ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
first pageprevious pagedispage pageNumbernext pagelast page chage to ROMAN letter  
Atthakatha Book 20 : PALI ROMAN Dha.A.3 puppha-balavagga

Satthapissa anupubbikatham kathetva dhammam desesi. So desanavasane
saha patisambhidahi arahattam patva sattharam vanditva utthayasana
pabbajjanca upasampadanca yaci. Ettavatassa purimakammam parikkhinam.
Ayanhi khinasavamahatheram catuhi akkosehi akkositva, yavayam
Mahapathavi tigavutadhikam yojanam ussanna; tava avicimhi pacitva
tattha pakkavasesena pancapannasavassani imam vippakaram patto,
tenassa tam kammam khinam, visativassasahassani imina katassa samanadhammassa
phalam nasetum na sakka; tasma tam sattha dakkhinahattham pasaretva
"ehi bhikkhu cara brahmacariyanti aha. Tavadevassa gihilingam
antaradhayi, atthaparikkharadharo satthivassatthero viya ahosi.
       Angamagadhavasinam tassa sakkaram gahetva agatadivaso kiresa;
tasma ubhayaratthavasino sakkaram gahetva agata tathagatam disva
"kinnu kho amhakam ayyo jambuko maha, udahu samano gotamoti
cintetva "sace samano gotamo maha bhaveyya, ayam samanassa
gotamassa santikam gaccheyya, jambukajivakassa pana mahantataya samano
gotamo imassa santikam agatoti cintayimsu. Sattha mahajanassa
parivitakkam natva "jambuka tava upatthakanam kankham chindahiti aha.
So "ahampi bhante ettakameva paccasimsamiti vatva catutthajjhanam
samapajjitva utthaya talappamanam vehasam abbhuggantva "sattha
me bhante bhagava, savakohamasmiti vatva oruyha vanditva puna
dvitalamattam titalamattanti evam sattatalamattam vehasam abbhuggantva
oruyha attano savakabhavam janapesi. Tam disva mahajano "aho
buddha nama acchariya anomagunati cintesi. Sattha mahajanena
saddhim kathento evamaha "ayam ettakam kalam tumhehi abhatasakkaram
kusaggena jivhagge thapetva `tapacaranam puremiti idha nivuttho; sace
Imina upayena vassasatam tapacaranam pureyya, ya ca assa idani
kulam va bhattam va kukkuccayitva abhunjantassa bhattacchedanakusalacetana,
tassa tam tapacaranam solasimpi kalam nagghatiti anusandhim
ghatetva dhammam desento imam gathamaha
         "mase mase kusaggena     balo bhunjetha bhojanam,
          na so sankhatadhammanam      kalam agghati solasinti.
       Tassattho "sace balo aparinnatadhammo siladiguna paribahiro
titthayatane pabbajito "tapacaranam puressamiti mase mase sampatte
kusaggena bhojanam bhunjanto vassasatam bhunjetha bhojanam. Na so
sankhatadhammanam kalam agghati solasinti; sankhatadhamma vuccanti
natadhamma tulitadhamma, tesu hetthimakotiya sotapanno sankhatadhammo,
uparimakotiya khinasavo; imesam sankhatadhammanam so balo
kalam nagghati solasinti, puggaladhitthana desana.  ayam panettha
attho: ya ca tassa tatha tapacaranam purentassa vassasatam cetana, ya ca
sankhatadhammanam kulam va bhattam va kukkuccayitva abhunjantanam
eka bhattacchedanakusalacetana, tassa cetanaya sa tavadigharattam
pavattacetana solasim kalam nagghati. Idam vuttam hoti "yam tassa
sankhatadhammanam cetanaya phalam; tam solasakotthase katva tato ekekam
puna solasakotthase katva tato ekassa kotthasassa yam phalam;
tadeva tassa balassa tapacaranato mahantataranti.
       Desanavasane caturasitiya panasahassanam dhammabhisamayo
ahositi.
                     Jambukajivakavatthu.
                       --------
                  12. Ahipetavatthu. (56)
       "na hi papam katam kammanti imam dhammadesanam sattha veluvane
viharanto annataram ahipetam arabbha kathesi.
       Ekasmim hi divase jatilasahassassa abbhantaro ayasma
lakkhanatthero ca mahamoggallanatthero ca "rajagahe pindaya
carissamati gijjhakutato otaranti. Tesu ayasma mahamoggallano
ekam ahipetam disva sitam patvakasi. Atha nam lakkhanatthero "kasma
avuso sitam patum karositi karanam pucchi. "akalo kho avuso
imassa panhassa visajjetum, bhagavato santike mam puccheyyasiti.
Tesu rajagahe pindaya caritva bhagavato santikam gantva nisinnesu,
lakkhanatthero pucchi "avuso moggallana tvam gijjhakuta otaranto
sitam patum karitva maya sitakaranam puttho `bhagavato santike mam
puccheyyasiti avaca, kathehi idani tam karananti. Thero aha "aham
avuso ekam ahipetam disva sitam patvakasim, tassa evarupo
attabhavo, manussasisam viya assa sisam, ahissa viyassa seso attabhavo,
Ahipeto namesa pamanato pancavisatiyojaniko, tassa sisato
utthita aggijala yava nanguttha gacchanti, nangutthato utthita yava
sisa, majjhe utthita dve passani gacchanti, dvihi passehi utthita
majjhe osarantiti. Dvinnameva kira petanam attabhavo pancavisatiyojaniko,
avasesanam tigavutappamano, imassa ceva ahipetassa
kakapetassa ca pancavisatiyojaniko, tesu ayantava ahipeto.
       Kakapetampi mahamoggallano gijjhakutamatthake paccamanam
disva tassa pubbakammam pucchanto imam gathamaha
         "pancayojanika jivha,       sisante navayojanam
          kayo accuggato tuyham      pancavisatiyojanam;
          kinnu kammam karitvana        pattosi dukkhamidisanti.
Athassa peto acikkhanto
         "aham bhante moggallana      kassapassa mahesino
          sanghassabhihatam bhattam         aharesim yathicchakanti
gatham vatva aha "bhante kassapabuddhakale sambahula bhikkhu gamam
pindaya pavisimsu. Manussa there disva sampiyayamana asanasalayam
nisidapetva pade dhovitva telena makkhetva yagum payetva
khajjakam datva pindapatakalam agamayamana dhammam sunanta nisidimsu.
Dhammakathavasane theranam patte adaya attano attano gehe
nanaggarasabhojanassa puretva aharimsu. Tadaham kako hutva asanasalaya
chadanapitathe nisinno tam disva ekena gahitapattato tikkhattum
Mukham purento tayo kabale aggahesim, tam pana bhattam neva sanghassa
santakam, na sanghassa niyametva dinnam, na bhikkhuhi gahitavasesakam
attano geham netva manussehi bhunjitabbakam, kevalam sangham uddissa
abhihatamattameva, tato maya tayo kabala gahita, ettakam me
pubbakammam; svaham kalam katva tassa kammassa vipakena avicimhi
pacitva tattha pakkavasesena idani gijjhakute kakapeto hutva
nibbatto idam dukkham paccanubhomiti. Idam kakapeta vatthu.
       Idha pana thero "ahipetam disva sitam patvakasinti aha.
Athassa sattha sakkhi hutva "saccam bhikkhave moggallano aha,
maya panesa sambodhippattadivaseyeva dittho, apicaham `ye me vacanam na
saddaheyyum, tesam ahitaya bhaveyyati paranudayaya na kathesinti
aha. Lakkhanasamyuttepi 1- hi mahamoggallanena ditthakaleyeva sattha
tassa sakkhi hutva visativatthuni kathesi. Idampi tena tatheva kathitam. Tam
sutva bhikkhu tassa pubbakammam pucchimsu. Satthapi tesam kathesi:
       atite kira baranasim nissaya naditire paccekabuddhassa
pannasalam karimsu. So tattha viharanto nibaddham nagare pindaya carati.
Nagarapi sayam patam gandhapupphadihattha paccekabuddhassa upatthanam
gacchanti. Eko baranasivasi puriso tam maggam nissaya khettam kasi.
Mahajano sayam patam paccekabuddhassa upatthanam gacchanto tam khettam
maddanto gacchati. Kasako "ma me khettam maddathati varentopi
@Footnote: 1. sam. ni. 16/298.
Varetum nasakkhi. Athassa etadahosi "sace imasmim thane paccekabuddhassa
pannasala na bhaveyya, na me khettam maddeyyunti. So paccekabuddhassa
pindaya pavitthakale paribhogabhajanani bhinditva pannasalam jhapesi.
Paccekabuddho tam jhamam disva yathasukham pakkami. Mahajano gandhamalam
adaya agato jhamam pannasalam disva "kaham nu kho no ayyo
gatoti aha. Sopi mahajaneneva saddhim agato mahajanamajjhe thitako
evamaha "maya tassa pannasala jhapitati. Atha nam "ganhatha, imam
papam nissaya mayam paccekabuddham datthum na labhimhati dandadihi
pothetva jivitakkhayam papesum. So avicimhi nibbattitva, yavayam
pathavi yojanamattam ussanna; tava niraye pacitva pakkavasesena
gijjhakute ahipeto hutva nibbatti.
       Sattha imam tassa pubbakammam kathetva "bhikkhave papakammam
nametam khirasadisam; yatha khiram duyhamanameva na parinamati; tatha kammam
kariyamanameva na vipaccati, yada pana vipaccati; tada evarupena
dukkhena yojetiti anusandhim ghatetva dhammam desento imam gathamaha
         "na hi papam katam kammam         sajjukhiramva muccati,
          dahantam balamanveti          bhasmacchannova pavakoti.
       Tattha "sajjukhiranti: tamkhananneva dhenuya thanehi nikkhantam
abbhunham khiram na muccati na parinamati. Idam vuttam hoti "yatha idam
sajjukhiram tamkhananneva na muccati na parinamati pakatim na jahati, yasmim
Pana bhajane duhitva 1- gahitam, yava tattha takkadiambilam na pakkhipati,
yava dadhibhajanadikam ambilabhajanam na papunati, tava pakatim avijahitva
paccha jahati; evameva papakammampi kariyamanameva na paccati, yadi
vipacceyya, na koci papakammam katum visaheyya; yava pana
kusalabhinibbatta khandha dharanti; tava te nam rakkhanti, tesam bheda
apaye nibbattesu khandhesu vipaccati, vipaccamananca dahantam
balamanveti. Kim viyati. Bhasmacchannova pavakoti: yatha hi charikaya
paticchanno vitacchitangaro akkantopi charikaya paticchannatta na
tava dahati, charikam pana tapetva cammadinam dahanavasena yava
matthalunga dahanto gacchati: evameva papakammampi yena katam hoti,
tam balam dutiye va tatiye va attabhave nirayadisu nibbattam
dahantam anugacchatiti.
    Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
                       Ahipetavatthu.
                       --------
                 13. Satthikutapetavatthu. (57)
       "yavadeva anatthayati imam dhammadesanam sattha veluvane
viharanto satthikutapetam arabbha kathesi.
@Footnote: 1. Si. Yu. duyhitva.
       Purimanayeneva hi mahamoggallanatthero lakkhanattherena saddhim
gijjhakuta orohanto 1- annatarasmim padese sitam katva therena
sitakaranam puttho "bhagavato santike mam puccheyyasiti vatva pindaya
caritva sattharam upasankamitva vanditva nisinnakale puna puttho
"aham avuso ekam petam addasam tigavutappamanena attabhavena,
tassa satthi ayakutasahassani adittani sampajjalitani uparimatthake
patitva utthahanti sisam bhindanti, bhinnam bhinnam puna samutthahati, imina
attabhavena maya evarupo attabhavo na ditthapubbo, ahantam
disva sitam patvakasinti aha. Petavatthusmim hi
       "satthi kutasahassani       paripunnani sabbaso,
        sise tuyham nipatanti      obhindanteva matthakantiadi 2-
imameva petam sandhaya vuttam. Sattha therassa katham sutva "bhikkhave
mayapesa satto bodhimande nisinneneva dittho `ye ca pana me vacanam
na saddaheyyum, tesam ahitaya bhaveyyati paresam anukampaya na kathesim;
idani pana moggallanassa sakkhi hutva kathemiti aha. Tam sutva
bhikkhu tassa pubbakammam pucchimsu. Satthapi tesam kathesi:
       "atite kira baranasiyam salittakasippe nipphattim patto
eko pithasappi ahosi. So nagaradvare ekassa vattarukkhassa
hettha nisinno "sakkharani khipitva tassa pannani chindanto
hatthirupakam no dassehi; assarupakam no dassehiti gamadarakehi
@Footnote: 1. Si. Yu. otaranto. 2. khu. peta. 26/258.
Vuccamano icchiticchitani 1- rupani dassetva tesam santika khadaniyadini
labhati. Athekadivasam raja uyyanam gacchanto tam padesam papuni.
Daraka pithasappim parohantare katva palayimsu. Ranno thitamajjhantike
rukkhamulam pavitthassa, chiddacchaya sariram phari. So "kinnu kho etanti
uddham olokento rukkhapannesu hatthirupakadini disva "kassetam
kammanti pucchitva "pithasappinoti sutva tam pakkosapetva aha
"mayham purohito atimukharo, appamattakepi vutte, bahum bhananto mam
upaddaveti, sakkhissasi tassa mukhe nalimatta ajalandika khipitunti.
"sakkhissami deva, ajalandika aharapetva purohitena saddhim
tumhe antosaniyam nisidatha, ahamettha kattabbam janissamiti. Raja
tatha akasi. 2- Itaro kattariyaggena saniya chiddam karetva, purohitassa
ranna saddhim kathentassa, mukhe vivatamatte, ekekam ajalandikam khipi.
Purohito mukham pavittham pavittham gili. Pithasappi, khinasu ajalandikasu,
sanim calesi. Raja taya sannaya ajalandikanam khinabhavam natva
aha "acariya aham tumhehi saddhim kathento katham nittharitum na sakkhissami,
tumhe atimukharataya nalimatta ajalandika gilitvapi tunhibhavam
napajjathati. Brahmano mankubhavam apajjitva tato patthaya mukham
vivaritva ranna saddhim sallapitum nasakkhi. Raja pithasappim
pakkosapetva "tam nissaya me sukham laddhanti tuttho tassa
sabbatthakam nama datva nagarassa catusu disasu cattaro gamavare
@Footnote: 1. Si. Yu. icchiticchitanam.  2. Si. Yu. karesi.
Adasi. Tamattham viditva ranno atthadhammanusasako amacco imam
gathamaha
         "sadhu kho sippakannama,       api yadisakidisam
          passa, khanjappaharena        laddha gama catuddisati. 1-
(so pana amacco tena samayena ahameva bhagava ahosi.) atheko puriso
pithasappina laddhasampattim disva cintesi "ayannama pithasappi hutva
imam sippam nissaya mahasampattim patto, mayapetam sikkhitum vattatiti.
So tam upasankamitva vanditva "imam me acariya sippam dehiti
aha. "na sakka tata datunti. So tena patikkhitto "hotu,
aradhessami nanti tassa hatthapadaparikammadini karonto cirassam tam
aradhetva punappunam yaci. Pithasappi "ayam me ativiya upakarakoti
tam patibahitum asakkonto sippam sikkhapetva "nipphannam te tata
sippam, idani kim karissasiti aha. "bahi gantva sippam vimamsissamiti.
"kim karissasiti. "gavim va manussam va paharitva maressamiti.
"tata gavim marentassa, satam dando hoti, manussam marentassa,
sahassam, tvam saputtadaropi tam nittharitum na sakkhissasi, ma vinassa;
yamhi pahate, dando natthi, tadisam nimmatapitikam kanci upadharehiti.
So "sadhuti sakkhare ucchange katva tadisam upadharayamano vicaranto
gavim disva "ayam sassamikati paharitum na visahi, manussam disva
"ayam samatapitikoti paharitum na visahi. Tena ca samayena sunetto
@Footnote: 1. khu. ja. 27/35. tadatthakatha. 2/276.
Nama paccekabuddho nagaram nissaya pannasalayam viharati. So tam
pindaya pavisantam nagaradvarantare thitam disva "ayam nimmatapitiko,
imasmim pahate, dando natthi, imam paharitva sippam vimamsissamiti
paccekabuddhassa dakkhinakannasotam sandhaya sakkharam khipi. [1]- Dakkhinena
kannasotena pavisitva vamena nikkhami. Dukkha vedana uppajji.
Paccekabuddho bhikkhaya caritum nasakkhi, akasena pannasalam gantva
parinibbayi. Manussa, paccekabuddhe anagacchante, "kinci aphasukam
bhavissatiti cintetva tattha gantva tam parinibbutam disva rodimsu
paridevimsu. Sopi mahajanam gacchantam disva tattha gantva paccekabuddham
sanjanitva "ayam pindaya pavisanto dvarantare mama sammukhibhuto,
aham attano sippam vimamsanto imam paharinti aha. Manussa "imina
kira papena paccekabuddho pahato, ganhatha ganhathati pothetva
tattheva nam jivitakkhayam papesum. So avicimhi nibbattitva, yavayam
mahapathavi yojanam ussanna; tava pacitva vipakavasesena
gijjhakutamatthake satthikutapeto hutva nibbatti.
       Sattha imamassa 2- pubbakammam kathetva "bhikkhave balassa nama
sippam va issariyam va uppajjamanam anatthaya uppajjati, balo
hi sippam va issariyam va labhitva attano anatthameva karotiti
anusandhim ghatetva dhammam desento imam gathamaha
@Footnote: 1. Si. Yu. etthantare "sati atthi.Ma.so  2. Si. imam tassa. Ma. tassa imam.
@   Yu. imamassa.
         "yavadeva anatthaya            nattam balassa jayati,
          hanti balassa sukkamsam           muddhamassa vipatayanti.
       Tattha "yavadevati: avadhiparicchedanatthe nipato. Nattanti:
jananabhavo. Yampi sippam janati, yamhi va issariye yaya va
yasasampattiya 1- thito janena nayati pakato pannato hoti, tassetam
namam. Sippam va hi issariyadibhavo va balassa anatthayeva jayati,
tam nissaya so attano anatthameva karoti. Hantiti: vinaseti.
Sukkamsanti: kusalakotthasam. Balassa hi sippam va issariyam va
uppajjamanam kusalakotthasam ghatentameva uppajjati. Muddhanti
pannayetam namam. Vipatayanti: viddhamsamanam. Tassa hi tam sukkamsam
hanantam pannasankhatam muddham vinipatentam viddhamsentameva hanatiti.
       Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
                     Satthikutapetavatthu.
                        -------
                 14. Sudhammattheravatthu. (58)
     "asantam bhavamiccheyyati imam dhammadesanam sattha jetavane
viharanto sudhammattheram arabbha kathesi.
     Desana pana macchikasande samutthaya savatthiyam nitthita.
@Footnote: 1. Si. Yu.....issariye yase sampattiyanca.
Macchikasandanagarasmim hi citto gahapati pancavaggiyanam abbhantaram
mahanamattheram nama pindaya caramanam disva tassa iriyapathe
pasiditva pattamadaya geham pavesetva bhojetva bhattakiccavasane
dhammakatham sunanto sotapattiphalam patva acalasaddho hutva ambatakavanannama
attano uyyanam sangharamam kattukamo therassa hatthe
udakam patetva niyyadesi. Tasmim khane "patitthitam buddhasasananti
udakapariyantam katva mahapathavi kampi. Mahasetthi uyyane mahaviharam
karetva sabbadisahi agatabhikkhunam vivatadvaro ahosi. Macchikasande
sudhammatthero nama nevasiko ahosi. Aparena samayena cittassa
gunakatham sutva dve aggasavaka tassa sangaham kattukama macchikasandam
agamamsu. Citto gahapati tesam agamanam sutva addhayojanamaggam
paccuggantva te adaya attano viharam pavesetva agantukavattam
katva "bhante thokam dhammakatham sotukamomhiti dhammasenapatim yaci.
Atha nam thero "upasaka addhanenamha kilantarupa, apica thokam
sunahiti tassa dhammakatham kathesi. So therassa dhammakatham sunantova
anagamiphalam papuni. So dve aggasavake vanditva "bhante sve
bhikkhusahassena saddhim mama gehe bhikkham ganhathati nimantetva paccha
nevasikam sudhammattheram "tumhepi bhante sve therehi saddhim
agaccheyyathati nimantesi. So "ayam mam paccha nimantetiti 1- kuddho
patikkhipitva punappunam yaciyamanopi patikkhipieva. Upasako
@Footnote: 1. Si. Yu. nimantesiti.
"pannayissatha bhanteti pakkamitva punadivase attano nivesane
mahadanam sajjesi. Sudhammattheropi paccusakaleyeva "kidiso nu kho
gahapatina aggasavakanam sakkaro sajjito, sve gantva passissamiti
cintetva patova pattacivaramadaya  tassa geham agamasi. So
gahapatina "nisidatha bhanteti vuccamanopi "naham nisidami, pindaya
carissamiti vatva aggasavakanam patiyaditasakkaram oloketva
gahapatim jatiya ghattetukamo "ularo te gahapati sakkaro,
apicettha ekanneva natthiti aha. "kim bhanteti. "tilasangulika
gahapatiti vatva gahapatina kakopamaya apasadito kujjhitva "eso
te gahapati avaso, pakkamissamahanti vatva yavatatiyam variyamanopi
pakkamitva satthu santikam gantva cittena ca gahapatina attana
ca vuttavacanam arocesi. Sattha "taya upasako saddho pasanno
hinena khumsitoti tasseva dosam aropetva patisaraniyakammam karetva
"gaccha, cittagahapatim khamapehiti pesesi. So tattha gantva "gahapati
mayheveso doso, khamahi meti vatvapi "naham khamamiti tena
patikkhitto mankubhuto tam khamapetum nasakkhi, punadeva satthu santikam
paccagamasi. Sattha "nassa upasako khamissatiti janantopi
"manatthaddho esa timsayojanamaggam gantva paccagacchatuti khamapanupayam
anacikkhitvava uyyojesi. Athassa puna agatakale nihatamanassa
anudutam datva "gaccha, imina saddhim gantva upasakam khamapehiti
vatva "samanena nama `mayham viharo mayham nivasanatthanam mayham
Upasako mayham upasikayoti manam va issam va katum na vattati,
evam karontassa, hi issamanadayo kilesa vaddhantiti anusandhim
ghatetva dhammam desento ima gatha abhasi
         "asantam bhavamiccheyya      purekkharanca bhikkhusu
          avasesu ca issariyam     puja parakulesu ca
         `mameva kata mannantu       gihipabbajita ubho
          mameva ativasa assu      kiccakiccesu kisminci,
          iti balassa sankappo     iccha 1- mano ca vaddhatiti.
       Tattha "asantanti: "balo bhikkhu avijjamanam sambhavanam
iccheyya: assaddhova samano `saddhoti mam jano janatuti icchatiti
papicchataniddese 2- vuttanayeneva balo assaddho dussilo appassuto
avivitto kusito anupatthitassati asamahito duppanno akkhinasavo
samano "aho vata mam jano `ayam saddho silava bahussuto pavivitto
araddhaviriyo upatthitassati samahito pannava khinasavoti janeyyati
imam asantam sambhavanam icchati. Purekkharanti: parivaram. "aho vata mam
sakalavihare bhikkhu parivaretva panham pucchanta vihareyyunti evam
icchacare thatva purekkharanca bhikkhusu icchati. Avasesuti:
sanghikesu ca avasesu. Yani viharamajjhe panitasenasanani, tani
attano sanditthasambhattadinam bhikkhunam "tumhe idha vasathati vicarento
sayampi varasenasanam palibuddhanto sesanam agantukabhikkhunam paccantimani
@Footnote: 1. paliyam "issati dissati.  2. abhi. vi. 35/473.
Lamakasenasanani ceva amanussapariggahitani ca "tumhe idha vasathati
vicarento avasesu ca issariyam icchati. Puja parakulesu cati:
neva matapitunam na natakanam, paresamyeva kulesu "aho vatime
mayhameva dadeyyum na annesanti evam catuppaccayapujam icchati.
Mameva kata mannantuti: yassa ca balassa "yankinci vihare
uposathagaradikaranavasena katam navakammam, tam sabbam amhakam therena
katanti evam gihi ca pabbajita ca ubhopi mameva nissaya katam
parinitthitam mannantuti sankappo uppajjati. Mameva ativasa assuti:
gihi ca pabbajita ca sabbepi mameva vase vattantu, sakatagonavasipharasuadini
va laddhabbani hontu antamaso yagumattampi tapetva
pivanadini va, evarupesu kiccakiccesu khuddakamahantesu karaniyesu
kisminci ekakiccepi mameva vase vattantu, manneva apucchitva
karontuti sankappo uppajjati. Iti balassati: yassa balassa
sa ca 1- iccha ayanca evarupo sankappo uppajjati, tassa neva
vipassana na maggaphalani vaddhanti, kevalam panassa chandadayo 2-
samuddassa udakam viya chasu dvaresu uppajjanakatanha ceva
navavidhamano ca vaddhatiti.
       Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
       Sudhammattheropi imam ovadam sutva sattharam vanditva
utthayasana padakkhinam katva tena anudutena bhikkhuna saddhim gantva
@Footnote: 1. Si. Ma. Yu. ya ca.  2. Si. Yu. candodaye. tam yuttataram.
Upasakassa cakkhupathe apattim patikkaritva upasakam khamapesi. So
upasakena "khamamaham bhante, sace mayham doso atthi, khamatha meti
patikkhamapito satthara dinne ovade thatva katipaheneva saha
patisambhidahi arahattam papuni. Upasakopi cintesi "maya sattharam
adisvava sotapattiphalam pattam, adisvayeva anagamiphale patitthito,
sattharameva datthum vattatiti. So tilatandulasappiphanitavatthacchadanadipunnani
panca sakatasatani yojapetva "ye sattharam datthukama,
gacchantu, pindapatadihi na kilamissantiti bhikkhusanghassa arocapetva
bhikkhunisanghassapi upasakanampi upasikanampi arocapesi. Tena
saddhim pancasata bhikkhu ca bhikkhuniyo ca upasaka ca upasikayo ca
nikkhamimsu. So "tesanceva attano ca parisayati tinnam janasahassanam,
yatha timsayojanamagge yagubhattadihi kinci vekallam nahosi; tatha
samvidahi. Tassa pana nikkhantabhavam natva yojane yojane devata
khandhavaram bandhitva dibbehi yagukhajjakabhattapanakadihi tam mahajanam
upatthahimsu. Kassaci kenaci vekallam nahosi. Evam devatahi upatthiyamano
devasikam yojanam gacchanto masena savatthim papuni. Panca sakatasatani
yathapuraneva ahesum. Devatahi ceva manussehi ca abhihatapannakaram
vissajjento agamasi. Sattha anandattheram aha 1- "ananda ajja
vaddhamanakacchayaya citto gahapati pancahi upasakasatehi parivuto
agantva mam vandissatiti. "kim pana bhante tassa tumhakam vandanakale
@Footnote: 1. Si. Yu. amantesi.
Kinci patihariyam bhavissatiti. "bhavissati anandati. "kim bhanteti.
"tassa agantva mam vandanakale rajamanena atthakarisamatte
padese jannumattena odhina pancavannanam dibbapupphanam ghanavassam
vassissatiti. Tam katham sutva nagaravasino "evam mahapunno kira
citto nama gahapati agantva ajja sattharam vandissati, evarupam kira
patihariyam bhavissati, mayampi tam mahapunnam datthum labhissamati
pannakaram adaya maggassa ubhosu passesu atthamsu. Viharasamipam
agatakale panca bhikkhusatani pathamam agamimsu. Citto gahapati
"amma tumhe pacchato agacchathati upasikayo vatva sayam
pancahi upasakasatehi parivuto satthu santikam agamasi. Buddhanam
sammukhatthane pana thita va nisinna va na ito eto 1- va honti,
buddhavithiya dvisu passesu niccalava titthanti. Citto gahapati
mahantam buddhavithim okkami. Tini phalani pattena ariyasavakena
olokitolokitatthanam kampi. "eso kira citto gahapatiti mahajano
olokesi. So sattharam upasankamitva chabbannanam buddharamsinam anto
pavisitva dvisu gopphakesu satthu pade gahetva vandi. Tamkhananneva
vuttappakaram pupphavassam vassi. Sadhukarasahassani pavattimsu. So
ekamasam satthu santike vasamanova sakalam buddhappamukham bhikkhusangham
vihareyeva nisidapetva mahadanam adasi. Attana saddhim agatepi
antovihareyeva katva patijaggi. Ekadivasampi attano sakatesu kinci
@Footnote: 1. Si. Ma. Yu. etto.
Gahetabbam nahosi. Devamanussehi abhatapannakareneva sabbakiccani
akasi. So sattharam vanditva aha "bhante aham `tumhakam danam
dassamiti agacchanto masam antaramagge ahosim, idha me maso
vitivatto, maya abhatam kinci gahetum na labhami, ettakam kalam
devamanussehi abhatapannakareneva danam adasim, soham sacepi idha
samvaccharam vasissami, neva mama deyyadhammam datum labhissami, sakatani
otaretva gantum icchami, patisamanatthanam me arocapethati.
Sattha anandattheram aha "ananda upasakassa ekam padesam tuccham
karetva dehiti. Thero tatha akasi. Kappiyabhumi kira cittassa
gahapatino anunnata. Upasakopi attana saddhim agatehi tihi
janasahassehi saddhim tucchasakatehi puna maggam patipajji. Devamanussa
utthaya "ayya taya tucchasakatehi gamanakammam katanti sattahi
ratanehi sakatani purayimsu. So attano abhatapannakarehi mahajanam
patijagganto agamasi.
       Anandatthero sattharam vanditva aha "bhante tumhakam
santikam agacchantopi masena agato, idhapi masameva vuttho,
ettakam kalam abhatapannakareneva danam adasi; idani panca
sakatasatani tucchani katva maseneva kira gamissati, devamanussa
panassa utthaya "ayya taya tucchasakatehi gamanakammam katanti sakatani
sattahi ratanehi purayimsu, puna [1]-  attano abhatapannakareneva
@Footnote: 1. Si. Yu. etthantare "soti atthi. Ma. so puna.
Kira mahajanam  patijagganto   gamissati; kim pana bhante etassa tumhakam
santikam agacchantasseva ayam sakkaro uppajjati, udahu annattha
gacchantassapi uppajjatiti. "ananda mama santikam agacchantassapi
annattha gacchantassapi uppajjateva, ayanhi upasako saddho
pasanno sampannasilo, evarupo yam yam padesam bhajati; tattha tatthevassa
labhasakkaro nibbattatiti vatva sattha imam pakinnakavagge
gathamaha
         "saddho silena sampanno     yasobhogasamappito
          yam yam padesam bhajati;        tattha tattheva pujitoti.
Attho panassa tattheva avibhavissati. Evam vutte, anandatthero
cittassa pubbakammam pucchi. Athassa sattha kathento aha
       "ananda ayam padumuttarassa bhagavato padamule katabhiniharo
kappasatasahassam devamanussesu samsaritva kassapabuddhakale migaluddakakule
nibbatto vuddhimanvaya, ekadivasam deve vassante, migamaranatthaya
sattim adaya arannam gantva mige olokento ekasmim akatapabbhare
sisam parupitva ekam bhikkhum nisinnam disva "eko ayyo samanadhammam
karonto nisinno bhavissati, bhattamassa aharissamiti vegena geham
gantva ekasmim uddhane hiyo abhatamamsam pacapetva ekasmim uddhane
bhattam pacapetva anne pindacarike bhikkhu disva tesampi patte
adaya pannattasane nisidapetva bhikkham sampadetva "ayye
parivisathati annam anapetva tam bhattam pitake pakkhipitva adaya
Gacchanto antaramagge nanapupphani ocinitva pattapute katva
therassa nisinnatthanam gantva "bhante mayham sangaham karothati vatva
pattamadaya 1- bhattassa puretva therassa hatthe thapetva tehi pupphehi
pujam katva "yatha me ayam rasapindapato pupphapujaya saddhim cittam
tosesi; evam nibbattanibbattatthane pannakarasahassani [2]-
agantva mayham cittam tosentu, pancavannakusumavassanca vassatuti
patthanam thapesi. So yavajivam kusalam katva  devaloke nibbatti.
Nibbattatthane janumattena odhina  dibbapupphavassam vassi. Idanipissa
jatadivase ceva idha ca agatassa pupphavassavassananca
pannakarabhiharo ca sattahi ratanehi sakatapurananca tasseva kammassa
nissandoti.
                     Sudhammattheravatthu.
                       --------
               15. Vanavasitissattheravatthu. (59)
       "anna hi labhupanisati imam dhammadesanam sattha jetavane
viharanto vanavasitissattheram arabbha kathesi.
       Desana rajagahe samutthita. Sariputtattherassa kira pitu
vangantabrahmanassa sahayako mahasenabrahmano nama 3- rajagahe
@Footnote: 1. Si. Yu. pattam gahetva. 2. Si. Yu. etthantare "adayati atthi.
@ 3. Si. Yu. "namati natthi.
Vasati. Sariputtatthero ekadivasam pindaya caranto tasmim anukampaya
tassa gehadvaram agamasi. So pana parikkhinavibhavo daliddo jato. 1-
So "mama putto mayham gehadvare pindaya caritum agato bhavissati,
ahancamhi duggato, mama putto mayham duggatabhavam na janati
manne, natthi me koci deyyadhammoti tassa sammukha bhavitum asakkonto
niliyi. Theropi aparampi divasam agamasi. Brahmano tatheva niliyi.
"kincideva labhitva dassamiti cintento nalabhi. Athekadivasam ekasmim
brahmanavacake thullasatakena saddhim payasapatim labhitva adaya
geham gantvava theram anussari "imam pindapatam maya therassa
datum vattatiti. Theropi tamkhananneva jhanam samapajjitva samapattito
vutthaya tam brahmanam disva "brahmano deyyadhammam labhitva mama
agamanam paccasimsati, maya tattha gantum vattatiti sanghatim parupitva
pattamadaya tassa gehadvare thitameva attanam dassesi. Brahmanassa
theram disvava cittam pasidi. Atha nam upasankamitva vanditva patisantharam
katva antogehe nisidapetva payasapatim gahetva therassa patte
akiri. Thero upaddham paticchitva hatthena pattam pidahi. Atha nam
brahmano "bhante ekassa pativimsamattova ayam payaso, paralokasangaham
me karotha, ma idhalokasangaham; niravasesameva datukamomhiti
sabbam akiri. Thero tattheva paribhunji. Athassa bhattakiccapariyosane
tampi satakam datva vanditva evamaha "bhante ahampi tumhehi
@Footnote: 1. Si. Ma. Yu. "jatoti natthi.
Ditthadhammameva papuneyyanti. Thero "evam hotu brahmanati tassa
anumodanam katva utthayasana pakkamanto anupubbena carikam
caramano jetavanam agamasi.
       Duggatakale dinnadanam pana ativiya hasetiti brahmanopi tam
danam datva pasannacitto somanassajato there adhimattasinehamakasi.
So there sineheneva kalam katva savatthiyam therassa upatthakakule
patisandhim ganhi. Tamkhananneva panassa mata "kucchiyam me gabbho
patitthitoti samikassa arocesi. So tassa gabbhapariharam adasi.
Tassa accunhaatisitaatiambiladiparibhogam vajjetva sukhena gabbham
pariharamanaya evarupo dohalo uppajji "aho vataham sariputtat-
therappamukhani panca bhikkhusatani nimantetva gehe nisidapetva
asambhinnakhirapayasam datva sayampi kasavavatthani paridahitva
suvannasarakam adaya asanapariyante nisiditva ettakanam bhikkhunam
ucchitthapayasam paribhunjeyyanti. Tassa kira so kasayavattha-
paridahanadohalo kucchiyam puttassa buddhasasane pabbajjaya pubbanimittam
ahosi. Athassa nataka "dhammiko no dhitaya dohaloti sariputtattheram
sanghattheram katva pancannam bhikkhusatanam asambhinnakhirapayasam adamsu.
Sapi ekam kasavam nivasetva ekam parupitva suvannasarakam
gahetva asanapariyante nisinna ucchitthapayasam paribhunji. Dohalo
patippassambhi. Tassa yava gabbhavutthana antarantara katamangalesupi
dasamasaccayena puttam vijataya katamangalesupi sariputtattherappamukhanam
Pancannam bhikkhusatanam appodakamadhupayasameva adamsu. Pubbe 1- kiresa
darakena brahmanakale dinnapayasassa nissando. Jatamangaladivase
pana tam darakam patova nahapetva mandetva sirisayane satasahassagghanikassa
kambalassa upari nipajjapesum. So tattha nipannakova theram
oloketva "ayam me pubbacariyo, maya etam nissaya ayam
sampatti laddha, maya imassa ekam pariccagam katum vattatiti
sikkhapadaggahanatthaya niyamano tam kambalam culanguliya vethetva
aggahesi. Athassa "anguliya kambalo laggoti haritum arabhimsu. So
parodi. Nataka "apetha, ma darakam rodapethati kambaleneva saddhim
anayimsu. So theram vandanakale kambalato angulim apakkaddhitva
kambalam therassa padamule patesi. Atha nataka "daharena kumarena
ajanitva katanti avatva "puttena no dinnam pariccattameva hotu
bhanteti vatva "bhante satasahassagghanikena kambaleneva pujakarakassa
tumhakam dasassa sikkhapadani dethati ahamsu. "ko namayam darakoti.
"bhante ayyena samananamakoti. "tisso namesa bhavissatiti. Thero
kira gihikale upatissamanavo nama ahosi. Matapissa cintesi
"na maya puttassa ajjhasayo bhinditabboti. Evam darakassa
namakaranamangalam katva puna tassa aharaparibhogamangalepi puna tassa
kannavijjhanamangalepi dussaggahanamangalepi culakaranamangalepi
sariputtattherappamukhanam pancannam bhikkhusatanam appodakamadhupayasameva
@Footnote: 1. Si. Ma. Yu. sabbo.
Adamsu. Darako vuddhimanvaya sattavassikakale mataram aha "amma
therassa santike pabbajissamiti. Sa "sadhu tata, pubbevaham `na maya
puttassa  ajjhasayo bhinditabboti  manam akasim, pabbaja puttakati
theram nimantapetva tassa agatassa bhikkham datva "bhante tumhakam
daso `pabbajissamiti vadati, imam adaya sayam viharam gamissamati
theram uyyojetva sayanhasamaye mahantena sakkarasammanena
puttamadaya viharam gantva therassa niyyadesi. Thero tena saddhim
kathesi "tissa pabbajja nama dukkara, abbhunhena atthe sati,
sitalam labhati, sitalena atthe sati, abbhunham labhati, pabbajita nama
kicchena jivanti, tvanca sukhedhitoti. "bhante aham tumhehi vuttaniyamena
sabbam katum sakkhissamiti. Thero "sadhuti vatva tassa patikulamanasikaravasena
tacapancakakammatthanam acikkhitva tam pabbajesi. Sakalampi
hi dvattimsakaram kathetum vattatiyeva, sabbam kathetum asakkontena [1]-
tacapancakam kathetabbameva, idam hi kammatthanam sabbabuddhanam avijahitameva.
Kesadisu ekekakotthase arahattappattanam bhikkhunampi bhikkhuninampi
upasakanampi upasikanampi paricchedo natthi. Abyatta bhikkhu
pana pabbajenta arahattassa upanissayam nasenti; tasma thero
kammatthanam acikkhitvava pabbajetva dasasu silesu patitthapesi.
Matapitaro puttassa pabbajitassa sakkaram karonta sattaham
vihareyeva buddhappamukhassa bhikkhusanghassa appodakamadhupayasameva
@Footnote: 1. Si. Ma. Yu. etthantare "panati atthi.
Adamsu. Bhikkhupi "nibaddham appodakamadhupayasam paribhunjitum na sakkomati
ujjhayimsu. Tassapi matapitaro sattame divase sayam geham agamamsu.
Samanero atthame divase bhikkhuhi saddhim pindaya pavisi.
       Savatthivasino "samanero kira ajja pindaya pavisissati,
sakkaramassa karissamati pancahi satakasatehi cumbitakani 1- katva
panca pindapatasatani sajjetva adaya patipathe thatva adamsu.
Punadivase viharassa upavanam agantva adamsu. Evam samanero
dviheva divasehi satakasahassena saddhim pindapatasahassam labhitva
bhikkhusanghassa dapesi. Brahmanakale dinnassa thullasatakassa kiresa
nissando. Athassa bhikkhu "pindapatadayakatissoti namam karimsu.
Punekadivasam samanero sitakale viharacarikam caranto bhikkhu tattha
tattha aggisaladisu visibbente disva aha "kim bhante visibbenta
nisinnatthati. "sitam no pileti 2- samanerati. "bhante sitakale
nama kambalam parupitum vattati, so hi sitam  patibahitum samatthoti.
"samanera tvam mahapunno kambalam labheyyasi, amhakam kuto
kambaloti. "tenahi bhante kambalatthika maya saddhim agacchantuti
sakalavihare arocapesi. Bhikkhu "samanerena saddhim gantva kambalam
aharissamati sattavassikasamaneram nissaya sahassamatta bhikkhu
nikkhamimsu. So "ettakanam bhikkhunam kuto kambale labhissamiti cittampi
anuppadetva te adaya nagarabhimukho payasi. Sudinnassa hi
@Footnote: 1. Si. Yu. cumbatakani.  2. Si. Ma. Yu. "piletiti natthi.
Danassa evarupo anubhavo hoti. So bahinagareyeva gharapatipatiya
caranto panca kambalasatani labhitva antonagaram pavisi. Manussa ito
cito ca kambale aharanti. Eko pana puriso apanadvarena
gacchanto panca kambalasatani pasaretva nisinnam ekam apanikam
disva aha "ambho eko samanero kambale samharanto agacchati,
tava kambale paticchadehiti. "kim pana so dinnake ganhati udahu
adinnaketi. "dinnake ganhatiti. "evam sante, sace icchissami,
dassami; no ce, na dassami; gaccha tvanti uyyojesi. Maccharino hi
andhabala, evam paresu danam dadamanesu, maccharayitva asadisadanam
disva maccharayanto kalo viya niraye nibbattanti. Apaniko
cintesi "ayam puriso attano dhammataya agacchamano `tava kambale
paticchadehiti mam aha, ahampi `sace so dinnakam ganhati, aham mama
santakam sace icchami, dassami; no ce, na dassamiti avacam; ditthakam
pana adentassa lajja uppajjati, attano santakam paticchadentassa
doso natthi; imesu pancasu kambalasatesu dve kambala satasahassagghanika,
ime paticchadetum vattatiti dvepi kambale dasaya dasam sambandhitva
tesam antare pakkhipitva paticchadesi. Samaneropi bhikkhusahassena
saddhim tam padesam papuni. Apanikassa samaneram disvava puttasineho
uppajji. Sakalasariram sinehena paripunnam ahosi; so cintesi "titthantu
kambalani, imam disva hadayamamsampi datum yuttarupanti. So te dvepi
kambale niharitva samanerassa padamule thapetva vanditva "bhante
Taya ditthadhammassa bhagi assanti avaca. Sopissa "evam hotuti
anumodanam akasi. Samanero antonagarepi panca kambalasatani labhi.
Evam ekadivaseyeva kambalasahassam labhitva bhikkhusahassassa adasi.
Athassa "kambaladayakatissoti namam karimsu. Evam namakaranadivase
dinnakambalo sattavassikakale kambalasahassabhavam papuni. Buddhasasanam
hi thapetva natthannam thanam, yattha appam dinnam bahum hoti, bahum dinnam
bahutaram; tenaha bhagava "tatharupoyam bhikkhave bhikkhusangho; yatharupe
bhikkhusanghe appam dinnam bahum hoti, bahum dinnam bahutaranti. Evam
samaneropi ekassa kambalassa nissandena sattavassiko kambalasahassam
labhi.
       Tassa jetavane viharantassa, abhikkhanam natidaraka santikam
agantva kathasallapam karonti. So cintesi "maya idha vasantena,
natidarakesu agantva kathentesu, akathetumpi na sakka, etehi saddhim
kathapapancena attano patittham katum na sakka, yannunaham satthu
santike kammatthanam uggahetva arannam paviseyyanti. So sattharam
upasankamitva vanditva yava arahatta kammatthanam kathapetva
upajjhayam vanditva pattacivaramadaya vihara nikkhamitva cintesi
"sace asannatthane vasissami, nataka mam pakkosissantiti
visatiyojanasatamaggam agamasi. Athekena gamadvarena gacchanto ekam
mahallakapurisam disva pucchi "kinnu kho upasaka imasmim padese
vasantanam arannakaviharo atthiti. "atthi bhanteti. "tenahi me maggam
Acikkhati. Mahallakaupasakassa pana tam disva puttasineho udapadi.
Athassa tattheva thito anacikkhitva "ehi bhante, acikkhissami
teti vatva tam gahetvava agamasi. Samanero tena saddhim gacchanto
antaramagge nanapupphaphalapatimandite chappancappadese disva "ayam
upasaka kim padeso namati pucchi. Sopissa tesam namani acikkhanto
arannakaviharam patva "idam bhante phasukatthanam, idha vasahiti vatva
   "bhante ko nama tvanti namam pucchitva, "aham vanavasitisso nama
upasakati vutte, "sve amhakam game pindaya caritum vattatiti
vatva nivattitva attano gamameva gato "vanavasitissatthero nama
viharam agato, tassa yagubhattadini patiyadethati manussanam arocesi.
Samanero pathamameva tisso nama hutva tato `pindapatadayakatisso,
kambaladayakatisso, vanavasitissoti imani tini namani labhitva
sattavassabbhantare cattari namani labhi. So punadivase patova tam
gamam pindaya pavisi. Manussa bhikkham datva vandimsu. Samanero
"sukhita hotha, dukkha muccathati aha. Ekamanussopi tassa bhikkham
datva puna geham gantum nasakkhi. Sabbe olokentava atthamsu. Sopi
attano yapanamattam ganhi. Sakalagamavasino tassa padamule urena
nipajjitva "bhante tumhesu imam temasam idha vasantesu, mayam
tini saranani gahetva pancasu silesu patitthaya masassa attha
uposathakammani karissama, idha vasanatthaya no patinnam dethati. So
upakaram sallakkhetva tesam patinnam datva nibaddham tattheva pindaya
Cari, vanditavanditakkhane ca "sukhita hotha, dukkha muccathati padadvayameva
kathetva pakkami. So tattha pathamamasanca dutiyamasanca vitinametva,
tatiyamase gacchante, saha patisambhidahi arahattam papuni.
       Athassa pavaretva vutthavassakale upajjhayo sattharam
upasankamitva vanditva aha "bhante tissasamanerassa santikam
gacchamiti. "gaccha sariputtati. So attano parivare pancasate
bhikkhu adaya pakkamanto "avuso moggallana, aham tissasamanerassa
santikam gacchamiti  aha. Moggallanatthero "ahampi avuso
gacchissamiti pancahi bhikkhusatehi saddhim nikkhami. Etenevupayena
"mahakassapatthero anuruddhatthero upalitthero punnattheroti
sabbe mahasavaka pancahi pancahi bhikkhusatehi saddhim nikkhamimsu.
Sabbesampi 1- mahasavakanam parivara 2- cattalisabhikkhusahassani ahesum.
Te visatiyojanasatam maggam gantva gocaragamam sampatte samanerassa
nibaddhupatthako upasako gamadvareyeva disva paccuggantva
vandi. Atha nam sariputtatthero pucchi "atthi nu kho upasaka imasmim
padese arannakaviharoti. "atthi bhanteti. "sabhikkhukoti. "sabhikkhuko
bhanteti. "ko nama tattha vasatiti. "vanavasitisso bhanteti. "tenahi
maggam no acikkhati. "ke tumhe bhanteti. "mayam samanerassa
santikam agatati. Upasako te oloketva dhammasenapatim adim
katva sabbepi mahasavake sanjani. So nirantaram pitiya phutthasariro
@Footnote: 1. Si. sabbopi.  2. Si. Yu. parivaro.
Hutva "titthatha tava bhanteti vegena gamam pavisitva "ete ayya
sariputtattheram adim katva asitimahasavaka attano attano
parivarehi saddhim samanerassa santikam agata, mancapithapaccattharanadipateladini
gahetva vegena nikkhamathati ugghosesi. Manussa
tavadeva mancadini gahetva theranam padanupadika hutva therehi
saddhimyeva viharam pavisimsu. Samanero bhikkhusangham sanjanitva katipayanam
mahatheranam pattacivarani patiggahetva vattamakasi. Tassa theranam
vasanatthanam samvidahantassa pattacivare patisamentasseva, samandhakaro
jato. Sariputtatthero upasake aha "gacchatha upasaka, tumhakam
andhakaro jatoti. "bhante ajja dhammassavanadivaso, na mayam
gamissama, dhammam sunissama, ito pubbe dhammassavanampi no natthiti.
"tenahi samanera dipam jaletva dhammassavanakalam ugghosehiti.
So tatha akasi. Atha nam thero aha "tissa tava upatthaka `dhammam
sotukamamhati vadanti, kathehi tesam dhammanti. Upasaka ekappahareneva
utthaya "bhante amhakam ayyo `sukhita hotha, dukkha muccathati
imani dve padani thapetva annam dhammakatham na janati, amhakam
annam dhammakathikam dethati vadimsu. Samanero pana arahattam patvapi neva
tesam dhammakatham kathesi. Tada pana nam upajjhayo "samanera katham
pana sukhita honti, dukkha muccanti; imesam no dvinnam padanam attham
kathehiti aha. So "sadhu bhanteti cittavijanim gahetva dhammasanam
abhiruyha pancahi nikayehi atthanca karananca akaddhitva ghanavassam
Vassanto catudipakamahamegho viya khandhadhatuayatanabodhipakkhiyadhamme
vibhajanto arahattanikutena dhammakatham kathetva "bhante evam arahattappattassa
sukham hoti, arahattappattoyeva dukkha muccati, sesajana
jatidukkhadihi ceva nirayadukkhadihi ca na parimuccantiti aha. "sadhu
samanera sukathito te padabhano, idani sarabhanam bhanahiti. So
sarabhanampi bhani. Arune uggacchante, samanerassa upatthakamanussa
dve bhaga ahesum. Ekacce "na vata no ito pubbe evarupo
kakkhalo ditthapubbo, kathanhi nama evarupam dhammakatham jananto
ettakam kalam matapitutthane thatva upatthahantanam manussanam
ekampi dhammapadam na kathesiti kujjhimsu. Ekacce "labha vata no, ye mayam
evarupam bhadantam gunam va agunam va ajanantapi upatthahimha, idani
panassa santike dhammam sotum labhimhati tussimsu. Sammasambuddhopi
tam divasam paccusasamaye lokam olokento vanavasitissassa upatthake
attano nanajalassa anto pavitthe disva "kinnu kho bhavissatiti
avajjanto imamattham upadharesi "vanavasitissassa upatthaka
ekacce kuddha, ekacce tuttha, mayham puttassa pana samanerassa
kuddha nirayagamino bhavissanti, gantabbameva tattha maya, mayi gate,
sabbepi te samanere mettacittam katva dukkha muccissantiti.
Tepi manussa bhikkhusangham nimantetva gamam gantva mandapam karetva
yagubhattadini sampadetva asanani pannapetva sanghassa agamanam
olokenta nisidimsu. Bhikkhupi sarirapatijagganam katva bhikkhacaravelaya
Gamam pavisanta samaneram pucchimsu "kim nu tissa amhehi saddhim
gamissasi, udahu pacchati. "mama gamanavelayameva gamissami, gacchatha
tumhe bhanteti. Bhikkhu pattacivaramadaya pavisimsu. Sattha jetavanasmimyeva
civaram parupitva pattamadaya ekacittakkhaneneva gantva bhikkhunam
purato thitameva attanam dassesi. "sammasambuddho agatoti
sakalagamo sankhubhitva ekakolahalo ahosi. Manussa udaggacitta
buddhappamukham bhikkhusangham nisidapetva yagum datva khajjakam adamsu.
Samanero, bhatte anitthiteyeva, antogamam pavisi. Gamavasino
niharitva tassa sakkaccam bhikkham adamsu. So yapanamattam gahetva
satthu santikam gantva pattam upanamesi. Sattha "ahara tissati
hattham pasaretva pattam gahetva "passa sariputta tava samanerassa
pattanti therassa dassesi. Thero satthu hatthato pattam gahetva
samanerassa datva "gaccha, attano pattatthane nisiditva bhattakiccam
karohiti aha. Gamavasino buddhappamukham bhikkhusangham parivisitva sattharam
anumodanam yacimsu. Sattha anumodanam karonto evamaha "labha vo
upasaka, ye tumhe attano kulupakam samaneram nissaya  `sariputtam
moggallanam kassapanti asitimahasavake dassanaya labhatha, ahampi
tumhakam kulupakameva nissaya agato, buddhadassanampi vo imam
nissayeva laddham, labha vo, suladdham voti. Manussa cintayimsu "aho
amhakam labha; buddhananceva bhikkhusanghassa ca aradhanasamattham
amhakam ayyam dassanaya labhama, deyyadhammancassa datum labhamati.
Samanerassa kuddhamanussa tussimsu. Tutthamanussa bhiyyoso mattaya
pasidimsu. Anumodanavasane ca bahu sotapattiphaladini papunimsu.
Sattha utthayasana pakkami. Manussa sattharam anugantva vanditva
nivattimsu.
       Sattha samanerena saddhim samadhurena gacchanto "samanera ayam
padeso ko nama, ayam padeso ko namati pubbe tassa upasakena
dassitappadese pucchanto agamasi. Samaneropi "bhante ayam
itthannamo, ayam itthannamoti acikkhamanova agamasi. Sattha tassa
vasanatthanam gantva pabbatamatthakam abhiruhi. Tattha thitanam pana
mahasamuddo pannayati. Sattha samaneram pucchi "tissa pabbatamatthake
thito ito cito ca oloketva kim passasiti. "mahasamuddam
bhanteti. "samuddam disva kim cintesiti. "mama dukkhitakale rodantassa,
catuhi mahasamuddehi atirekatarena assuna bhavitabbanti idam bhante
cintesinti. "sadhu sadhu tissa, evametam, ekekassa hi sattassa
dukkhitakale paggharitaassu catuhi mahasamuddehi atirekataramevati.
Idanca pana vatva imam gathamaha
              "catusu samuddesu jalam parittakam,
               tato bahum assujalam anappakam
               dukkhena phutthassa narassa socato;
               kimkarana samma tuvam pamajjasiti.
Atha nam puna pucchi "tissa kaham vasasiti. "imasmim pabbhare bhanteti.
"tattha pana vasanto kim cintesiti. "maya marantena imasmim thane
katassa sariranikkhepassa paricchedo natthiti cintesim bhanteti. "sadhu
sadhu tissa, evametam, imesam hi sattanam pathaviyam nipajjitva
amatatthanam nama natthiti vatva
           "upasalhakanamanam        sahassani catuddasa
            asmim padese daddhani     natthi loke anamatam.
            Yamhi saccanca dhammo ca    ahimsa sannamo damo,
            etadariya sevanti,      etam loke anamatanti
imam dukanipate upasalhakajatakam 1- kathesi. Iti pathaviyam sariranikkhepam
katva marantesu amatapubbe padese maranta nama natthi.
Anandattherasadisa pana amatapubbe padese parinibbayanti.
       Anandatthero kira visavassasatikakale ayusankharam olokento
parikkhinabhavam natva "ito sattame divase parinibbayissamiti
arocesi. Tam pavattim sutva rohininadiya ubhayatiravasikesu manussesu
orimatiravasika "mayam therassa bahupakara, amhakam santike parinibbayissatiti
vadimsu. Parimatiravasika "mayam therassa bahupakara, amhakam
santike parinibbayissatiti. Thero tesam vacanam sutva "ubhayatiravasinopi
mayham upakarakava, `ime nama anupakarati na sakka vattum;
sacaham orimatire parinibbayissami, parimatiravasino dhatuggahanattham
tehi saddhim kalaham karissanti; sace parimatire parinibbayissami,
@Footnote: 1. khu. ja. duka. 27/57. tadatthakatha. 3/70.
Orimatiravasino tatha karissanti; kalaho uppajjamanopi mam nissayeva
uppajjissati, vupasamamanopi mam nissayeva vupasamissatiti cintetva
"orimatiravasinopi mayham upakaraka, parimatiravasinopi mayham
upakaraka, anupakarako nama natthi; orimatiravasino orimatireyeva
sannipatantu, parimatiravasino parimatireyevati aha. Tato sattame
divase majjhe nadiya sattatalappamane akase pallankena nisiditva
mahajanassa dhammam kathetva "mama sariram majjhe bhijjitva, eko
bhago orimatire patatu; eko parimatireti adhitthaya yathanisinnova
tejodhatum samapajji. Aggijala utthahimsu. Sariram majjhe bhijjitva,
eko bhago orimatire pati, eko parimatire. Mahajano paridevi.
Pathaviudriyanasaddo viya arodanasaddo ahosi satthu parinibbane
arodanasaddatopi karunnataro. Manussa cattaro mase rodanta
paridevanta "satthu pattacivaraggahake titthante, satthu thitakalo viya
no ahosi, idani no sattha parinibbutoti vippalapanta vicarimsu.
       Puna sattha samaneram pucchi "tissa imasmim vanasande dipiadinam
sadde na bhayasiti. "na bhayami bhagava, apica kho pana etesam
saddam sutva vanarati nama uppajjatiti vatva satthimattahi gathahi
vanavannam nama kathesi. Atha nam sattha "tissati amantesi. "kim
bhanteti. "mayam gacchama, tvam gamissasi nivattissasiti. "mayham upajjhaye
mam adaya gacchante, gamissami, nivattente, nivattissami bhanteti.
Sattha bhikkhusanghena saddhim pakkami. Samanerassa pana nivattitumeva
Ajjhasayo. Thero tam natva "tissa sace nivattitukamo, nivattahiti
aha. So sattharanca bhikkhusanghanca vanditva nivatti. Sattha
jetavanameva agamasi.
       Bhikkhunam dhammasabhayam katha udapadi "aho vata tissasamanero
dukkaram karoti; patisandhiggahanato patthayassa nataka sattasu
mangalesu pancannam bhikkhusatanam appodakamadhupayasameva adamsu,
pabbajitakale antovihare buddhappamukhassa bhikkhusanghassa satta
divasani appodakamadhupayasameva adamsu, pabbajitva atthame divase gamam
pavisanto dviheva divasehi satakasahassena saddhim pindapatasahassam labhi,
punekadivasam kambalasahassam labhi, itissa idha vasanakale mahalabhasakkaro
uppajji, idani evarupam labhasakkaram chaddetva arannam pavisitva
missakaharena yapeti; dukkarakarako vata samaneroti. Sattha
agantva "kaya nuttha bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati
pucchitva, "imaya namati vutte, "ama bhikkhave labhupanisa
namesa anna nibbanagamini patipada anna; `evam labham
labhissamiti hi arannakadidhutangasamadanavasena labhupanisam rakkhantassa
bhikkhuno cattaro apaya vivatadvarayeva titthanti, nibbanagaminiya
pana patipadaya uppannam labhasakkaram pahaya arannam pavisitva
ghatento vayamanto arahattam ganhatiti anusandhim ghatetva dhammam
desento imam gathamaha
         "anna hi labhupanisa,    anna nibbanagamini "
          evametam abhinnaya      bhikkhu buddhassa savako
          sakkaram nabhinandeyya    vivekamanubruhayeti.
       Tattha "anna hi labhupanisati: labhupanisa namesa anna
eva, anna nibbanagamini patipada. Labhuppadakena hi bhikkhuna
thokam akusalakammam katum vattati. Kayavankadini kattabbani honti.
Yasmim hi kale kayavankadisu kinci karoti, tada labho uppajjati.
Payasapatiyam hi vankam akatva ujukameva hattham otaretva
ukkhipantassa, hattho makkhitamattakova hoti, vankam katva otaretva
ukkhipantassa, pana payasapindam uddharantova nikkhamati, evam
kayavankadini karanakaleyeva labhasakkaro uppajjati: ayam
adhammika labhupanisa. "upadhisampada civaradharanam bahusaccam parivaro
arannavasoti evarupehi pana karanehi uppanno labho dhammiko
nama hoti. Nibbanagaminipatipadam purentena pana bhikkhuna kayavankadini
pahatabbani, anandheneva andhena viya amugeneva  mugena viya
abadhireneva badhirena viya bhavitum vattati, asathena amayena bhavitum
vattati. Evametanti: evam labhuppadanappatipadanca nibbanagaminipatipadanca
etam natva sabbesam sankhatasankhatadhammanam bujjhanatthena
buddhassa savanante jatatthena ovadanusasanim va savanatthena
savako bhikkhu adhammikam catuppaccayasakkaram nabhinandeyya tameva
dhammikam na patikkoseyya kayavivekadikam vivekam anubruhaye; tattha
Kayavivekoti kayassa ekibhavo, cittavivekoti attha samapattiyo,
upadhivivekoti nibbanam, tesu kayaviveko ganasanganikam vinodeti,
cittaviveko kilesasanganikam vinodeti, upadhiviveko sankharasanganikam
vinodeti, kayaviveko cittavivekassa paccayo hoti, cittaviveko
upadhivivekassa paccayo hoti; vuttampi 1- cetam "kayaviveko ca
vupakatthakayanam nekkhammabhiratanam, cittaviveko ca parisuddhacittanam
paramavodanappattanam, upadhiviveko ca nirupadhinam puggalanam
visankharagatananti; imam tividham vivekam bruheyya vaddheyya upasampajja
vihareyyati attho.
          Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
                   Vanavasitissattheravatthu.
                  Balavaggavannana nitthita.
                      Pancamo vaggo.
                        -------


             The Pali Atthakatha in Roman Book 20 page 151-190. http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=20&A=3126&modeTY=2              อรรถกถาบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=20&A=3126&modeTY=2              อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=15              เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=434              พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=425              The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=425              Contents of The Tipitaka Volume 25 http://84000.org/tipitaka/read/?index_25

first pageprevious pagedispage pageNumbernext pagelast page chage to ROMAN letter

บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]