![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahanipatavannana
-----------
brahmanaradajatakam
ahu raja videhananti idam sattha latthivanuyyane viharanto
uruvelakassapassa damanam arabbha kathesi.
Yada hi sattha pavattitapavaradhammacakko uruvelakassapadayo tayo
jatile dametva magadharajassa patissavam visajjapetum puranajatilasahassa
parivuto latthivanuyyanam agamasi. Tada dvadasanahutaya parisaya saddhim
agantva dasabalam vanditva nisinnassa magadharanno parisabbhantare
brahmanagahapatikanam parivitakko udapadi kinnu kho uruvelakassapo
mahasamane brahmacariyam carati udahu mahasamano uruvelakassape brahmacariyam
caratiti. Atha bhagava tesam cetasa cetoparivitakkamannaya kassapassa
mama santike pabbajitabhavam janapessamiti cintetava imam gathamaha
kimeva disva uruvelavasi
pahasi aggim kisakovadano
pucchami tam kassapa etamattham
katham pahinam tava aggihuttanti.
Theropi bhagavato adhippayam viditva nidanam kathetukamo aha
rupe ca sadde ca atho rase ca
kamitthiyo cabhivadanti yanna
Etam malanti upadhisu natva
tasma na yitthe na hute aranjim
disva padam santamanupadhikam
akincanam kamabhave asattam
anannaneyyam anannabhavim
tasma na yitthe na hute aranjinti.
Ima gatha vatva attano savakabhavam pakasanattham tathagatassa
padapitthe sisam thapetva sattha me bhante bhagava savakohamasmiti
vatva ekatalam dvitalam titalanti yava sattatalappamanam sattakkhattum
vehasam abbhuggantva oruyha tathagatam vanditva ekamantam nisidi.
Tam patihariyam disva mahajano aho mahanubhavo buddho evam
thamagataditthiko nama attanam arahati mannamano uruvelakassapopi
ditthijalam bhinditva tathagatena damitoti satthu gunakathanneva kathesi.
Tam sutva bhagava anacchiriyam upasaka idani sabbannutananappattena
maya imassa damanam svaham pubbe saragasadosasamohakalepi
narado nama brahma hutva imassa ditthijalam bhinditva
imam nibbisevanam akasinti vatva tunhi ahosi taya parisaya
yacito atitam ahari.
Atite videharatthe mithilayam angati nama raja rajjam karesi
so dhammiko dhammaraja. Tassa ruca nama dhita ahosi abhirupa
dassaniya pasadika kappasatasahassapatthitappatthana mahapunna tassa
Aggamahesiya kucchimhi nibbatta. Sesa panassa solasasahassa
itthiyo vanjha ahesum. Tassa sa dhita piya manapa ahosi.
So tassa nanapupphapurehi pancavisatipupphasamugehi saddhim anagghani
atisukhumani ca vatthani imehi attanam alankarotuti devasikam devasikam
pahini. Khadaniyassa bhojaniyassa ca pamanam natthi. Anvaddhamasam
danam detuti sahassam pesesi. Tassa kho pana vijayo sunamo
alatoti tayo amacca ahesum. So komudiya catumasiniya
pathamachane vattamane devanagare viya nagare ca antepure ca alankate
sunahato suvilitto sabbalankarapatimandito bhuttasayamaso
vivatasihapanjare mahatale nisinno amaccaganaparivuto visuddham gaganatalam
abhilanghamanam candamandalam disva aho ramaniya vata bho
dosinaratti kaya nukhvajja ratiya abhirameyyamati amacce pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
ahu raja videhanam angati nama khattiyo
pahutayogo dhanima anantabalaporiso
so ca pannarase rattim purime yame anagate
catumasa komudiya amacce sannipatayi
pandite sutasampanne mitapubbe vicakkhane
vijayanca sunamanca senapatim alatakam
tamanupucchi vedeho paccekam brutha samrucim
catumasa komudajja junham byapahatam tamam
Kayajja ratiya rattim viharemu imam utunti.
Tattha pahutayogoti pahutena hatthiyogadina samannagato.
Anantabalaporisoti anantabalakayo. Anagateti pariyosanam
asampatte anatikkanteti attho. Catumasati catunnam vassika
masanam pacchimadivasabhutaya rattiya. Komudiyati phullakumudaya.
Mitapubbeti pathamam hasitam katva paccha kathanasile. Tamanupucchiti
tantesu tisu amaccesu ekekam amaccam anupucchi. Paccekam brutha
samrucinti sabbepi tumhe attano attano ajjhasayanurupam katham
atno rucim paccekam mayham kathetha. Komudajjati komudi ajja.
Junhanti junhaya nissayabhutam candamandalam abbhuggatam. Byapahatam
tamanti tena sabbam andhakaram vihatam. Utunti ajja rattim imam
evarupam utum kaya ratiya vihareyyamati.
Atha amacce pucchi. Te tena pucchita attano attano
ajjhasayanurupam katham kathayimsu.
Tamattham pakasento sattha aha
tato senapati ranno alato etadabravi
hattham yogam balam sabbam senam sannahayamase
niyyama deva yuddhaya anantabalaporisa
ye te vasam na ayanti vasam upaniyamase
esa mayham saka ditthi ajitam ojinamase
ramassu deva yuddhaya etam cittamatam mama
Alatassa vaco sutva sunamo etadabravi
sabbe tuyham maharaja amitta vasamagata
nikkhittasattha paccatta nivatamanuvattare
uttamo ussavo ajja na yuddham mama ruccati
annapananca khajjanca khippam abhiharantu te
ramassu deva kamehi naccagitesu vadite
sunamassa vaco sutva vijayo etadabravi
sabbe kama maharaja niccam tavamupatthita
na hete dullabha deva tava kamehi moditum
sada hi kame labhasi netam cittamatam mama
samanam brahmanam vapi upasemu bahussutam
yo najja vinaye kankham atthadhammavidu ise
vijayassa vaco sutva raja angatimabravi
yatha vijayo bhanati mayham cetamva ruccati
samanam brahmanam vapi upasemu bahussutam
yo najja vinaye kankham atthadhammavidu ise
sabbeva santa karotha matim kim upasemu panditam
yo najja vinaye kankham atthadhammavidu ise
vedehassa vaco sutva alato etadabravi
atthayam migadayasmim acelo dhirasammato
guno kassapagottayam suto citrakathi gani
Tadeva payirupasemu so no kankham vinessati
alatassa vaco sutva raja codesi sarathim
migadayam gamissama yuttam yanam idhanayati.
Tattha hatthanti tutthapahattham. Ojinamaseti yam no ajitam
tam jinama. Eso mama ajjhasayoti. Raja tassa katham sutva
neva patikkosi nabhinandi. Etadabviti rajanam alatassa vacanam
anabhinandantam appatikkosantam disva nayam yuddhajjhasayo ahamassa
cittam ganhanto kamagunabhiratim vannayissamiti cintetva etam
sabbe tuyhanti adivacanamabravi. Vijayo etadabraviti raja
sunamassapi vacanam sutva nabhinandi na patikkosi. Tato vijayo ayam
imesam dvinnam vacanam sutva tunhiyeva thito pandita nama
dhammassavanasonda honti dhammassavanamassa vannessamiti cintetva etam
sabbe kamati adivacanamabravi. Tattha tavamupatthitati tava
upatthita. Moditunti tava kamehi moditum abhiramitum icchaya sati na
hi ete kama dullabha. Netam cittamatam mamati etam tava
kamehi abhiramanam nama mama cittamatam na hoti na me ettha cittam
pakkhandati. Yo najjati yo no ajja. Atthadhammaviduti
paliatthanceva palidhammanca jananto. Iseti isi esitaguno.
Angatimabraviti angati abravi. Mayham cetamva ruccatiti mayhampi etamyeva
ruccati. Sabbeva santati sabbeva tumhe idha vijjamana matim
karotha cintetha. Alato etadabraviti tam ranno katham sutva
Ayam mama kulupako guno nama ajivako rajuyyane vasati tam
pasamsitva rajakulupakam karissamiti cintetva etam atthayanti adivacanam
abravi. Dhirasammatoti panditoti samanto. Kassapagottayanti
kassapagotto ayam. Sutoti bahussuto. Ganiti ganasattha. Codesiti
anapesi.
Tamattham pakasento sattha aha
tassa yanam ayojesum dantam rupiyapakkharam
sukkamatthaparivaram pandaram dosina mukham
tatrasum kumudayutta cattaro sindhava haya
aniluppasamuppata sudanta suvannamalino
setacchattam setaratho setassa setavijani
vedeho sahamaccehi niyam candova sobhati
tamanuyayimsu bahavo indakhaggadhara bali
assapitthigata vira nara naravaradhipam
so muhuttamva yayitva yana oruyha khattiyo
vedeho sahamaccehi patti gunamupagami
yepi tattha tada asum brahmanibbha samagata
na te apanayi raja akatam bhumimagateti.
Tattha tassa yananti tassa ranno ratham yojayimsu. Dantanti
dantamayam. Rupiyapakkharanti rajatapakkharam. Sukkamatthaparivaranti
parisuddham mattham apharusam rathaparivaram. Dosina mukhanti vigatadosaya
Rattiya mukham viya punnacandasadisanti attho. Tatrasunti
tatra rathe ahesum. Kumudati kumudavannasadisa. Sindhavati
sindhavajatika sighajava. Aniluppasamuppatati vatavegasadisavega assa.
Setacchattanti tasmim rathe samussapitam chattampi setam ahosi.
Setarathoti sopi ratho setoyeva. Setassati assapi seta.
Setavijaniti vijanipi seta. Niyanti so tena rajatarathena gacchanto
amaccaganaparivuto videharaja cando viya sobhati. Nara naravaradhipanti
naravaranam adhipatim rajanam rajadhirajam. So mahuttamva yayitvati
so raja muhutteneva uyyanam gantva. Patti gunamupagamiti
pattikova gunam ajivakam upagami. Yepi tattha tada asunti yepi
tasmim uyyane tada puretaram gantva tam ajivakam piyarupasamanaya
nisinna ahesum. Na te apanayiti amhakameva dosoyeva mayam
paccha agamimha tumhe ma calitthati te brahmane ca ibbhe
ca rannoyeva atthaya akatam akatokasam. Bhumimagateti bhumim agate
na ussaranam karetva apanayi.
So taya omissakaparisaya parivutova ekamantam nisiditva
patisantharamakasi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato so muduka bhisiya muducittakasanthate
mudupaccatthate raja ekamantam upavisi
nisajja raja sammodi katham saraniyam tato
Kacci yapaniyam bhante vatanamaviyattata
kacci akasira vutti labhasi pindiyapanam
appabadho casi kacci cakkhu na parihayati
tam guno patisammodi vedeham vinaye ratam
apaniyam maharaja sabbametam tadubhayam
kacci tuyhampi vedeha paccanta na baliyare
kacci arogam yogante kacci vahati vahanam
kacci te byadhiyo natthi sarirassupatapiya
patisammodito raja tato pucchi anantara
attham dhammanca nayanca dhammakamo rathesabho
katham dhammancare macco matapitusu kassapa
kathancare acariye puttadare kathancare
kathancareyya vuddhesu katham samanabrahmane
kathancare balakayasmim katham janapade care
katham dhammancaritvana pacce gacchanti sugatim
kathanceke adhammattha patanti nirayam adhoti.
Tattha muduka bhisiyati mudukaya sukhasamphassaya bhisiya.
Muducittakasanthateti sukhasamphasse cittattharane. Mudupaccatthateti
muduna paccattharanena paccatthate. Sammoditi ajivakena saddhim
sammodaniyam katham akasi. Tatoti tato nisajjanato anantarameva
saraniyam katham kathesiti attho. Kacci yapaniyanti kacci vo
Bhante sariram panitapaccayehi yapetum sakka. Vatanamaviyattatati
kacci vo sarire vayudhatuyo samappavatta vatanam viyattata natthi.
Tattha tattha vaggavagga hutva vata na badhantiti attho.
Akasirati niddukkha. Vuttiti jivitavutti. Appabadhoti iriyapathabhanjanakena
abadhena virahito. Cakkhuti kacci vo cakkhuadini indriyani
na parihayantiti pucchi. Patisammoditi sammodaniyakathaya
patikathesi. Tattha sabbametanti yam taya vuttam vatanamaviyattatati adi
sabbantam tatheva. Tadubhayanti yam taya appabadhovasi kacci cakkhu
na parihayatiti vuttam tampi ubhayam tatheva. Na baliyareti nabhibhavanti
na kuppanti. Anantarati patisantharato anantara panham pucchi.
Tattha attham dhammanca nayancati paliatthanca palidhammanca
karanayuttanca. So hi katham dhammancareti pucchanto matapituadisu
patipattidipakam paliatthanca palidhammanca karanayuttanca me
kathethati imam atthanca dhammanca nayanca pucchi. Tattha kathanceke
adhammatthati ekacce adhamme thita katham nirayanceva adhosira
uddhapada apaye ca patantiti.
Tam pana panham sabbannubuddhapaccekabuddhabuddhasavakamahabodhisattesu
purimassa purimassa alabhena pacchimam pacchimam pucchitabbayuttakam
mahesakkhapanham raja kinci panham ajanantamva naggabhogam nissirikam
andhabalam ajivakam pucchi. So evam pucchito pucchanurupam
byakaranam adisva carantam gonam dandena paharanto viya
Bhattavaddhikaya kacavaram khipanto viya. Suna maharajati okasam karetva
attano micchavadam patthapesi.
Tamattham pakasento sattha aha.
Vedehassa vaco sutva kassapo etadabravi
sunohi me maharaja saccam avitatham padam
natthi dhammassa caritassa phalam kalyanapapakam
natthi deva paraloko ko tato hi idhagato
natthi deva pitaro va kuto mata kuto pita
natthi acariyo nama adantam ko damessati
samatulyani bhutani natthi jetthapacayika
natthi balam viriyam va kuto utthanaporiso
niyatani hi bhutani yatha hotha viyo tatha
laddheyyam labhate macco natthi danam phalam kuto
natthi danaphalam deva avaso deva viriyo
balehi danam pannattam panditehi paticchitam
avasa denti dhiranam bala panditamaninoti.
Tattha idhagatoti tato paralokato idhagato nama natthi.
Pitaro vati deva ayyakaayyikadayova natthi. Tesu asantesu kuto
mata kuto pita. Yatha hotha viyo tathati hotha viyo vuccati
navaya pacchimabandha nava. Yatha khuddakanava mahanavaya
pacchimabandha mahanavameva anugacchati. Tatha ime satta
Culasitikappe niyatameva anugacchantiti vadati. Avaso deva viriyoti evam
danaphale asati yokoci balo danam deti nama. So avaso
aviriyo na attano vasena balena danam deti danaphalam pana atthiti
sannaya annesam andhabalanam saddahitva detiti dipeti. Balehi
danam pannattanti danam databbanti andhabalehi pannattam anunnatam
tam danam balayeva denti pandita patigganhantiti.
Evam danassa nipphalatam vannetva idani papassa
nipphalabhavam vannetum aha
sattime sassata kaya acchejja avikopino
tejo pathavi apo ca vayo sukhadukkhancime
jive ca sattime kaya yesam chetta na vijjati
natthi hanta ca chetta va hannare vapi kocinam
antareyeva kayanam satthani vinivattare
yo cayam siramadaya paresam nisitasina
na so chindati te kaye natthi papam phalam kuto
culasitimahakappe sabbe sujjhanti samsaram
anagate tamhi kale sannatopi na sujjhati
caritvapi bahum bhadram neva sujjhanti nagate
papancehi bahum katva tam khanam nativattare
anupubbena no suddhi kappanam culasitiya
niyatam nativattama velantamiva sagaroti.
Tattha kayati samuha. Avikopinoti vikopetum na sakka
jive cati jivo ca. Jivo catipi patho ayameva attho. Sattime
kayati ime sattakaya. Hannare vapi kocinanti yo hanneyya
sopi kocinam nattheva. Satthani vinivattareti imesam sattannam kayanam
antareyeva satthani carantani chinditum na sakkonti. Siramadayati
paresam sisam gahetva. Nisitasinati nisitena asina chindatiti
vuccati. Sopi te kayena chindati pathavi pathavimeva upeti
apadayo apadike sukhadukkhajiva akasam pakkhandantiti dasseti.
Samsaranti maharaja ime satta imam pathavim ekamamsakhalam katvapi
ettake kappe samsarantapi na sujjhanti annatra hi samsara satte
sodhetum samattho nama natthi sabbe samsareneva sujjhanti. Anagate
tamhi kaleti yathavutte pana ekasmim kale anagate appatte
antara susannatopi parisuddhasilopi na sujjhati. Tam khananti tam
vuttappakaram kalam. Anupubbena no suddhiti amhakam vade
anupubbena suddhi. Sabbesampi amhakam anupubbena suddhitipi attho
tam velanti tam vuttappakaram kalam.
Iti so ucchedavado attano thamena sakavadam nipphadento
nippadesato kathesi
kassapassa vaco sutva alato etadabravi
yatha bhaddanto bhanati mayhampi tamva ruccati
ahampi purimam jatim sare samsaritattano
Pingalo namaham asim luddo goghatako pure
baranasiyam phitayam bahum papam katam maya
bahu maya hata pana mahisa sukara aja
tato cutaham idha jato iddhe senapatikule
natthi nuna phalam pape yoham na nirayam gatoti.
Tattha alato etadabaraviti so kira pubbe kassapadasablassa
kale cetiye anojapupphadamena pujam katva maranasamaye annena
kammena yathanubhavam khitto samsare samsaranto ekassa papakammassa
nissandena goghatakakule nibbattitva bahum papam akasi. Athassa
maranakale bhasmapaticchanno viya aggi ettakam kalam thitam tam
punnakammam okasamakasi. So tassanubhavena idha nibbattitva tam
vibhutim patto jatim saranto pana atitanantarato param saritum
asakkonto goghatakakammam katva idha nibbattosmiti sannaya tassa
vadam upatthambhento idam yatha bhaddantoti adivacanamabravi. Tattha
sare samsaritattanoti attano samsaritam sarami. Senapatikuleti
senapatikulamhi jato.
Athettha vijako nama daso asi patacchari
uposatham upavasanto gunasantikamupagami
kassapassa vaco sutva alatassa ca bhasitam
assasanto mahum unham rudam assuni vattayiti.
Tattha athetthati atha etissam mithilayam. Patacchariti daliddo
Kapano. Gunasantikamupagamiti gunassa santikam upagami. Kincideva
karanam sossamiti upagatoti veditabbo.
Tamanupucchi vedeho kimattham samma rodasi
kinte sutam va dittham va kim mam vedesi vedananti.
Tattha kim mam vedesi vedananti kinnama tvam kayikam va cetasikam
va vedanam patto yam evam rodanto mam vedesi janapesi uttanameva
nam katva mayham acikkhahiti.
Vedehassa vaco sutva vijako etadabravi
natthi me vedana dukkha maharaja sunohi me
ahampi purimam jatim sarami sukhamattano
saketaham pure asim bhavasetthim gunerato
sammato brahmanibbhanam samvibhagarato suci
na caham papakam kammam sarami katamattano
tato cutaham vedeha idha jato duritthiya
gabbhamhi kumbhadasiya yato jato suduggato
evampi duggato santo samacariyamadhitthito
upaddhabhagam bhattassa dadami yassa icchato 1-
catuddasim pancadasim sada upavasamiham
na capi bhute himsami theyyancapi vivajjayim
sabbameva hi nunetam sucinnam bhavati nipphalam
@Footnote: 1 dadami yo me icchatitipi patho
Nirattham mannidam silam alato bhasati yatha
kalimeva nuna ganhami asippo dhuttako yatha
katam alato ganhati kitavo sikkhito yatha
dvaram nappatipassami yena gacchami sugatim
tasma raja parodami sutva kassapabhasitanti.
Tattha bhavasetthiti evam namako asitikotivibhavo setthi.
Guneratoti gunamhi rato. Sammatoti sambhavito. Suciti
sucikammo. Idha jato duritthiyati imasmim mithilanagare duritthiya
daliddaya kapanaya kumbhadasiya kucchimhi jatosmi. So kira
pubbe kassapabuddhakale aranne nattham balibaddam gavesamano ekena
maggamulhena bhikkhuna maggam puttho tunhi hutva puna tena pucchito
kujjhitva samanadasa namete mukhara honti dasena taya
bhavitabbanti atimukharasiti aha. Tam kammam tada vipakam adatva
bhasmacchanno viya pavako thitam maranasamaye annam kammam upatthasi.
So yatha kammam samsare samsaranto ekassa kusalakammassa phalena
sakete vuttappakaro setthi hutva danadini punnani akasi.
Tam panassa kammam pathaviyam nihitanidhi viya thitam okasam labhitva vipakam
dasseti. Yam pana tena maggamulham bhikkhum akkosantena katam papakammam
tamassa tasmim attabhave vipakam adasi. So ajananto
itarassa kalyanakammassa phalena kumbhadasiya kucchimhi nibbattosmiti
sannaya evamaha. Yato jato suduggatoti svaham jatakalato
Patthaya atiduggatoti dipeti. Samacariyamadhitthitoti samacariyayameva
patitthitomhi. Nunetanti ekamsenetam. Mannidam silanti deva idam silam
nama niratthakam manne. Alatoti yatha ayam alatasenapati maya
purimabhave bahum panatipatapapakammam katva senapatitthanam laddhanti
bhasati tena karanenaham niratthakam silanti mannami. Kalimevati
yatha asippo asikkhito akkhadhutto parajayaggaham ganhati tatha nuna
ganhami purimabhave attano sapateyyam nasetva idani dukkham
anubhavami. Kassapabhasitanti kassapagottassa acelakassa bhasitam
sutvati vadati.
Vijakassa vaco sutva rajaangatimabravi
natthi dvaram sugatiya niyatam kankha vijaka
sukham va yadi va dukkham niyatam kira labbhati
samsarasuddhi sabbesam ma turito anagate
ahampi pabbe kalyano brahnibbhesu pavato
voharamanusasanto ratihino tadantarati.
Tattha angatimabraviti pathamameva itaresam dvinnam paccha
vijakassati tinnam vacanam sutva dalham micchaditthim gahetva etam
natthi dvaranti adivacanamabravi. Niyatam kankhati samma vijaka
niyatameva olokehi. Culasitimahakappappamano kaloyeva hi satte
sodheti ma tvam atituritoti adhippayenevamaha. Anagateti tasmim
kale appatteva antara devalokam gacchamiti ma turito.
Pavatoti brahmanesu ca gahapatikesu ca tesam kayaveyyavaccadanadikaranena
pavato ahosi. Voharanti vinicchayatthane nisiditva
rajakiccavoharam anusasantova. Ratihino tadantarati ettakam kalam
kamagunaratiya parihinoti.
Evanca pana vatva bhante kassapa mayam ettakam kalam
pamajjimha idani pana amhehi acariyo laddho ito patthaya
kamagunaratimeva anubhavissama tumhakam santike itopi uttarim dhammassavanampi no
papanco titthatha tumhe mayam gamissamati apucchanto upaddhagathamaha
punapi bhante dakkhemu sangati ce bhavissatiti.
Tattha sangati ceti ekatthane no samagamo bhavissati no ce
asati punnaphale kim taya ditthenati.
Idam vatvana vedeho paccaga sannivesananti.
Tattha sannivesananti bhikkhave idam vacanam videharaja vatva
ratham abhiruyha attano nivesanam candakapasadatalameva patigato.
Raja pathamam gunassa santikam gantva tam vanditva panham
pucchi agacchanto ca pana avanditvava agato guno agunataya
vandanampi nalattha pindadikam sakkaram kimeva lacchati. Rajapi tam
rattim vitinametva puna divase amacce sannipatetva tumhe
kamagunameva upatthapetha aham ito patthaya kamagunasukhameva anubhavissami
na me annani kiccani arocetabbani vinicchayakiccam asuko ca
asuko ca karotuti vatva kamaratimattova ahosi.
Tamattham pakasento sattha aha
tato ratya vivasane upatthanamhi angati
amacce sannipatetva idam vacanamabravi
candake me vimanasmim sada kame vidhentu me
ma mupaganchum atthesu guyhapakasiyesu ca
vijayo ca sunamo ca senapati alatako
ete atthe nisidantu voharakusala tayo
idam vatvana vedeho kameva bahu mannatha
na capi brahmanibbhesu atthe kisminci pavatoti.
Tattha upatthanamhiti attano upatthanatthane. Candake meti
mama santake candakapasade. Vidhentu meti niccam mayham kame
samvidahantu upatthapentu. Guyhapakasiyesuti guyhesupi pakasiyesupi
atthesu uppannesu mam keci ma upaganchum. Attheti
atthakaranavinicchayatthane. Nisidantuti maya kattabbakiccassa karanattham
sesamaccehi saddhim nisidantu.
Tato dvesattarattassa vedehassatraja piya
rajakanna ruca nama dhatimataramabravi
alankarotha mam khippam sakhiyo ca alankarontu me
suve pannaraso diboy gaccham issarasantike
tassa malyam abhiharimsu candananca maharaham
manisankhamuttaratanam nanaratte ca ambare
Tanca sovannamaye pithe nisinnam bahukitthiyo
parikiriya asobhimsu rucam ruciravannininti.
Tattha tatoti tato ranno kamapanke laggadivasato patthaya.
Dvesattarattassati cuddasame divase. Dhatimataramabraviti pitu
santikam gantukama hutva dhatimataro aha. Sa kira catuddase
nanavannani ca vatthani nivasetva pancakumarisatahi parivuta
dhatiganam adaya mahantena sirivilasena attano sattabhumika
rativaddhanapasada oruyha pitu dassanattham candakapasadam gacchati. Atha
nam pita disva tutthamanaso mahasakkaram karetva uyyojento
amma danam dehiti sahassam datva uyyojesi. Sa attano nivesanam
gantva puna divase uposathika hutva kapanaddhikavanibbakayacakanam
mahadanam deti. Ranna kirassa eko janapado dinno. Tato
ayena sabbakiccani karoti. Tada pana ranna kira gunajivakam
nissaya micchadassanam gahitanti sakalanagare ekakolahalamahosi. Tam
rucaya dhatiyo sutva rajadhitaya arocayimsu ayye pitara kira te
ajivakassa katham sutva micchadassanam gahitam so kira raja catusu
nagaradvaresu danasalayo viddhamsapetva parapariggahita itthiyo
ca kumarikayo ca pasayhakarena anapesi rajjam na vicaresi
kamamadamattoyeva jatoti. Sa tasam katham sutva anattamana hutva
katham hi nama me pita tadisam apagatasukkadhammam nillajjam naggabhogam
gunam upasankamitva panham pucchati nanu dhammikasamanabrahmano
Kammavadi upasankamitva pucchitabbo siya thapetva kho pana mam anno
mayham pitaram micchadassana mocetva sammadassane patitthapetum samattho
nama natthi ahamhi atita satta anagata sattati cuddasajatiyo
sarami tasma pubbe attana katam papakammam kathetva
papakammassa phalam dassetva mama pitaram bodhessami sace pana ajjeva
gamissami atha mama pita mam amma tvam pubbe addhamasam agacchasi
ajja kasma lahum agatasiti vakkhati tatra ce aham tumhehi kira
micchadassanam gahitanti sutva agatamhiti vakkhami na me vacanam garukam
katva ganhissati tasma ajja agantva ito cuddasame divase
kalapakkhe catuddaseyeva kinci ajananti viya pubbe gamanakareneva
gantva agamanakale danavattatthaya sahassam yacissami tada me
pita ditthiya gahitabhavam kathessati atha nam aham attano balena
micchaditthim chaddapessamiti cintesi. Tasma cuddasame divase
pitu santikam gantukama hutva evamaha. Tattha sakhiyo cati
sahayikayopi me pancasata kumarikayo ekayekam asadisam katva
sabba nanalankarehi nanavannehi pupphagandhavilepanehi alankarontu.
Dibyoti dibbadivaso. Devatasannipatapatimanditotipi dibbo.
Gacchanti mama danavattam aharapetum videharajassa pitu santikam gamissami.
Abhiharimsuti solasahi gandhodakaghatehi nahapetva mandetva kumarikanam
mandanatthaya kira abhiharimsu. Parikiriyati parivaretva. Asobhimsuti
camru parivaretva rajadhitaram devakanna viya tam divasam ativiya sobhimsu.
Sa ca sakhimajjhagata sabbabharanabhusita
saterita abbhamiva candakam pavisi ruca
upasankamitva vedeham vanditva vinaye rata
suvannakhacite pithe ekamantam upavisiti.
Tattha sateritati vijjulata viya. Abbhamivati meghaabbhantarato
nissita. Pavisiti pitu vasanatthanam candakapasadam pavisi.
Suvannakhaciteti sattaratanavicitte suvannamaye pithe.
Tanca disvana vedeho accharanamva sangamam
rucam sakhimajjhagatam idam vacanamabravi
kacci ramasi pasade anto pokkharanim pati
kacci bahuvidham khajjam sada abhiharanti te
kacci bahuvidham malyam ocinitva kumarikayo
gharake karotha paccekam khidda ratirata bahum
kena va vikalam tuyham kim khippam abhiharanti te
manam karassu kutamukhi api candasamam hi teti.
Tattha accharanamva sangamanti accharanam sangamam viya tam samagamam
disva. Pasadeti amma maya tuyham vejayantasadiso
rativaddhanapasado karito kacci tattha ramasi. Anto pokkharanim patiti
anto vatthusmimyeva te maya nandapokkharanipatibhaga pokkharani
karita kaccitam pokkharanim paticca udakakilam kilanti ramasi.
Malyanti amma tuyham devasikam devasikam pancavisatipupphasamugge pahinami
Kacci tumhe sabbapi kumarikayo tam malyam ocinitva ganthitva
abhinham khidda ratirata hutva kacci paccekam gharake karotha aham
sundaram aham sundarataranti evam patiyekkam sarambhena viya pupphagharakani
pupphagabbhe ca pupphasanapupphasayanani ca kacci karothati pucchati.
Vikalanti vekallam. Manam karassuti cittam uppadehi. Kutamukhiti
sasapakutena pasaditamukhataya tam evamaha. Itthiyo hi mukhavannam
pasadentiyo dutthalohitamukhadusitapilakaharanattham pathamam sasapakutena
mukham vilimpanti. Tato lohitassa samakaranattham mattikacunnena.
Tato chavipasadanattham tilakutena. Candasamam hi teti candato dullabhataro
nama natthi tadisepi rucim katva mama acikkha sampadessami teti.
Vedehassa vaco sutva ruca pitaramabravi
sabbametam maharaja labbhatissarasantike
suve pannaraso diboy sahassam abhiharantu me
yathadinnanca dassami danam sabbavanisvahanti.
Tattha sabbavanisvahanti sabbavanibbakesu aham dassami.
Rucaya vacanam sutva raja angatimabravi
bahum vinasitavittam nirattham aphalam taya
uposatheva yam niccam annapanam na bhunjasi
niyatetam abhuttabbam natthi punnam abhunjatoti.
Tattha angatimabraviti bhikkhave so angati raja pubbe
ayacitopi amma danam dehiti sahassam datva tam divasam yacitopi
Micchadassanassa gahitatta adatva idam bahum vinasitanti adivacanamabravi.
Niyatetam abhuttabbanti etam niyatavasena taya abhunjitabbam
bhavissati bhunjantanampi abhunjantanampi natthi punnam sabbehi
culasitimahakappe anatikkamitvava sujjhitabbanti.
Vijakopi hi sutvana tada kassapabhasitam
assasanto mahum unham rudam assuni vattayi
yava ruce jivasi no ma bhattamupanasayi
natthi bhadde paro loko kim nirattham vihannasiti.
Tattha vijakopiti vijakopi pubbe kalyanakammam katva tassa
nissandena dasikucchiyam nibbattoti vijakavatthumpissa udaharanam ahari.
Natthi bhaddeti bhadde gunacariyo evamaha natthi ayam loko natthi
paraloko natthi mata natthi pita natthi satta upapatika natthi
loke samanabrahmana samaggarata sammapatipannati paraloke hi
sati idhaloko nama bhaveyya soyeva natthi matapitusu ca santesu
puttadhitaro nama bhaveyyum teyeva natthi dhamme sati dhammikasamanabrahmana
bhaveyyum teyeva natthi kim danam desi kim silam rakkhasi
nirattham kim vihannasiti.
Vedehassa vaco sutva ruca ruciravannini
janam pubbaparam dhammam pitaram etadabravi
sutameva pureasi paccakkham ditthamidam maya
balupasevi yo hoti balova samapajjatha
Mulho hi mulhamagamma bhiyyo moham nigacchati
patirupam alatena vijakena ca mulhitunti.
Tattha pubbaparam dhammanti bhikkhave pitu vacanam sutva ruca
rajadhita atite sattajativasena pubbadhammam anagate sattajativasena
anagatadhammanca jananti pitaram micchaditthito mocetukama etam
sutamevati adimaha. Tattha samapajjathati yo puggalo balupasevi
hoti so balova samapajjatiti etam maya pubbe sutameva ajja
pana paccakkhato ditthanti. Mulho hiti maggamulhamagamma maggamulho
viya ditthimulhopi ditthimulhamagamma uttarimpi mulham nigacchati mulhataro
hoti. Alatenati deva tumhehi jatigottakulappadesaissariya
pannasampannehi 1- parihinena alatasenapatina accantahinena
nippannena vijakadasena ca gamadarakasadisam ahirikam balam gunajivakam agamma
mulhitum patirupam anucchavikam kintena mulhissasiti.
Evam te ubhopi garahitva ditthito mocetukamataya pitaram
vannenti aha
tvanca devasi sappanno dhiro atthassa kovido
katham balehi sadiso hinaditthimupagami
sace hi samsarapathena sujjhanti
niratthiya pabbajja gunassa
kitova aggim jalitam apapatam
@Footnote: 1 jati .l. pannahitipi patho
Apajjati mohamulhe naggabhavam
samsarasuddhiti pure nivittha
kammam vidusenti bahu ajanam
pubbe kali duggahitavanattha
dummocaya balisa ambujovati.
Tattha sappannoti tvam hi yasavayapunnadhitiyonisomanasikara-
dhammasakacchavasena laddhaya pannaya sapanno teneva karanena
dhiro dhirataya atthanatthassa karana karanassa kovido. Balehi
sadisoti yatha te bala upagata katham tatha tvam hinaditthim
upagato. Apapatanti api apatam. Patantoti attho. Idam
vuttam hoti tata samsarena suddhiya sati yatha patangakito rattibhage
jalitam aggim disva tappaccayam dukkham ajanitva mohena tattha patanto
mahadukkham apajjati tatha gunopi pancakamagune pahaya mohamulhena
nissirikam nillajjam nirassadam naggabhavam apajjatiti. Pure
nivitthati tata samsarena suddhiti kassapavacanam sutva pathamameva nivittha
natthi sukatadukkatanam kammanam phalanti gahitatta bahu jana ajananta
micchadassanena anattham gahetva kammam vidusenti. Tam vidusenta
kammaphalam vidusentiyeva evam tesam pubbe gahito kaliparajayaggaho
duggahitova hotiti attho. Dummocaya balisa ambujo vati
te pana evam ajananta micchadassanena anattham gahetva thita
@Footnote: 1 anatthatipadam dummocayatipade apadanam.
Bala yatha nama balisam gilitva thito maccho balisa dummocayo
hoti evam tamha anattha dummocaya honti.
Evam vatva sa uttarim rajanam anusasanti ima gatha abhasi
upamante karissami maharaja tavatthiya
upamayapidhekacce attham jananti pandita
vanijanam yatha nava appamanabhara garu
atibharam samadaya annave avasidati
evameva naro papam thokam thokampi acinam
atibharam samadaya niraye avasidati
na tava bharo paripuro alatassa mahipati
acinati ca tam papam yena gacchati duggatim
pubbevassa katam punnam alatassa mahipati
tassayam deva nissando yanceso labhate sukham
khiyatevassa tam punnam tatha hi agune rato
ujumaggam avahaya kummaggam anudhavati
tula yatha paggahita ohite tulamandale
unanmeti tulasisam bhare oropite sati
evameva naro punnam thokam thokampi acinam
saggatimano daso va vijako satave ratoti.
Tattha nirayeti atthavidhe mahaniraye solasavidhe ussudaniraye
lokantaniraye ca. Bharoti tata na tavassa akusalabharo purati.
Tassati tassa pubbe katassa punnassa esa nissando yam so
alatasenapati tappaccayam sukham labhati. Na hi tata etam
goghatakakammassa phalam papassa hi nama vipako ittho kanto bhavissatiti
atthanametam. Agune ratoti tatha hesa idani akusalakamme rato.
Ujumagganti dasa kusalakammapathamaggam pahaya. Kummagganti nirayagamim
dasa akusalakammapathamaggam anudhavati. Ohite tulamandaleti
bhandasampaticchanatthaya tulamandale laggetva thapite. Unanmetiti
uddham ukkhipati. Acinanti thokam thokam punnam acinanto papabharam
otaretva naro kalyanakammasisam ukkhipitva devalokam gacchati.
Saggatimanoti sagge atimano saggasampapake sataphale
kalyanakamme abhirato. Saggadhimanotipi patho. Saggam adhikaram
katva thitacittoti attho. Satave ratoti esa vijakadaso satave
madhuravipake kusalakammeyeva rato so imassa papakammassa khinakale
kalyanakammassa phalena devaloke nibbattissati. Yam panesa idani
dasattam upagato neva tam kalyanakammassa phalena tathattasamvattanikam
hissa pubbe katam papam bhavissatiti nitthamettha gantabbanti.
Sa imamattham pakasenti aha
yancajja vijako daso dukkham passati attani
pubbevassa katam papam tameso patisevati
khiyatevassa tam papam tatha hi vinaye rato
kassapanca samapajja ma hevuppathamagamati.
Tattha ma hevuppathamagamati tata tvam pana imam naggam
kassapajivakam upagantva ma heva nirayagamim upatham agama ma
papamakasiti pitaram ovadi.
Sa idanissa papupasevanaya dosam kalyanamittupasevanaya ca
gunam dassenti aha
yam yam hi raja bhajati santam va yadi va asam
silavantam visilam va vasam tasseva gacchati
yadisam kurute mittam yadisancupasevati
sopi tadisako hoti sahavaso hi tadiso
sevamano sevamanam samphuttho samphusam param
saro duttho kalapamva alittamupalimpati
upalepabhaya dhiro neva papasakha siya
putimaccham kusaggena yo naro upanayhati
kusapi puti vayanti evam balupasevana
tagaranca palasena yo naro upanayhati
pattapi surabhi vayanti evam dhirupasevana
tasma pattaputasseva natva sampakamattano
asante nupaseveyya sante seveyya pandito
asanto nirayam nenti santo papenti sugatinti.
Tattha santam vati sappurisam va. Yadi va asanti asappurisam
va. Saro duttho kalapamvati maharaja yatha nama
Halahalavisalitto saro sarakalape pakkhitto sabbantam visena alittampi
sarakalapam limpati visadutthameva karoti evameva papamitto param sevamanova tam
sevamanam param tena ca samphuttho tam samphussanto alittam papena purisam attano
ekajjhasayam karonto upalimpati papameva karoti. Vayantiti tassa te
kusapi duggandha vayanti. Tagarancati tagaranca annanca gandhasampannam
gandhajatam palivethanani pannani sugandhani honti. Evanti evameva
dhirupasevana. Dhiro hi attanam sevamanam dhirameva karoti. Tasma
pattaputassevati yasma tagaradipalivethitani pannani sugandhani honti
tasma palasapattaputasseva panditupasevanena ahampi pandito
bhavissamiti evam natva. Sampakamattanoti attano paripakam parinamam
panditabhavam natva asante pahaya pandite sante upaseveyya. Nirayam
nentiti ettha devadattadihi nirayam sariputtattheradihi ca sugatinti
nidanavasena udaharanani aharitabbaniti.
Evam rajadhita chahi gathahi pitu dhammam kathetva idani
atite attana anubhutam dukkham dassenti aha
ahampi jatiyo satta sare samsaritattano
anagatepi satteva ya gamissam ito cuta
ya me sa sattami jati ahu pubbe janadhipa
kammaraputto magadhesu ahu rajagahe pure
papam sahayam agamma bahu papam katam maya
paradarassa hethenta carimha amara viya
Tam kammam nihitam attha bhasmacchannova pavako
atha annehi kammehi ajayim vamsabhumiyam
kosambiyam setthikule iddhe phite mahaddhane
ekaputto maharaja niccam sakkatapujito
tattha mittam asevissam sahayam satave ratam
panditam sutasampannam so mam atthe nivesayi
catuddasim pancadasim bahum rattimupavisim
tam kammam nihitam attha nidhiva udakantike
atha papanam kammanam yametam magadhe katam
phalam pariyagatam paccha bhutva dutthavisam yatha
tato cutaham vedeha roruve niraye ciram
sakammuna apacissam tam saram na sukham labhe
bahuvassa gane tattha khepayitva bahum dukkham
bhinnagate ahu raja chakalo uddhatapphaloti.
Tattha sattati maharaja idhalokaparaloko nama sukatadukkatananca
phalam atthi na samsaro satte sodhetum sakkoti. Kammuna
eva hi satta sujjhanti alatasenapati ca vijakadaso ca ekameva
jatim anussaranti na kevalam eteva jatissara ahampi atite satta
jatiyo attano samsaritam sarami anagatepi ito gantabba satteva
janami. Ya me sati ya sa mama atite sattami jati asi.
Kammaraputtoti taya jatiya aham magadhesu rajagahanagare
Suvannakaraputto ahosim. Paradarassa hethentati paradaram vihethenta
paresam rakkhitagopitabhande aparajjhanta. Atthati tam tada maya
katam papakammam okasam alabhitva okase sati vipakadayakam hutva
bhasmacchanno aggi viya nihitam atthasi. Vamsabhumiyanti vamsaratthe.
Ekaputtoti asitikotivibhave setthikule aham ekaputtova ahosim. Satave
ratanti kalyanakamme abhiratam. So manti so sahayako mam atthe
kusalakamme patitthapesi. Tam kammanti tampi me kalyanakammam tada
okasam alabhitva okase sati vipakadayakam hutva.
Udakantiketi udake nihitam atthasi. Yametanti atha mama ettakesu
papakammesu yam etam maya magadhe paradarakammam katam tassa phalam paccha
mam pariyagatam upagatanti attho. Yatha kim. Bhutva dutthavisam
yathati yatha savisam bhojanam bhutva thitassa tam duttham kakkhalam halahalam
visam kuppati tatha mam pariyagatanti attho. Tatoti tato kosambiyam
setthikulato. Tam saranti tam tasmim niraye anubhutam dukkham saranti
cittasukhannama na labhami bhayameva me uppajjati. Bhinnagateti
bhinnagakaratthe bhinnagate nama nagare va. Uddhatapphaloti
uddhatabijo. So pana chakalako balasampanno ahosi. Pitthiyam
abhiruhitvapi nam vahayimsu. Tam yanakepi yojayimsu.
Sa tamattham pakasenti aha
sataputta maya vulha pitthiya ca rathena ca
tassa kammassa nissando paradaragamanassa meti.
Tattha sataputtati amaccaputta. Tassa kammassati deva
roruvamahaniraye pacananca chakalakale andavijuppatananca
pitthivahanayanakayojanani ca sabbopesa tassa kammassa nissando
paradaragamanassa meti.
Tato pana cavitva aranne kapiyoniyam patisandhim ganhim atha
te mam jatadivase yuthapatino dassesum so anetha me puttanti
dalham gahetva tassa viravantasseva dantehi phalani uppatesi.
Imamattham pakasenti aha
tato cutaham vedeha kapi asim brahavane
nilucchitaphaloyeva yuthapena pagabbhina
tassa kammassa nissando paradaragamanassa meti.
Tattha nilucchitaphaloyevati tatraham pagabbhena yuthapatina luncitva
uppatitaphaloyeva ahosinti attho.
Atha aparapi jatiyo dassenti aha
tato cutaham vedeha dasannesu pasu ahum
nilucchito javo bhadro yogam vulham ciram maya
tassa kammassa nissando paradaragamanassa me
tato cutaham vedeha vajjisu kulamagato
nevitthi na puma asim manussatte sudullabhe
tassa kammassa nissando paradaragamanassa me
tato cutaham vedeha ajayim nandane vane
Bhavane tavatimsaham acchara kamavannini
vicitravatthabharana amuttamanikundala
kusala naccagitassa sakkassa paricarika
tattha thitaham vedeha sarami jatiyo ima
anagatepi satteva ya gamissam ito cuta
pariyagatantam kusalam yam me kosambiyam katam
deve ceva manusse ca sandhavissam ito cuta
satta jacca maharaja niccam sakkatapujita
itthibhava na muncissam chatthava gatiyo ima
sattami ca gati ceva devaputto mahiddhiko
puma devo bhavissami devakayasmimuttamo
ajjapi santanamayam malam ganthenti nandane
devaputto javo nama so me malam paticchati
muhutto viya so dibyo manusse idha solasa
rattindivo ca so dibyo manusim saradosatam
iti kammani anventi asamkheyyapi jatiyo
kalyanam yadiva papam na hi kammam vinassatiti.
Tattha dasannesuti dasannaratthe. Pasuti gono. Ahunti
ahosim. Nilucchitoti vacchakakaleyeva mam evam manapo bhavissatiti
nibbijamakamsu. Soham nilucchito uddhatavijova javo bhadro ahosim.
Vajjisu kulamagatoti goyonito cavitva vajjiratthe ekasmim
Mahabhogakule nibbattamhiti dasseti. Nevitthi na pumati napumsakattam
sandhayaha. Bhavane tavatimsahanti tavatimsabhavane aham. Tattha
thitaham vedeha sarami jatiyo imati sa kira tasmim devaloke
thita aham evarupam devalokam agacchanti kuto nu kho agatati
olokenti vajjiratthe mahabhogakule napumsakattabhavato cavitva tattha
nibbattabhavam passi. Tato kena nu kho kammena evarupe ramaniyatthane
nibbattamhiti olokenti kosambiyam setthikule nibbattitva
katadanadini kusalani disva etassa phalena nibbattamhiti natva
anantaratite napumsakattabhave nibbattamana kuto agatamhiti
olokenti dasannaratthesu goyoniyam mahadukkhassa anubhutabhavam annasi.
Tato anantaram jatim anussaramana vanarayoniyam uddhataphalabhavam addasa.
Tato anantaram anussaranti bhinnagakaratthe chakalayoniyam uddhatavijabhavam
anussari. Tato anantaram anussaramana roruve nibbattabhavam
anussari. Athassa niraye pacanabhavanca tiracchanayoniyam anubhutam
dukkhanca anussarantiya bhayam uppajji. Tato kena nu kho kammena
evarupam dukkham anubhutam mayati chattham jatim olokenti taya jatiya
kosambinagare katakalyanakammam disva sattamam olokenti magadharatthe
papasahayam nissaya kataparadarakammam disva etassa phalena tam me
mahadukkham anubhutanti annasi. Athaham ito cavitva anagate
kuhim nibbattissamiti olokenti yavatayukam thatva puna sakkasseva
paricarika hutva nibbattissamiti annasi. Evam punappunam
Olokiyamana tatiyepi attabhave sakkasseva paricarika hutva
nibbattissamiti. Tatha catutthe pancame pana tasmimyeva devaloke
javanadevaputtassa aggamahesi hutva nibbattissamiti natva tato
anantaram olokenti chatthe attabhave ito tavatimsabhavanato cavitva
angatiranno aggamahesiya kucchismim nibbattissami rucati me namam
bhavissatiti natva tato anantaram kuhim nibbattissamiti olokenti
sattamaya jatiya tato cavitva tavatimsabhavane mahiddhiko devaputto
hutva nibbattissami itthibhavato muncissamiti annasi. Tasma
aha tattha thitaham vedeha sarami satta jatiyo anagatepi satteva
ya gamissam ito cutati. Pariyagatanti pariyayena attano
varena agatam. Satta jaccati vajjiratthe napumsakajatiya saddhim
devaloke panca ayanca chatthati satta jatiyo vuccanti. Eta
satta jatiyo niccam sakkatapujita ahosinti dasseti. Chatthava
gatiyoti devaloke panca ayanca ekati ima cha gatiyo itthibhava
na muncissanti vadati. Sattami cati tato cavitva anantaram.
Santanamayanti ekato vantikadivasena katasantanam ganthenti yatha
santanamaya honti. Evam ajjapi mama paricarikayo nandanavane
me cutibhavam ajananta mamatthaya malam ganthentiyeva. So me
malam paticchatiti maharaja anantarajatiya mama samiko javo nama
devaputto yo rukkhato patitam malam paticchati. Solasati
maharaja mama jatiya idani solasavassani ettako pana kalo
Devanam eko muhutto viya. Tena ta pana mama cutibhavampi ajananta
mamatthaya malam ganthentiyeva. Manusinti manussanam
vassagananam agamma. Saradosatanti vassasatam hoti. Evam dighayuka
deva imina karanena paralokassa ca kalyanapapakananca kammanam
atthitam janahi devati. Anventiti yatha mam anubandhimsu evam
anubandhanti. Na hi kammam vinassatiti ditthadhammavedaniyam tasmimyeva
attabhave upapajjavedaniyam anantarattabhave vipakam deti aparapara
vedaniyam pana vipakam adatva na nassati. Tam sandhaya na hi kammam
vinassatiti vatva deva aham paradarakammassa nissandena niraye pacitva
tiracchanayoniyanca mahantam dukkham anubhavim sace tumhepi idani gunassa
katham gahetva evam karissatha maya anubhutasadisameva dukkham anubhavissatha
tasma ma evam akaritthati aha.
Athassa uttarim dhammam desenti aha
yo icche puriso hotum jatim jatim punappunam
paradaram vivajjeyya dhotapadova kaddamam
ya icche puriso hotum jatim jatim punappunam
samikam apacayeyya indamva paricarika
yo icche dibbabhoganca dibbamayum yasam sukham
papani parivajjeyya tividham dhammamacare
kayena vaca manasa ppamatto vicakkhano
attano hoti atthaya itthi va yadi va puma
Yekecime manuja jivaloke
yasassino sabbasamantabhoga
asamsayantehi pure sucinnam
kammassaka se puthu sabbasatta
inghanucintesi sayampi deva
kutonidana ima te janinda
ya te ima accharasannikasa
alankata kancanajalachannati.
Tattha hotunti bhavitum. Sabbasamantabhogati paripunnasabbabhoga.
Sucinnanti sutthu acinnam kalyanakammam katam. Kammassaka seti
kammassaka attana katakammasseva vipakapatisamvedino na hi
matapituhi katam kammam puttadhitanam napi tehi katam matapitunam vipakam
deti sesehi katam sesanam kimeva dassati. Inghati codanatthe
nipato. Anucintesiti punappunam cinteyyasi. Ya te imati ya
ima solasasahassa itthiyo tam utthahanti ima te kutonidana
kim pana nipajjitva niddayantena laddha udahu panthaduhanasandhicchedadini
papani katva adu kalyanakammam nissaya laddhati idantavacinteyyasi
attanapi devati.
Tamattham pakasento sattha aha
iccevam pitaram kanna ruca toseti angatim
mulhassa maggamacikkhi dhammamakkhasi subbatati.
Tattha iccevanti bhikkhave iti imehi evarupehi madhuravacanehi
sa rajakanna pitaram toseti. Mulahassa maggam viya tassa sugatimaggam
acikkhi. Nananayehi sucaritadhammam akkhasi dhammam kathenti
yeva cassa. Subbatati sundaravata.
Sa attano atitajatiyopissa kathesi. Evam pubbanhato
patthaya sabbarattim pitu dhammam desetva deva ma naggassa
micchaditthikassa vacanam ganhi atthi ayam loko atthi paraloko atthi
samanabrahmana atthi sukatadukkatanam kammanam phalanti vadantassa
madisassa kalyanamittassa vacanam ganha ma atitthe pakkhandati
aha. Evam santepi pitaram micchadassana mocetum nasakkhi.
So hi kevalam tassa madhuravacanam sutva tusi. Matapitaro hi
piyaputtanam vacanam piyayanti. Na pana tam micchadassanam visajjeti.
Nagarepi ruca kira rajadhita pitu dhammam desetva micchadassanam
visajjapetiti ekakolahalamahosi. Pandita rajadhita ajja pitaram
micchadassana mocesatva nagaravasinam sotthibhavam karissatiti mahajano
tusi. Sa pitaram bodhetum asakkonti viriyam avisajjetvava yena kenaci
upayena pitu sotthibhavam karissamiti sirasi anjasim patitthapetva
dasa disa namassitva imasmim loke lokasandharaka dhammikasamanabrahmana
nama lokapala devata nama mahabrahmano nama
atthi te agantva attano balena mama pitaram micchadassanam
visajjapentu etassa pituno gune asati mama gunena mama balena mama
Saccena agantva imam micchadassanam visajjapetva sakalalokassa
sotthibhavam karontuti adhitthahitva namassi.
Tada bodhisatto narado nama mahabrahma ahosi.
Bodhisatto ca nama attano mettabhavanaya anudayaya mahantabhavena
supatipannaduppatipanne satte dassanattham kalanukalam lokam olokento
vicarati. So tam divasam lokam volokentoyeva tam rajadhitaram
pitu micchaditthivimocanattham lokasandharakadevatayo namassamanam disva
thapetva mam anno etam rajanam micchadassanam visajjapetum samattho
nama natthi ajja maya rajadhitu sangaham ranno ca saparijanassa
sotthibhavam katva agantum vattati kena nukho vesena gamissamiti
cintetva manussanam pabbajita piya ceva garuka ca adeyyavacana
ca tasma pabbajitavesena gamissamiti sannitthanam katva pasadikam
suvannavannam manussattabhavam mapetva manunnam jatamandalam bandhitva
jatantare kancanasucim odahitva anto rattapatam upari rattavakaciram
nivasetva suvannatarakhacitam rajatamayam ajinacammam ekamsam katva
muttasikkaya pakkhittam suvannamayam bhikkhabhajanam tisu thanesu vankam
suvannakajam khandhe katva muttasikkaya ekam pavalamayam kamandalum
adaya imina isivesena gaganatale cando viya virocamano
akasenagantva alankatacandakapasadamahatalam pavisitva ranno purato
atthasi.
Tamattham pakasento sattha aha
Athagama brahmaloka narado manusim patham
jambudipam apekkhanto addasa rajanamangatim
tato patittha pasade vedehassa purakkhato
tanca disva anuppattam ruca isimavandathati.
Tattha addasati brahmaloke thitova jambudipam apekkhanto
gunajivakassa santike gahitamicchadassanam rajanam angatim addasa.
Tasma agatoti attho. Tato patitthati tato so brahma
tassa ranno amaccaganaparivutassa nisinnassa purato tasmim pasade
apade padam dassento akase patitthahi. Anuppattanti pattam
agatam. Isinti isivesenagatatta sattha isinti aha. Avandathati
sa mamanuggahena mama pitari karunnam katva eso devaraja
agato bhavissatiti tutthapahattha vatabhihata suvannakaddali viya
onamitva naradam mahabrahmanam vandi.
Rajapi tam disvava brahmatejena tajjito attano asane
santhatum asakkonto asana oruyha bhumiyam thatva agatatthananca
namagottanca pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
athasanamha oruyha raja byamhitamanaso
naradam paripucchanto idam vacanamabravi
kuto nu agacchasi devavanni
obhasayam samvarim candimava
Akkhahi me pucchito nama gottam
kathannu jananti manussaloketi.
Tattha byamhitamanasoti bhitacitto. Kuto nuti kacci nu kho
vijjadharo bhaveyyati mannamano avanditvava evam pucchi.
Atha so ayam raja paraloko natthiti mannati paralokameva
tavassa acikkhissamiti cintetva gathamaha
ahampi devato idani emi
obhasayam samvarim candimava
akkhami te pucchito nama gottam
jananti mam narado kassapo cati.
Tattha devatoti devalokato. Narado kassapo cati mam
namena narado gottena kassapoti jananti.
Atha raja imam pacchapi paralokam pucchissami iddhiya
laddhakaranantava pucchissamiti cintetva gathamaha
acchariyarupam tava yadisanca
vehayasam gacchasi titthasi ca
pucchami tam narada etamattham
atha kena vannena tavayamiddhiti.
Tattha yadisancati yadisanca tava santhanam yanca tvam akasena
gacchasi ca titthasi ca idam acchariyam jatam.
Atha nam narado aha
Saccanca dhammo ca damo ca cago
guna mamete pakata purana
teheva dhammehi susevitehi
manojavo yena kamam gatosmiti.
Tattha saccanti vacisaccam. Dhammo cati tividhasucaritadhammo
ceva kasinaparikammajjhanadhammo ca. Damoti indriyadamanam. Cagoti
kilesapariccago ca deyyadhammapariccago ca. Pakata puranati
maya purimabhave katati dasseti. Teheva dhammehi susevitehiti tehi
sabbagunehi susevitehi paricaritehi. Manojavoti manojavasadijavo.
Yena kamam gatosmiti yena devatthane ca manussatthane ca gantum
icchanam tena gatosmiti attho.
Raja tasmim evam kathentepi micchadassanassa sugahitatta paralokam
asaddahanto atthi nu kho punnanam vipakoti vatva gathamaha
acchacariyamacikkhasi punnasiddhim
sace hi evam yatha tvam vadesi
pucchami tam narada etamattham
puttho ca me sadhu viyakarohiti.
Tattha punnasiddhinti punnanam siddhim phaladayakattam acikkhanto
acchariyam acikkhasiti.
Narado aha
pucchassu mam raja tavesa attho
Yam samsayam kurute bhumipala
ahantam nissamsayatam gamemi
nayehi nayehi ca hetubhi cati
tattha tavesa atthoti pucchitabbo nama tava esa attho.
Samsayanti yam kismincideva atthe samsayam karosi tam mam puccha.
Nissamsayatanti aham tam nissamsayabhavam gamemi. Nayehiti karanavacanehi.
Nayehiti nanehi. Hetubhiti paccayehi. Patinnamatteneva
avatva nanena paricchinditva karanavacanena ca tesam dhammanam
samutthapakapaccayehi ca tam nisamsayam karissamiti attho.
Raja aha
pucchami tam narada etamattham
puttho ca me narada ma musa bhani
atthi nu deva pitaro nu atthi
loko paro atthi jano yamahati.
Tattha jano yamahati yam jano evamaha. Atthi deva atthi
pitaro atthi paralokoti tam sabbam atthi nu khoti pucchati.
Narado aha
attheva deva pitaro ca atthi
loko paro atthi jano yamaha
kamesu giddha ca nara pamulha
lokam param na vidu mohayuttati.
Tattha atthevati maharaja deva ca pitaro ca atthi. Yampi
jano paralokamaha sopi attheva. Na viduti kamesu giddha ca
mohamulhajana paralokam na vidu na jananti.
Tam sutva raja parihasam karonto aha
atthiti ce narada saddahasi
nivesanam paraloke matanam
idheva me pancasatani dehi
dassami te paraloke sahassanti.
Tattha nivesananti nivesanatthanam. Pancasataniti pancakahapanasatani.
Atha nam mahasatto parisamajjheyeva garahanto aha
dajjemu kho pancasatani bhoto
jannama ce silavantam vadannum
luddantam bhontam niraye vasantam
ko codaye paraloke sahassam
idheva yo hoti adhammasilo
papacaro alaso luddakammo
na pandita tasmim inam dadanti
na hi agamo hoti tathavidhamha
dakkhanca posam manuja viditva
utthanakam silavantam vadannum
Sayameva bhogehi nimantayanti
kammam karitva punamaharesiti.
Tattha jannama ceti yadi mayam bhavantam silava esa vadannu
dhammikasamanabarahmananam imasmim kale imina atthoti janitva
tassa tassa kiccassa karako vadannuti janeyayama atha te
vaddhiya pancasatani dadeyyama. Tvam pana luddo sahasiko
micchadassanam gahetva danasalam viddhamsetva paradaresu aparajjasi
ito cuto niraye upapajjissasa. Evam luddantam bhontam niraye
vasantam tattha gantva ko sahassam me dehiti codissati.
Tathavidhamhati tadisa purisa kusita dinnassa inassa puna agamo
nama na hoti. Dakkhanti dhanuppadanakusalam. Punamaharesiti
attano kammam karitva dhanam uppadetva puna amhakam santakam
ahareyyasi. Nimantayantiti sayameva bhogehi nimantentiti.
Iti raja tena niggayhamano appatibhano ahosi. Mahajano
hatthatuttho hutva mahiddhiko devo narado isi ajja rajanam
micchadassanam visajjapessatiti sakalanagaram ekakolahalamakasi.
Mahasattassanubhavena tada sattayojanikaya mithilaya nagaravasi tassa
dhammadesanam asunanto nama nahosi. Atha mahasatto ayam
raja ativiya dalham katva micchadassanam ganhi nirayabhayena nam
santajjetva micchaditthim visajjapetva puna devalokena
assasessamiti cintetva maharaja sace tvam micchaditthim na
Visajjessasi evam anantadukkham nirayam gamissasiti vatva nirayakatham patthapesi
ito gato dakkhasi tattha raja
kakolusamghehi vikassamanam
tam khajjamanam niraye vasantam
kakehi gijjhehi ca sonakhehi
sanchannagattam rudhiram savantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha kakolusamghehiti lohatundehi kakolusamghehi. Vikassamananti
attanam akaddhiyamanam tattha niraye passissasi. Tanti tam
bhavantam.
So panassa kakolusamghanirayam vannetva sace ettha na
nibbattissasi lokantaniraye nibbattissasiti vatva tam nirayam dassetum
gathamaha
andhatamam tattha na candasuriya
nirayo sada tumulo ghorarupo
sa neva ratti na diva pannayati
tathavidhe ko vicare dhanatthikoti.
Tattha andhatamanti maharaja yamhi lokantaniraye micchaditthika
nibbattanti tattha cakkhuvinnanassa uppattinivaranam andhatamam.
Sada tumuloti so nirayo niccam bahalandhakaro. Ghorarupoti bhimsanakarupo
bhimsanakajatiko. Sa neva ratti na divati sa idha ratti
Va divaso va neva tattha pannayati. Ko vicareti ko
utthanaviriyam sadhento vicarissati.
Tam pissa lokantanirayam vittharena vannetva maharaja sace
tvam micchaditthim avissajjento na kevalam etadeva annampi dukkham
anubhavissasiti dassento imam gathamaha
savalo ca samo ca duve suvana
pavaddhakaya balino mahanta
khadanti dantehi ayomayehi
ito panunnam paraloke patantanti.
Tattha ito panunnanti imamha manussaloka cutam. Purato
nirayesupi eseva nayo. Tasma sabbani tani nirayatthanani nirayapalanam
upakkamehi saddhim hettha vuttanayeneva vittharetva tasam
tasam gathanam anuttanani padani vannetabbani
tam khajjamanam niraye vasantam
luddehi balehi aghammikehi
sanchinnagattam rudhiram savantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha luddehiti darunehi. Balehiti dutthehi. Aghammikehiti
aghavahehi dukkhavahehiti attho.
Usuhi sattihi sunissitahi
hananti vijjhanti ca paccamitta
Kalupakala nirayamhi ghore
pubbe naram dukkatakammakarinti.
Tattha hananti vijjhanti cati jalitaya ayapathaviya patetva
sakalasariram chiddavachiddam karonta paharanti ceva vijjhanti ca.
Kalupakalati evam namaka nirayapala. Nirayamhiti niraye tasminneva
vasanta kalupakalasamkhata nirayapala. Dukkatakammakarinti
micchaditthivasena dukkatanam kammanam karakam.
Tam hannamanam niraye vajantam
kucchismim passasmim vipphalitudaram
sanchinnagattam rudhiram savantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha tanti tam bhavantam tattha niraye tatha hannamanam.
Vajantanti ito cito ca dhavantam. Kucchisminti kacchiyanca passe
ca hannamananti attho.
Sattiusutoparabhindivala
vividhavudhavassani tattha dehe
patanti angaramivacchimanto
silasani vassati luddakammeti.
Tattha angaramivacchimantoti jalitaangara viya acchimanto
avudhavassa sise patanti. Silasaniti jalitasilasani vassati.
Luddakammeti yatha nama deve vassante asaniyo patanti evameva akase
Samutthaya vicitayamana jalitasilasanivassa tesam luddakammanam upari
patanti.
Unho ca vato nirayamhi dussaho
na tamhi sukham labhasi itarampi
tattam dhavantamalenamaturam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha itarampiti parittakampi. Dhavantanti vidhavantam.
Sandhavamanampi rathesu yuttam
sanjotibhutam pathavim kamantam
patodalatthihi sucodayantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha rathesu yuttanti varena varam tesu tesu jalitaloharathesu
yuttam. Kamantanti akkamamanam. Sucodayantanti sutthu codayantam.
Tamaruhantam khurasancitam girim
vibhimsanam pajjalitam bhayanakam
sanchinnagatam rudhiram savantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha tamaruhantanti tam bhavantam jalitavudhappahare asahitva
jalitakhurehi sanchannam jalitalohapabbatam aruhantam.
Tamaruhantam pabbatasannikasam
angararasim jalitam bhayanakam
Sandaddhagattam kapanam rudantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha sandaddhagattanti sutthu daddhasariram.
Abbhakutasama ucca kantakahi cita duma
ayomayehi tikkhehi naralohitapayibhiti.
Tattha kantakahi citati jalitakantakehi cita. Ayomayehiti
idam yehi ayomayehi kantakehi acita te dassetum vuttam.
Tamaruhanti nariyo nara ca paradaragu
codita sattihatthehi yamaniddesakaribhiti.
Tattha tamaruhantiti tam evarupam simbalirukkham aruhanti.
Yamaniddesakaribhiti yamassa vacanakarakehi nirayapalehiti attho.
Tamaruhantam niraye simbalim rudhiramakkhitam
vidaddhakayam vitacam aturam galhavedanam
assasantam mahum unham pubbakammaparadhikam
dummaggam vikatam bhaggam 1- ko tam yaceyya tam dhananti.
Tattha vidaddhakayanti viddhamsitakayam. Vitacanti cammamamsanam
chinnataya kovilarapuppham viya kimsukapuppham viya ca.
Abbhakutasama ucca asipattacita duma
ayomayehi tikkhehi naralohitapayibhiti.
Tattha asipattacitati asimayehi pattehi cita.
@Footnote: 1 dummagge vitacagattantipi patho
Tamanupattam asipattapadapam
asihi tikkhehi ca chijjamanam
sanchinnagattam rudhiram savantam
ko codaye paraloke sahassanti.
Tattha tamanupattanti tam bhavantam nirayapalanam avudhappahare
asahitva anuppattam.
Tato nikkhantamaggantam 1- asipattaniraya bhaya
sampatitam vetaranim ko tam yaceyya tam dhananti.
Tattha sampatitanti patitam.
Khara kharodaka unha dugga vetarani nadi
ayopokkharasanchanna tikkhapattehi sandatiti.
Tattha kharati pharusa katuka. Ayopokkharasanchannati ayomayehi
tikhinapariyantehi pokkharapattehi sanchanna. Pattehiti tehi
pattehi sa nadi tikkha hutva sandati.
Tattha sanchinnagattantam vuyhantam rudhiramakkhitam
vetaranne analambe ko tam yaceyya tam dhananti.
Tattha vetaranneti vetaraniudakasamkhate vetaraniudaketi.
Nirayakandam nitthitam.
Imam pana mahasattassa nirayakatham sutva raja samviggamanahadayo
mahasattanneva tanam gavesi hutva aha
@Footnote: 1 nikkhantamattantantipi patho
Vedhami rukkho viya chijjamano
disam na janami pamulhasanni
bhayasanutappami maha ca me bhaya
sutvana gatha tava bhasita ise
aditte varimajjhamva dipamvogherivannave
andhakareva pajjoto tavannosi saranam ise
atthanca dhamamanca anusasa mam ise
atitamaddha aparadhitam maya
acikkha me narada suddhimaggam
yatha aham no nirayam pateyyanti.
Tattha bhayasanutappamiti attana katassa papassa bhayena
anutappami. Maha ca me bhayati mahantanca me nirayabhayam uppannam.
Dipamvogheti dipam viya oghe. Idam vuttam hoti aditte kaye
varimajjham viya bhinnanavanam oghe va annave va patittham
alabhamananam dipam viya andhakare gatanam pajjoto viya tvam no ise
saranam bhava. Atitamaddha aparadhitam mayati ekamsena maya
atitakammam aparadhitam kusalam atikkamitva akusalameva katanti.
Athassa mahasatto visuddhimaggam acikkhanto samma patipanne
poranakarajano udaharanavasena dassento aha
yatha ahu dhatarattho vessamitto ca atthako
yamadatti
Usinnaro capi sivi ca raja
paricarika samana brahmananam
ete canne ca rajano ye sakkavisayam 1- gata
adhammam parivajjetva dhammancara mahipati
annahattha ca te byamhe ghosayantu pure tava
ko chato ko ca tasito ko malam ko vilepanam
nanarattanam vatthanam ko naggo paridahissati
ko panthe chattamadeti paduka ca mudu subha
iti sayanca pato ca ghosayantu pure tava
jinnam posam gavassanca massu yunja yatha pure
pariharanca dajjasi adhikarakato baliti.
Tattha ete cati yatha ete dhatarattho vessamitto atthako
yamadatti usinnaro sivirajati cha rajano anne ca dhammam caritva
sakkavisayam gata evam tvampi adhammam parivajjetva dhammancara. Ko
chatoti maharaja tava byamhe ca pure ca rajanivesane ceva nagare
ca annahattha purisa ko chato ko tasitoti tesam datukamataya
ghosentu. Ko malanti ko malam icchati ko vilepanam icchati
nanarattanam vatthanam yam yam icchati tam tam dadantu ko naggo paridahissatiti
ghosentu. Ko panthe chattamadetiti ko panthe chattamadiyati.
Paduka cati upahana ca mudu subha ko icchati.
@Footnote: 1 saggavisayam?
Jinnam posanti yo te upatthako amacco va anno va pubbakatupakaro
jarajinnakale yatha poranam kammam katum na sakkoti.
Yepi te gavassadayo jinnakale kammam katum na sakkonti. Tesu
ekampi pubbe viya kammesu ma yojayi. Jinnakalasmim hi te
tanikammani katum na sakkonti. Pariharancati idha pariharo sakkaroti
vutto. Idam vuttam hoti yo ca te bali hutva adhikarakato
pubbe katupakaro hoti tassa yathaporanam pariharam dadeyyasi.
Asappurisa hi attano upakaram katum samatthakaleyeva sammanam
karonti asamatthakale na tam olokenti sappurisa pana samatthakalepi
asamatthakalepi tesam tatheva sakkaram karonti tasma tvampi evam
kareyyasiti.
Iti mahasatto ranno danakathanca silakathanca kathetva
idani yasma ayam raja attano attabhave rathena upametva vanniyamane
tusatiti tasma sabbakamaduharathopamaya dhammam desento aha
kayo te rathasannato manosarathiko lahu
avihimsasaritakkho samvibhagapaticchado
padasannamanemiyo hatthasannamapakkharo
kucchisannamanabbhanto vacasannamakujano
saccavakyasamattango apesunnasusannato
girasakhilanelango mitabhanisilesito
saddhalobhasusamkharo nivatanjalikubbaro
Athaddhatanatisako silasamvaranaddhano
akkodhanamanugghati dhammapandarachattako
bahusaccamupalambo thiticittamupadhiyo
kalannutacittasaro vesarajjatidandako
nivatavuttiyottango anatimanayugo lahu
alinacittasantharo vuddhisevi rajohato
sati patodo dhirassa dhiti yogo ca rasmiyo
mano dantam patham neti samadantehi vajibhi
iccha lobho ca kummaggo ujumaggova sannamo
rupe sadde rase gandhe vahanassa padhavato
panna akotani raja tattha attava sarathi
sace etena yanena samacariya dalha dhiti
sabbakamaduho raja na jatu nirayam vajeti.
Tattha rathasannatoti maharaja tava kayo rathoti sannato
hotu. Manosarathikoti manasamkhatena kusalacittena sarathina
samannagato. Lahuti vigatathinamiddhataya sallahuko. Avihimsasaritakkhoti
avihimsamayena saritena suparinitthitena akkhena samannagato. Samvibhaga-
paticchadoti danasamvibhagamayena paticchadena samannagato. Padasannamanemiyoti
padasannamamayaya nemiya samannagato. Hatthasannamapakkharoti
hatthasannamamayena pakkharena samannagato. Kucchisannamanabbhantoti
kucchisannamasamkhatena mitabhojanamayena telena abbhanjanto.
Vacasannamakujanoti vacasannamena akujano. Saccavakyasamattangoti
saccavakyena paripunnaango akhandarathango. Apesunnasusannatoti apesunnena
sutthu sannato suphusito. Girasakhilanelangoti sakhilaya sanhavacaya
niddosango mattharathango. Mitabhanisilesitoti mitabhanisamkhatena
silesena sutthu sambandho. Saddhalobhasusamkharoti kammaphalasaddahanasamkhatena
saddhamayena ca alobhamayena ca sundarena alankarena samannagato.
Nivatanjalikubbaroti silavantanam nivatavuttimayena ceva anjalikammamayena
ca kubbarena samannagato. Athaddhatanatisakoti sakhilasammodakabhavasamkhataya
athaddhataya anataiso thokanataisoti attho. Silasamvaranaddhanoti
akhandapancasilacakkhundriyadisamvarasamkhataya naddhanarajjuya
samannagato. Akkodhanamanugghatiti akkodhanabhavasamkhatena anugghatena
samannagato. Dhammapandarachattakoti dasakusalakammapathadhammasamkhatena
pandarachattena samannagato. Bahusaccamupalamboti
atthasannissitabahussutabhavamayena upalambena samannagato. Thiticittamupadhiyoti
lokadhammehi avikampanabhavena sutthu thitaekaggatabhavappattacittasamkhatena
upadhina uttarattharanena va rajasanena va samannagato.
Kalannutacittasaroti ayam danassa dinnakalo ayam silassa rakkhanakaloti
evam kalannutasamkhatena kalam janitva katena cittena kusalacittasarena
samannagato. Idam vuttam hoti yatha maharaja rathassa
nama anim adim katva sabbam dabbasambharajatam parisuddham
saramayanca icchitabbam evam hi so ratho addhanakkhamo hoti. Evam
Tava kayarathopi kalam janitva katena cittena parisuddhena danadina
kusalasarena samannagato hotu. Vesarajjatidandakoti parisamajjhe
kathentassapi visaradabhavasamkhatena tidandena samannagato.
Nivatavuttiyottangoti ovade vattanasamkhatena muduna dhurayottena
samannagato. Muduna hi dhurayottena baddharatham sindhava sukham vahanti evam tavapi
kayaratho panditanam ovadavuttitaya abandho sukham yatiti attho.
Anatimanayugo lahuti anatimanasamkhatena lahukena yugena samannagato
alinacittasantharoti yatha nama ratho dantamayena ularena santharena
sobhati evam tava kayaratho danadina alinaasankutitacittasantharo
hotu. Vuddhisevi rajohatoti yatha nama ratho visamena rajatthanamaggena
gacchanto rajokinno na sobhati samena virajena maggena
gacchanto sobhati. Evam tava kayarathopi pannavuddhisevitaya
samatalam ujumaggam patipajjitva hatarajo hotu. Sati patodo dhirassati
dhirassa panditassa tava tasmim rathe supatitthitasati patodo hotu.
Dhiti yogo ca rasmiyoti abbhocchinnaviriyasamkhata dhiti hitapatipattiyam
yujjanabhavasamkhato yogo ca tava tasmim rathe suvattita thira rasmiyo
hontu. Mano dantam patham neti samadantehi vajibhiti yatha nama
ratho visamadantehi sindhavehi uppatham bhajati samadantehi samasikkhitehi
yutto ujupathameva anveti evam tava manopi dantam nibbisevanam
kummaggam pahaya ujumaggam ganhati. Tasma sudantam acarasampannam
cittam tava kayarathassa sindhavakiccam sadhetu. Iccha lobho cati
Tattha appattesu vatthusu iccha pattesu lobhoti ayam iccha ca
lobho ca kummaggo nama kutilo anujumaggo apayameva neti
dasakusalakammapathavasena pana atthangikamaggena va pavatto silasannamo
ujumaggo nama. So tava kayarathassa maggo hotu. Rupeti
etesu manapiyesu rupadisu kamagunesu nimittam gahetva dhavantassa
tava kayarathassa uppatham patipannassa rajarathassa sindhave akotetva
nivaranapatodalatthi viya panna akotani hotu. Sa hi nam
uppathagamanato nivaretva ujum sucaritamaggam aropessati. Tattha
attavati tasmim pana tava kayarathe anno sarathi nama natthi
tava attava sarathi. Sace etena yanenati maharaja yassetam
evarupam yanam sace etena yanena samacariya dalha dhititi yassa
samacariya ca dhiti ca dalha hoti thira so etena yanena yasma
esa ratho sabbakamaduho raja yathapatthite sabbakame deti tasma na
jatu nirayam vajeti ekamsena tam dharehi evarupena yanena nirayam na
gacchasi. Iti kho maharaja yam mam avaca acikkha me narada
visuddhimaggam yatha aham no nirayam pateyyanti ayante so maya
anekapariyayena akkhatoti.
Evamassa dhammam desetva micchaditthim oharetva sile
patitthapetva ito patthaya papamitte pahaya kalyanamitte
upasankamma niccam appamatto hohiti rajanam ovaditva rajadhitu gune
vannetva rajaparisaya ca rajorodhananca ovadam datva
Mahantenanubhavena tesam passantanamyeva brahmalokam gato.
Raja tassa ovade thito micchaditthim pahaya danadini
punnani katva saggaparayano ahosi.
Sattha imam dhammadesanam aharitva na bhikkhave idaneva pubbepi
maya ditthijalam bhinditva uruvelakassapo damitoyevati vatva jatakam
samodhanento osane ima gatha abhasi
alato devadattosi sunamo asi bhaddaji
vijayo sariputtosi moggallanosi vijako
sunakkhatto licchaviputto guno asi acelako
anandova ruca asi ya rajanam pasasayi
uruvelakassapo raja papaditthi tada ahu
mahabrahma bodhisatto evam dharetha jatakanti.
. Mahanaradajatakam atthamam nitthitam.
-------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 44 page 139-198.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=44&A=2853&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=44&A=2853&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=28&i=834
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=28&A=5180
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=28&A=6105
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=28&A=6105
Contents of The Tipitaka Volume 28
http://84000.org/tipitaka/read/?index_28
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]