|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
dānakathādibhedaṃ anupubbīkathaṃ kathesi. Kathāpariyosāne nandagopālako
sotāpattiphale patiṭṭhāya satthu pattaṃ gahetvā satthāraṃ anugacchanto
dūraṃ gantvā "tiṭṭha upāsakāti nivattiyamāno vanditvā nivatti.
Atha naṃ eko luddhako vijjhitvā māresi. Pacchato āgacchantā
bhikkhū disvā gantvā satthāraṃ āhaṃsu "nando bhante gopālako
tumhākaṃ idhāgatattā mahādānaṃ datvā anugantvā nivattanto
mārito; sace tumhe nāgacchissatha, nāssa maraṇaṃ abhavissāti.
Satthā "bhikkhave mayi āgatepi anāgatepi, tassa catasso disā
catasso anudisā gacchantassāpi, maraṇato muccanupāyo nāma natthi;
yaṃ hi neva corā na verino karonti, taṃ imesaṃ sattānaṃ anto
pavattaṃ micchāpaṇihitaṃ cittameva karotīti vatvā imaṃ gāthamāha
"diso disaṃ yantaṃ kayirā verī vā pana verinaṃ,
micchāpaṇihitaṃ cittaṃ pāpiyo naṃ tato kareti.
Tattha diso disanti: coro coraṃ. Disvāti pāṭhaseso, yantaṃ
kayirāti: yantaṃ tassa anayabyasanaṃ kareyya. Dutiyapadepi eseva nayo.
@Footnote: 1. Sī. Yu. āgantvā.
Idaṃ vuttaṃ hoti "eko ekassa mittadubbhicoro puttadārakhettavatthu-
gomahisādīsu aparajjhanto, yassa aparajjhati, taṃpi tatheva attani
aparajjhantaṃ coraṃ disvā, verī vā pana kenacideva kāraṇena
bandhaveraṃ veriṃ disvā, attano kakkhaḷatāya dāruṇatāya, yaṃ tassa
anayabyasanaṃ kareyya puttadāraṃ vā tassa pīḷeyya khettādīni vā
nāseyya jīvitā vā pana naṃ voropeyya, dasasu akusalakammapathesu
micchāṭhapitattā micchāpaṇihitaṃ cittaṃ pāpiyo naṃ tato kare taṃ
purisaṃ tato kāraṇato pāpataraṃ kareyya; vuttappakāro hi diso vā
verī vā disassa vā verino vā imasmiṃyeva attabhāve dukkhaṃ vā
uppādeyya jīvitakkhayaṃ vā kareyya, idaṃ pana akusalakammapathesu
micchāṭhapitaṃ cittaṃ diṭṭhepi dhamme anayabyasanaṃ pāpeti attabhāva-
sahassesupi catūsu apāyesu khipitvā sīsaṃ ukkhipituṃ na detīti.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pattā, mahājanassa
sātthikā desanā jātā. Upāsakena pana bhavantare kataṃ kammaṃ
bhikkhūhi na pucchitaṃ, tasmā satthārā na kathitanti.
Nandagopālakavatthu.
-------------
9. Soreyyattheravatthu. (32)
"na taṃ mātā pitā kayirāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā
soreyyanagare samuṭṭhitaṃ sāvatthiyaṃ niṭṭhāpesi.
Sammāsambuddhe sāvatthiyaṃ viharante, soreyyanagare soreyya-
seṭṭhiputto ekena sahāyakena saddhiṃ sukhayānake nisīditvā mahantena
parivārena nahānatthāya nagarā nikkhami. Tasmiṃ khaṇe mahākaccāyanatthero
soreyyanagaraṃ piṇḍāya pavisitukāmo bahinagare saṅghāṭiṃ pārupati.
Therassa ca suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ. Soreyyaseṭṭhiputto taṃ disvā
cintesi "aho vata ayaṃ thero mama bhariyā bhaveyya, mama vā
bhariyāya sarīravaṇṇo etassa sarīravaṇṇo viya bhaveyyāti. Tassa
cintitamatteyeva, purisaliṅgaṃ antaradhāyi, itthīliṅgaṃ pāturahosi. So
lajjamāno yānakā oruyha palāyi. Parijano taṃ asañjānanto
"kimetaṃ kimetanti āha. Sāpi takkasilamaggaṃ paṭipajji. Sahāyakopissā
ito cito ca vicaritvāpi nāddasa. Sabbe nahāyitvā gehaṃ agamaṃsu;
"kahaṃ seṭṭhiputtoti vutte, "nahātvā āgato bhavissatīti maññimhāti
vadiṃsu. Athassa mātāpitaro tattha tattha pariyesitvā apassantā
roditvā paridevitvā "mato bhavissatīti matakabhattaṃ adaṃsu. Sā ekaṃ
takkasilagāmisatthavāhaṃ disvā yānakaṃ pacchato pacchato anubandhi.
Atha naṃ manussā disvā "amhākaṃ yānakassa pacchato pacchato
āgacchasi, mayaṃ `kassesā dārikāti taṃ na jānāmāti vadiṃsu. "sāmi
tumhe attano yānakaṃ pājetha, ahaṃ padasā gamissāmīti gacchantī
Gacchantī aṅgulimuddikaṃ datvā ekasmiṃ yānake okāsaṃ kāresi.
Manussā cintayiṃsu "takkasilanagare amhākaṃ seṭṭhiputtassa bhariyā
natthi, mayaṃ tassa ācikkhissāma, mahāpaṇṇākāro no bhavissatīti.
Te gantvā "sāmi amhehi tumhākaṃ itthīratanaṃ ānītanti. So
sutvā taṃ pakkosāpetvā attano vayānurūpaṃ abhirūpaṃ pāsādikaṃ
disvā uppannasineho attano gehe akāsi.
Purisā hi itthiyo itthiyo vā purisā abhūtapubbā nāma natthi.
Purisā hi parassa dāresu aticaritvā kālaṃ katvā bahūni
vassasatasahassāni niraye pacitvā manussajātiṃ āgacchantā attabhāvasate
itthībhāvaṃ āpajjanti. Ānandattheropi kappasatasahassapūritapāramī
ariyasāvako saṃsāre saṃsaranto ekasmiṃ attabhāve kammārakule
nibbatto paradārakammaṃ katvā niraye pacitvā pakkāvasesena cuddasasu
attabhāvesu purisassa pādaparicārikā itthī ahosi, sattasu attabhāvesu
vījuddharaṇaṃ pāpuṇi. Itthiyo pana dānādīni puññāni katvā itthībhāve
chandaṃ virājetvā "idaṃ no puññaṃ purisattabhāvaṃ paṭilābhāya saṃvattatūti
cittaṃ adhiṭṭhahitvā kālaṃ katvā purisattabhāvaṃ paṭilabhanti. Patidevatā
hutvā sāmisammāpaṭipattivasenāpi purisattabhāvaṃ paṭilabhanteva.
Ayañca seṭṭhiputto there ayoniso cittaṃ uppādetvā imasmiṃyeva
attabhāve itthībhāvaṃ paṭilabhi.
Takkasilāyaṃ seṭṭhiputtena saddhiṃ saṃvāsamanvāya panassā kucchiyaṃ
gabbho patiṭṭhāsi. Sā dasamāsaccayena puttaṃ labhitvā tassa padasā
Gamanakāle aparaṃpi puttaṃ paṭilabhi evamassā kucchiyaṃ vutthā dve
puttā ahesuṃ, soreyyanagare taṃ paṭicca nibbattā dveti cattāro
puttā ahesuṃ.
Tasmiṃ kāle soreyyanagarato yo tassā sahāyako seṭṭhiputto
so pañcahi sakaṭasatehi takkasilaṃ gantvā sukhayānake nisinno nagaraṃ
pāvisi. Atha naṃ sā uparipāsādatale vātapānaṃ vivaritvā antaravīthiṃ
olokayamānā ṭhitā disvā taṃ sañjānitvā dāsiṃ pesetvā taṃ
pakkosāpetvā mahātale nisīdāpetvā mahantaṃ sakkārasammānaṃ
akāsi. Atha naṃ so āha "bhadde tvaṃ ito pubbe amhehi
na diṭṭhapubbā, atha ca pana no mahantaṃ sakkāraṃ karosi; jānāsi
tvaṃ amheti. "āma sāmi jānāmi, nanu tumhe soreyyanagaravāsinoti.
"āma bhaddeti. Sā mātāpitūnañca bhariyāya ca puttānañca arogabhāvaṃ
pucchi. Itaro "āma bhadde arogāti vatvā "amma jānāsi tvaṃ
eteti āha. "āma sāmi jānāmi, tesaṃ eko putto atthi,
so kahanti. "bhadde etaṃ mā kathesi; mayaṃ tena saddhiṃ ekadivasaṃ
sukhayānake nisīditvā nahāyituṃ nikkhantā nevassa gatiṃ jānāma,
ito cito ca vicaritvā taṃ adisvā mātāpitūnaṃ ārocayimhā,
tepissa roditvā kanditvā petakiccaṃ kariṃsūti. "ahaṃ so sāmīti.
"apehi bhadde, kiṃ kathesi, mayhaṃ sahāyako devakumāro viya sobhati,
eso purisoti. "hotu sāmi, ahaṃ soti. Atha naṃ "idaṃ kiṃ nāmāti.
"taṃdivasante ayyo mahākaccāyanatthero diṭṭhoti. "āma diṭṭhoti.
"ahaṃ ayyaṃ mahākaccāyanattheraṃ oloketvā `aho vata ayaṃ vā
thero mama bhariyā bhaveyya, etassa vā sarīravaṇṇo viya mama
bhariyāya sarīravaṇṇo bhaveyyāti cintesiṃ; cintitakkhaṇeyeva purisaliṅgaṃ
antaradhāyi, itthīliṅgaṃ pātubhavi; athāhaṃ lajjāya kassaci vattuṃ
asakkuṇitvā tato palāyitvā idhāgatā sāmīti. "aho te bhāriyaṃ
kammaṃ kataṃ, kasmā mayhaṃ nācikkhi, apica pana te thero khamāpitoti.
"na khamāpito sāmi, jānāsi pana tvaṃ `kahaṃ theroti. "imameva
nagaraṃ upanissāya viharatīti. "sace piṇḍāya caranto idhāgaccheyya,
ahaṃ mama ayyassa bhikkhāhāraṃ dadeyyāmīti. "tenahi sīghaṃ sakkāraṃ
karohi, amhākaṃ ayyaṃ khamāpessāmāti. So therassa vasanaṭṭhānaṃ
gantvā vanditvā ekamantaṃ nisinno "bhante sve mayhaṃ bhikkhaṃ
gaṇhathāti āha. "nanu tvaṃ seṭṭhiputta āgantukosīti. "bhante mā
amhākaṃ āgantukabhāvaṃ pucchatha, sve me bhikkhaṃ gaṇhathāti. Thero
adhivāsesi. Gehepi therassa mahāsakkāro paṭiyatto. Thero punadivase
taṃ gehadvāraṃ agamāsi. Atha naṃ nisīdāpetvā paṇītena āhārena
parivisitvā seṭṭhiputto taṃ itthiṃ gahetvā therassa pādamūle
nipajjāpetvā "bhante mayhaṃ sahāyikāya khamathāti āha. "kimetanti
"ayaṃ bhante pubbe mayhaṃ piyasahāyako hutvā tumhe oloketvā
evaṃ nāma cintesi; athassa purisaliṅgaṃ antaradhāyi, itthīliṅgaṃ
pātubhavi; khamatha bhanteti. "tenahi uṭṭhahatha, khamāmi vo ahanti.
Therena "khamāmīti vuttamatteyeva, itthīliṅgaṃ antaradhāyi. Purisaliṅgaṃ
Pātubhavi.
Purisaliṅge pātubhūtamatteyeva, taṃ takkasilāya seṭṭhiputto āha
"samma sahāyaka ime dve dārakā tava kucchiyaṃ vutthattā maṃ
paṭicca nibbattattā ubhinnaṃpi no puttāeva, idheva vasissāma,
mā ukkaṇṭhīti. "samma ahaṃ ekena attabhāvena paṭhamaṃ puriso hutvā
puna itthībhāvaṃ patvā puna puriso jātoti vippakārappatto; paṭhamaṃ
maṃ paṭicca dve puttā nibbattā, idāni me kucchito dve nikkhantā;
`svāhaṃ ekenattabhāvena vippakāraṃ patvā puna gehe vasissāmīti
saññaṃ mā kari; ahaṃ mama ayyassa santike pabbajissāma; ime
dve dārakā tava bhārā hontu, imesu mā pamajjīti vatvā
putte paricumbitvā parimajjitvā pitu niyyādetvā nikkhamitvā
therassa santike pabbaji. Theropi taṃ pabbājetvā upasampādetvā
gaṇhitvāva cārikañcaramāno anukkamena sāvatthiṃ agamāsi. Tassa
soreyyattheroti nāmaṃ ahosi.
Janapadavāsino taṃ pavattiṃ ñatvā saṅkhubhitvā kotuhalajātā
upasaṅkamitvā pucchiṃsu "evaṃ kira bhanteti. "āmāvusoti. "bhante
evarūpaṃpi kāraṇaṃ nāma hoti; tumhākaṃ kira kucchiyaṃ dve puttā
nibbattā, tumhe paṭicca dve jātā; tesaṃ vo kataresu balavasineho
hotīti. "kucchiyaṃ vutthakesu āvusoti. Āgatāgatā nibaddhaṃ tatheva
pucchanti. Thero "kucchiyaṃ vutthakesuyeva sineho balavāti punappunaṃ
kathenato harāyamāno ekova nisīdati ekova tibhaṭhati. So evaṃ
Ekattupagato attabhāve khayavayaṃ paṭṭhapetvā saha paṭisambhidāhi
arahattaṃ pāpuṇi. Atha naṃ āgatāgatā pucchanti "bhante evaṃ kira
nāmāhosīti. "āma āvusoti. "kataresu vo sineho balavāti.
"mayhaṃ katthaci sineho nāma natthīti. Bhikkhū "ayaṃ abhūtaṃ katheti,
purimadivasesu `kucchiyaṃ vutthaputtesu sineho balavāti vatvā idāni
`mayhaṃ katthaci sineho natthīti vadati, aññaṃ byākaroti bhanteti
satthāraṃ āhaṃsu. Satthā "na bhikkhave mayhaṃ putto aññaṃ byākaroti,
mama puttassa sammāpaṇihitena cittena maggadassanaṃ 1- diṭṭhakālato
paṭṭhāya na katthaci sineho jāto; yaṃ sampattiṃ neva mātā na pitā
kātuṃ sakkoti, taṃ imesaṃ sattānaṃ abbhantare pavattaṃ cittameva
detīti vatvā imaṃ gāthamāha
"na taṃ mātā pitā kayirā aññe vāpica ñātakā,
sammāpaṇihitaṃ cittaṃ seyyaso naṃ tato kareti.
Tattha na tanti: taṃ kāraṇaṃ neva mātā kareyya na pitā
na aññe ñātakā. Sammāpaṇihitanti: dasasu kusalakammapathesu
sammāṭhapitattā sammāpaṇihitaṃ. Seyyaso naṃ tato kareti. Tato
kāraṇato seyyaso naṃ varataraṃ uttaritaraṃ kareyya karotīti attho.
Mātāpitaro hi puttānaṃ dhanaṃ dadamānā ekasmiṃyeva attabhāve kammaṃ
akatvā sukhena jīvitapavattanakaṃ dhanaṃ dātuṃ sakkonti, visākhāya
mātāpitaropi tāvamahaddhanā mahābhogā tassā ekasmiṃyeva attabhāve
@Footnote: 1. Ma. maggassa.
Sukhena jīvitakappanaṃ dhanaṃ adaṃsu, catūsu pana dīpesu cakkavattisiriṃ dātuṃ
samatthā mātāpitaro nāma puttānaṃ natthi, pageva dibbasampattiṃ vā
paṭhamajjhānādisampattiṃ vā, lokuttarasampattidāne kathāva natthi.
Sammāpaṇihitaṃ pana cittaṃ sabbampetaṃ sampattiṃ dātuṃ sakkoti, tena
vuttaṃ "seyyaso naṃ tato kareti.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pattā, desanā
mahājanassa sātthikā jātāti.
Soreyyattheravatthu.
Cittavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Tatiyo vaggo.
The Pali Atthakatha in Roman Book 19 page 150-158.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=19&A=3112
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=19&A=3112
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=13
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=366
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=357
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=357
Contents of The Tipitaka Volume 25
http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]