![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
38. 10. Paricchattakavimanavannana
paricchattake kovilareti paricchattakavimanam. Tassa ka uppatti? bhagava
savatthiyam viharati jetavane. Tena samayena savatthivasi annataro upasako bhagavantam
upasankamitva svatanaya nimantetva attano gehadvare mahantam mandapam sajjetva
sanipakaram parikkhipitva upari vitanam bandhitva dhajapatakadayo ussapetva
nanaviragavannani 1- vatthani gandhadamapupphadamamaladamani 2- ca olambetva
sittasammatthe 3- padese asanani pannapetva bhagavato kalam arocesi. Atha bhagava
pubbanhasamayam nivasetva pattacivaramadaya devavimanam viya alankatapatiyattam mandapam
pavisitva sahassaramsi viya annavakucchim obhasayamano pannatte asane nisidi,
upasako gandhapupphadhupapadipehi 4- bhagavantam pujesi.
Tena ca samayena annatara katthaharika itthi andhavane supupphitam asokarukkham
disva sapallavankurani pindikatani bahuni asokapupphani gahetva agacchanti
bhagavantam tattha nisinnam disva pasannacitta asanassa samantato tehi pupphehi
pupphasantharam santharanti bhagavato pujam katva vanditva tikkhattum padakkhinam katva
namassamana agamasi. Sa pana aparena samayena kalam katva tavatimsesu nibbatti,
accharasahassaparivara yebhuyyena nandanavane naccanti gayanti paricchattakamala
ganthenti pamodamana kilanti sukham 5- anubhavati. Athayasma mahamoggallano hettha
vuttanayeneva 6- devacarikam caranto tavatimsabhavanam gantva tam disva taya katakammam
imahi gathahi pucchi:-
@Footnote: 1 Ma. nanavidhavannani 2 cha.Ma. gandhadamamaladamani
@3 Ma. udakapositasammatthe 4 cha.Ma. gandhapupphadhumapadipehi
@5 Si.,i. chanam 6 cha.Ma. vuttanayena
[680] "paricchattake kovilare ramaniye manorame
dibbamalam ganthamana gayanti sampamodasi.
[681] Tassa te naccamanaya angamangehi sabbaso
dibba sadda niccharanti savaniya manorama.
[682] Tassa te naccamanaya angamangehi sabbaso
dibba gandha pavayanti sucigandha manorama.
[683] Vivattamana kayena ya venisu pilandhana
tesam suyyati nigghoso turiye pancangike yatha.
[684] Vatsaka vatadhuta vatena sampakampita
tesam suyyati nigghoso turiye pancangike yatha.
[685] Yapi te sirasmim mala sucigandha manorama
vati gandho disa sabba rukkho manjusako yatha.
[686] Ghayase tam sucigandham 1- rupam passasi amanusam
devate pucchitacikkha kissa kammassidam phalan"ti,
#[680] tattha paricchattake kovilareti paricchattakanamake kovilarapupphe
adaya dibbamalam ganthamanati yojana. Yam hi lokiya "parijatan"ti vadanti,
tam magadhabhasaya "paricchattakan"ti vuccati. Kovilaroti ca kovilarajatiko, so
ca manussalokepi devalokepi kovilaro, tassapi jatiti vadanti.
@Footnote: 1 Si. sucim gandham
#[681] Tassa pana devataya naccanakale angabharavasena sarirato ca
pilandhanato ca ativiya madhuro saddo niccharati, gandho sada sabba disapi
pharitva titthati. Tenaha "tassa te naccamanaya"tiadi. Tattha savaniyati sotum
yutta, savanassa va hita, kannasukhati attho.
#[683] Vivattamana kayenati tava kayena sarirena parivattamanena,
itthambhutalakkhane cetam karanavacanam. Ya venisu pilandhanati yani te kesavenisu
pilandhanani, vibhattilopo cettha datthabbo, lingavipallaso va.
#[684] Vatamsakati ratanamaya kannika vatamsakati 1- attho. Vatadhutati mandena
malutena dhupayamana. 2- Vatena sampakampitati vatena samantato visesato kampita.
Calita. Atha va vatamsaka vatadhuta, vatena sampakampitati avateritapi
vaterikapi ye te vatamsaka kampita, tesam suyyati nigghosoti atthayojana.
#[685] Vati gandho disa sabbati tassa te sirasmim dibbamalaya
gandho vayati sabba disa. Yatha kim? rukkho manjusako yathati, yatha nama
manjusako rukkho supupphito attano gandhena bahuni yojanani pharamano sabba
disa vayati, evam tava sirasmim pilandhanamalaya gandhoti attho. So kira rukkho
gandhamadane paccekabuddhanam uposathakaranamandalamalakamajjhe titthati. Yattakani
devaloke ca manussaloke ca surabhikusumani, tani tassa sakhaggesu nibbattanti.
Tena so ativiya sugandho hoti. Evam taya devataya pilandhanamalaya gandhoti. 3-
Tena vuttam "rukkho manjusako yatha"ti.
#[686] Yadipi tassa saggassa chaphassayatanikabhavato sabbanipi tattha
@Footnote: 1 Si. avatsakati 2 Si. dhuyamana 3 Si. pilandhanamala
Arammanani piyarupaniyeva, gandharupanam pana savisesanam tassa devataya labhibhavato
"ghayase tam sucigandham, rupam passasi amanusan"ti vuttam.
Atha devata dvihi gathahi byakasi:-
[687] "pabhassaram accimantam vannagandhena samyutam 1-
asokapupphamalaham buddhassa upanamayim.
[688] Taham kammam karitvana kusalam buddhavannitam
apetasoka sukhita sampamodama'namaya"ti.
#[687] Tattha sudhotapavalasanghatasannibhassa kinjakkhakesarasamudayena
bhanuramsijalassa 2- viya asokapupphuttamassa tada upatthitatam sandhayaha "pabhassaram
accimantan"ti. Sesam vuttanayameva.
Athayasma mahamoggallano taya devataya attano sucaritakamme kathite
saparivaraya tasma dhammam desetva tato manussalokam agantva bhagavato tam
pavattim kathesi. Bhagava tam atthuppattim katva sampattamahajanassa dhammam desesi,
sa desana mahajanassa satthika ahositi.
Paricchattakavimanavannana nitthita.
Iti paramatthadipaniya khuddakatthakathaya vimanavatthusmim
dasavatthupatimanditassa
tatiyassa paricchattakavaggassa atthavannana nitthita.
@Footnote: 1 ka. samyuttam 2 Si. subhasurasikhajalassa
The Pali Atthakatha in Roman Book 30 page 195-198.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=30&A=4118&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=30&A=4118&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=38
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=1367
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=1353
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=1353
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]