![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
167. 10. Uttiyattheragāthāvaṇṇanā
ābādhe me samuppanneti āyasmato uttiyattherassa gāthā. Kā
uppatti?
so kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ 2-
upacinanto ito catunavute kappe siddhatthassa bhagavato kāle candabhāgāya nadiyā
mahārūpo 3- susumāro hutvā nibbatto. So pāraṃ gantuṃ nadiyā tīraṃ 4- upagataṃ
bhagavantaṃ disvā pasannacitto pāraṃ netukāmo tīrasamīpe nipajji. Bhagavā tassa
anukampāya piṭṭhiyaṃ pāde ṭhapesi. So haṭṭho udaggo pītivegena diguṇussāho
hutvā sotaṃ chindanto sīghena javena bhagavantaṃ paratīraṃ 5- nesi. Bhagavā tassa
cittappasādaṃ oloketvā "ayaṃ ito cuto devaloke nibbattitvā 6- tato paṭṭhāya
sugatīsuyeva saṃsaranto ito catunavute kappe amataṃ pāpuṇissatī"ti byākaritvā
pakkāmi.
@Footnote: 1 pāli. sire katvānahantadā, Ma. sire katvāna añjaliṃ 2 Sī. bahuṃ puññaṃ
@3 Sī. mahārahade 4 Ma. tīre 5. Sī. pāraṃ tīraṃ 6 Sī. nibbattissati
So tathā sugatīsuyeva paribbhamanto 1- imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa
brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti uttiyo nāma nāmena. So vayappatto "amataṃ
pariyesissāmī"ti paribbājako hutvā vicaranto ekadivasaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā 2-
dhammaṃ sutvā 3- sāsane pabbajitvāpi sīlādīnaṃ avisodhitattā visesaṃ
nibbattetuṃ asakkonto aññe bhikkhū visesaṃ nibbattetvā aññaṃ byākaronte
disvā satthāraṃ upasaṅkamitvā saṅkhepeneva 4- ovādaṃ yāci. Satthāpi tassa "tasmātiha
tvaṃ uttiya ādimeva visodhehī"tiādinā 5- saṅkhepeneva ovādaṃ adāsi. So tassa
ovāde ṭhatvā vipassanaṃ ārabhi. Tassa āraddhavipassanassa ābādho uppajji.
Uppanne pana ābādhe sañjātasaṃvego viriyārambhavatthuṃ katvā vipassanāya kammaṃ
karonto vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 6- :-
"candabhāgānadītīre suṃsumāro ahaṃ tadā
sabhojanapasutāhaṃ 7- nadītitthaṃ 8- agacchahaṃ.
Siddhattho tamhi samaye sayambhū aggapuggalo
nadiṃ taritukāmo so nadītitthaṃ upāgami.
Upagate ca sambuddhe ahampi tatthupāgamiṃ
upagantvāna sambuddhaṃ imaṃ vācaṃ udīrayiṃ.
Abhirūha mahāvīra tāressāmi ahaṃ tuvaṃ
pettikaṃ visayaṃ mayhaṃ anukampa mahāmuni.
Mama uggajjanaṃ 9- sutvā abhiruhi mahāmuni
haṭṭho haṭṭhena cittena tāresiṃ lokanāyakaṃ.
Nadiyā pārime tīre siddhattho lokanāyako
@Footnote: 1 Sī. saṃsaranto 2 Sī. disvā upasaṅkamitvā 3 Sī. sutvā paṭiladdhasaddho
@4 Ma. saṅkhepena 5 saṃ.mahā. 19/369/125 bhikkhusutta 6 khu.apa. 32/169/113
@ uttiyattherāpadāna 7 cha.Ma. sagocarapasutohaṃ 8 Ma. naditīraṃ 9 Sī. mama taṃ gajjanaṃ
Assāsesi mamaṃ tattha amataṃ pāpuṇissati.
Tamhā kāyā cavitvāna devalokaṃ agacchahaṃ
dibbasukhaṃ anubhaviṃ accharāhi purakkhato.
Sattakkhattuñca devindo devarajjamakāsahaṃ
tīṇikkhattuṃ cakkavattī mahiyā issaro ahuṃ.
Vivekamanuyuttohaṃ nipako ca susaṃvuto
dhāremi antimaṃ dehaṃ sammāsambuddhasāsane.
Catunnavutito kappe tāresiṃ yaṃ narāsabhaṃ
duggatiṃ nābhijānāmi taraṇāya idaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano sammā paṭipattiyā paripuṇṇākāravibhāvanamukhena
aññaṃ byākaronto:-
1- "ābādhe me samuppanne satime upapajjatha
ābādho me samuppanno kālo mama nappamajjitun"ti
gāthaṃ abhāsi. 1-
[30] Tattha ābādhe me samuppanneti sarīrassa ābādhanato "ābādho"ti
laddhanāme visabhāgadhātukkhobhahetuke roge mayhaṃ sañjāte. Sati me upapajjathāti 2-
"uppanno kho me ābādho, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yadidaṃ ābādho vaḍḍheyya.
Yāva panāyaṃ ābādho na vaḍḍhati, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi `appattassa pattiyā
anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikariyāyā"ti viriyārambhavatthubhūtā sati tasseva
ābādhassa vasena dukkhāya vedanāya pīḷiyamānassa mayhaṃ udapādi. Tenāha
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "ābādhe me samuppanne"ti gāthaṃ abhāsi 2 cha.Ma. udapajjathāti
"ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitun"ti. Evaṃ uppannaṃ hi satiṃ
aṅkusaṃ katvā ayaṃ thero arahattaṃ pattoti.
Uttiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Paramatthadīpaniyā theragāthāsaṃvaṇṇanāya
tatiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 136-139.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=3077
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=3077
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=167
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5149
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5429
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5429
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]