake
loke aggapuggalam bhagavantameva saranam gacchati. "evam karissami bhante"ti sa
sayanhasamaye dhammadesanavelayam satthu santikam gantva pancapatitthitena vanditva
ekamantam atthasi. Sattha tassa nanaparipakam natva:-
"sahassamapi ce gatha anatthapadasanhita
ekam gathapadam seyyo yam sutva upasammati"ti 8-
imam gathamaha. Gathapariyosane yathathitava saha patisambhidahi arahattam papuni.
Tena vuttam apadane 9-:-
"padumuttaro nama jino sabbadhammana paragu
ito satasahassamhi kappe uppajji nayako.
@Footnote: 1 cha.Ma. sakyaputtiyehi 2 cha.Ma. mama jambusakha 3 cha.Ma. ayam patho na dissati
@4 Si. tvam yam kimapi, cha.Ma. yam 5-5 cha.Ma. ime patha na dissanti 6 Ma. ahampi
@7 cha.Ma. ajananti 8 khu.dha. 25/101/35 9 khu.apa. 33/1/354
Tadaham hamsavatiya jata setthikule ahum
nanaratanapajjote mahasukhasamappita.
Upetva tam mahaviram assosim dhammamuttamam 1-
tato jatappasadaham upesim saranam jinam.
Tada mahakaruniko padumuttaranamako
khippabhinnanamagganti thapesi bhikkhunim subham.
Tam sutva mudita hutva danam datva mahesino
nipacca sirasa pade tam thanam abhipatthayim.
Anumodi mahaviro bhadde yantebhipatthitam
samijjhissati tam sabbam sukhini hohi nibbuta.
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayada orasa dhammanimmita
bhaddakundalakesati hessati satthusavika.
Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsam aganchaham.
Tato cuta yamamagam tatoham tusitam gata
tato ca nimmanaratim vasavattipuram tato.
Yattha yatthupapajjami tassa kammassa vahasa
tattha tattheva rajunam mahesittamakarayim.
@Footnote: 1 cha.Ma. dhammadesanam
Tato cuta manussesu rajunam cakkavattinam
mandalinanca rajunam mahesittamakarayim.
Sampattim anubhotvana devesu manusesu ca
sabbattha sukhita hutva nekakappesu samsarim.
Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahayaso
kassapo nama gottena uppajji vadatam varo.
Upatthako mahesissa tada asi narissaro
kasiraja kiki nama baranasipuruttame.
Tassa dhita catutthasim bhikkhudasiti 1- vissuta
dhammam sutva jinaggassa pabbajjam samarocayim.
Anujani na no tato agareva tada mayam
visam vassasahassani vicarimha atandita.
Komaribrahmacariyam rajakanna sukhedhita
buddhopatthananirata mudita satta dhitaro.
Samani samanagutta ca bhikkhuni bhikkhudasika
dhamma ceva sudhamma ca sattami samghadasika.
Khema uppalavanna ca patacara ahantada
kisagotami dhammadinna visakha hoti sattami.
Tehi kammehi sukatehi cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsam aganchaham.
@Footnote: 1 cha.Ma. bhikkhudayiti
Pacchime ca bhave dani giribbajapuruttame
jata setthikule phite yadaham yobbane thita.
Coram vadhattham niyyantam disva ratta tahim aham
pita me tam sahassena mocayitva vadha tato.
Adasi tassa mam tato viditvana manam mama
tassahamasi vissattha ativa dayita hita.
So me bhusanalobhena balim paccaharam diso 1-
corappapatam netvana pabbate 2- cetayi vadham.
Tadaham panamitvana sattukam sukatanjali
rakkhanti attano panam imam vacanabravim.
Idam suvannakeyuram mutta veluriya bahu
sabbam harassu bhaddante manca dasiti savaya.
Oropayassu kalyani ma balham paridavesi
na caham abhijanami ahantva dhanamabhatam.
Yato sarami attanam yato pattosmi vinnutam
na caham abhijanami annam piyataram taya.
Ehi tam upaguhissam katvana tam padakkhinam
tam vandami puna natthi 3- mama tuyhanca sangamo.
Na hi sabbesu thanesu puriso hoti pandito
itthipi pandita hoti tattha tattha vicakkhana.
@Footnote: 1 cha.Ma. balimajjhasayo diso 2 cha.Ma. pabbatam 3 cha.Ma. na ca dani puno atthi
Na hi sabbesu thanesu puriso hoti pandito
itthipi pandita hoti lahum attham vicintita.
Lahunca vata khippanca nekatthe 1- samacetayim
cittapunnayataneva 2- tadaham sattukam vadhim.
Yo ca uppatitam attham na khippamanubujjhati
so hannate mandamati corova girigabbhare.
Yo ca uppatitam attham khippameva nibodhati
muccate sattusambadha tadaham sattuka yatha.
Tadaham patayitvana giriduggamhi sattukam
santikam setavatthanam upeta 3- pabbajim aham.
Sandasena ca kese me luncitva sabbaso tada
pabbajitvana samayam acikkhimsu nirantaram.
Tato tam uggahetvaham nisiditvana ekika
samayam tam vicintesim suvano manusam karam.
Chinnam gayha samipe me patayitva apakkami
disva nimittam alabhim titthantam 4- pulavakulam.
Tato utthaya samvigga apucchim sahadhammike
te avocum vijananti tam attham sakyabhikkhavo.
Saham tamattham pucchissam upetva buddhasavake
te mamadaya gacchimsu buddhasetthassa santikam.
@Footnote: 1 cha.Ma. nikatthe 2 cha.Ma. migam unna yatha evam 3 cha.Ma. upetva 4 cha.Ma. hattham tam
So me dhammamadesesi khandhayatanadhatuyo
asubhaniccam dukkhati anattati ca nayako.
Tassa dhammam sunitvaham dhammacakkhum visodhayim
tato vinnatasaddhamma pabbajjam upasampadam.
Ayacito tada aha ehi bhaddeti nayako
tadaham upasampanna parittam toyamaddasam.
Padapakkhalanenaham natva saudayabbayam
tatha sabbepi sankhara 1- idisam cintayim tada.
Tato cittam vimucci me anupadaya sabbaso
khippabhinnanamaggamme tada pannapayi jino.
Iddhisu ca vasi homi dibbaya sotadhatuya
paracittani janami satthusasanakarika.
Pubbenivasam janami dibbacakkhu visodhitam
khepetva asave sabbe visuddhasim sunimmala.
Paricinno maya sattha katam buddhassa sasanam
ohito garuko bharo bhavanettisamuhata.
Yassatthaya pabbajita agarasmanagariyam
so me attho anuppatto sabbasamyojanakkhayo.
Atthadhammaniruttisu patibhane tatheva ca
nanam me vipulam 2- suddham buddhasetthassa sasane.
@Footnote: 1 cha.Ma. sankhare 2 cha.Ma. vimalam
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagiva bandhanam chetva viharami anasava.
Svagatam vata me asi buddhasetthassa santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva tavadeva pabbajjam yaci. Sattha tassa pabbajjam
anujani. Sa bhikkhunupassayam gantvana pabbajitva phalasukhena nibbanasukhena ca
vitinamenti attano patipattim paccavekkhitva udanavasena:-
[107] "lunakesi pankadhari ekasati pure carim
avajje vajjamatini vajje cavajjadassini.
[108] Divavihara nikkhamma gijjhakutamhi pabbate
addasam virajam buddham bhikkhusamghapurakkhatam.
[109] Nihacca janum vanditva sammukha anjalim akam
ehi bhaddeti mam avaca sa me asupasampada.
[110] Cinna anga ca magadha vajji kasi ca kosala
anana pannasa vassani ratthapindam abhunjiham. 1-
[111] Punnam ca 2- pasavi bahum sappannoyam 3- upasako
yo bhaddaya civaramadasi muttaya 4- sabbaganthehi"ti
ima gatha abhasi.
@Footnote: 1 cha.Ma. abhunjaham 2 cha.Ma. vata 3 cha.Ma. sappanno vatayam 4 cha.Ma. vippamuttaya
Tattha lunakesiti luna luncita kesa mayhanti lunakesi, niganthesu
pabbajjaya talatthina luncitakesa, tam sandhaya vadati. Pankadhariti dantakatthassa
akhadanena dantesu malapankadharanato pankadhari. Ekasatiti niganthacarittavasena
ekasatika. Pure carinti pubbe niganthi hutva evam vicarim. Avajje vajjamatiniti
nhanucchadanadantakatthakhadanadike anavajje savajjasanni. Vajje cavajjadassiniti
manamakkhapalasavipallasadike savajje anavajjaditthi.
Divavihara nikkhammati attano divaviharatthanato nikkhamitva. Ayampi
thitamajjhanhikavelayam therena samagata tassa panhassa vissajjanena dhammadesanaya
ca nihatamanadabba pasannamanasa hutva satthu santikam upasankamitukamava attano
vasanatthanam gantva divatthane nisiditva sayanhasamaye satthu santikam
upasankamitva.
Nihacca janum vanditvati janudvayam pathaviyam nihantva patitthapetva panca-
patitthitena 1-. Sammukha anjalim akanti satthu sammukha dasanakhasamodhanasamujjalam anjalim
akasim. Ehi bhaddeti mam avaca, sa me asupasampadati yam mam bhagava arahattam
patva pabbajjanca upasampadanca yacitva thitam "ehi bhadde bhikkhunupassayam gantva
bhikkhuninam santike pabbaja upasampajjassu"ti avaca anapesi. Sa satthu ana
mayham upasampadaya karanatta upasampada asi ahosi.
Cinnatiadika dve gatha annabyakaranagatha. Tattha cinna anga
ca magadhati ye ime anga ca magadha ca vajji ca kasi ca kosala ca
janapada pubbe sanaya maya ratthapindam bhunjantiya cinna carita, tesuyeva
satthara samagamato patthaya anana niddosa apagatakilesa hutva pannasa
samvaccharani ratthapindam abhunjim aham.
@Footnote: 1 cha.Ma. pancapatitthitena vanditva
Yena abhippasannamanasena upasakena attano civaram dinnam, tassa punnavisesa-
kittanamukhena annam byakaronti "punnam ca pasavi bahun"ti osanagathamaha.
Sa suvinneyyava.
Bhaddakundalakesatherigathavannana nitthita.
---------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 127-138.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=34&A=2725&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=2725&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=447
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9229
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9277
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9277
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]