![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
5. Sonanandapanditacariyavannana 2-
[42] Punaparam yada homi nagare brahmavaddhane
tattha kulavare setthe mahasale ajayahanti. 3-
#[42] Pancame nagare brahmavaddhaneti brahmavaddhananamake nagare. Kulavareti
aggakule. Settheti pasamsatame. Mahasaleti mahasare. Ajayahanti ajayim aham. Idam
vuttam hoti:- tasmim kale "brahmavaddhanan"ti laddhaname baranasinagare yada homi
bhavami pativasami, tada abhijatasampattiya uditoditabhavena agge vijjavatasampattiya
setthe asitikotivibhavataya mahasale brahmanakule aham uppajjinti.
@Footnote: 1 cha.Ma. paccapadi 2 cha.Ma. sonapandita... 3 ajayiham, khu.cariya. 33/42/616
Tada hi mahasatto brahmalokato cavitva brahmavaddhananagare asitikotivibhavassa
annatarassa brahmanamahasalassa putto hutva nibbatti, tassa namaggahanadivase
"sonakumaro"ti namam karimsu. Tassa padasa gamanakale annopi satto brahmaloka cavitva
bodhisattassa matuya kucchimhi patisandhim ganhi, tassa jatassa "nandakumaro"ti
namam karimsu. Tesam uggahitavedanam sabbasippanipphattipattanam vayappattanam
rupasampadam disva tutthahattha matapitaro "gharabandhanena bandhissama"ti pathamam
sonakumaram ahamsu "tata te patirupakulato darikam anessama, tvam kutumbam
patipajjahi"ti.
Mahasatto "alam mayham gharavasena, aham yavajivam tumhe patijaggitva
tumhakam accayena pabbajissami"ti aha, mahasattassa hi tada tayopi bhava adittam
agaram viya angarakasu viya ca upatthahimsu. Visesato panesa nekkhammajjhasayo
nekkhammadhimutto ahosi. Tassa adhippayam ajananta te punappunam kathentapi
tassa cittam alabhitva nandakumaram amantetva "tata tena hi tvam kutumbam
patipajjahi"ti vatva tenapi "naham mama bhatara chadditakhelam sisena ukkhipami,
ahampi tumhakam accayena bhatara saddhim pabbajissami"ti vutte "ime evam taruna
kame jahanti, kimangam pana mayanti sabbeva pabbajissama"ti cintetva "tata kim vo
amhakam accayena pabbajjaya, sabbe saheva pabbajama"ti vatva natinam databbayuttakam
datva dasajanam bhujissam katva ranno arocetva sabbam dhanam vissajjetva mahadanam
pavattetva cattaropi jana brahmavaddhananagara nikkhamitva himavantappadese
padumapundarikamanditam mahasaram nissaya ramaniye vanasande assamam mapetva pabbajitva
tattha vasimsu. Tena vuttam:-
[43] "tadapi 1- lokam disva andhibhutam 2- tamotthatam
cittam bhavato patikutati tuttavegahatam viya.
@Footnote: 1 pali. tadasim (sya) 2 pali. andhabhutam (sya)
[44] Disvana vividham papam evam cintesaham tada
tadaham geha nikkhamma pavisissami kananam.
[45] Tadapi mam nimantimsu kamabhogehi natayo
tesampi chandamacikkhim ma nimantetha tehi mam.
[46] Yo me kanitthako bhata nando namasi pandito
sopi mam anusikkhanto pabbajjam samarocayi.
[47] Aham sono ca nando ca ubho matapita mama
tadapi bhoge chaddetva pavisimha mahavanan"ti.
#[43] Tattha tadapiti yada aham brahmavaddhananagare sono nama brahmanakumaro
ahosim, tadapi. Lokam disvanati sakalampi sattalokam pannacakkhuna passitva.
Andhibhutanti pannacakkhuvirahena andhajatam andhabhavam pattam. Tamotthatanti
avijjandhakarena abhibhutam. Cittam bhavato patikutatiti jatiadisamvegavatthupaccavekkhanena
kamadibhavato mama cittam sankutati sanniliyati na visarati. Tuttavegahatam viyati tuttam
vuccati ayokantakasiso dighadando, yo patodoti vuccati, tena vegasa abhihato yatha
hatthajaniyo samvegappatto hoti, evam mama cittam tada kamadinavapaccavekkhanena
samvegappattanti dasseti.
#[44-45] Disvana vividham papanti geham avasantehi gharavasanimittam
chandadosadivasena kariyamanam nanavidham panatipatadipapakammanceva tannimittanca nesam
lamakabhavam passitva. Evam cintesaham tadati "kada nu kho aham mahahatthi viya ayabandhanam
gharabandhanam chinditva gehato nikkhamanavasena vanam pavisissami"ti evam tada
sonakumarakale cintesim aham. Tadapi mam nimantimsuti na kevalam
Ayogharapanditadikaleyeva, atha kho tadapi tasmim sonakumarakalepi mam matapituadayo
natayo kamabhogino kamajjhasaya "ehi tata imam asitikotidhanam vibhavam patipajja, kulavamsam
patitthapehi"ti ularehi bhogehi nimantayimsu. Tesampi chandamacikkhinti tesampi mama
natinam tehi kamabhogehi ma mam nimantayitthati attano chandampi acikkhim,
pabbajjaya ninnajjhasayampi kathesim, yathajjhasayam patipajjathati adhippayo.
#[46-47] Sopi mam anusikkhantoti "ime kama nama appassada bahudukkha
bahupayasa"tiadina 1- nayena nanappakaram kamesu adinavam paccavekkhitva
yathaham siladini sikkhanto pabbajjam rocesim, sopi nandapandito tatheva tassa
nekkhammena mam anusikkhanto pabbajjam samarocayiti. Aham sono ca nando cati tasmim
kale sonanamako aham mayham kanitthabhata nando cati. Ubho matapita mamati "ime nama
puttaka evam tarunakalepi kame jahanti, kimangam pana mayan"ti uppannasamvega
matapitaro ca. Bhoge chaddetvati asitikotivibhavasamiddhe mahabhoge anapekkhacitta
khelapindam viya pariccajitva mayam cattaropi jana himavantappadese mahavanam
nekkhammajjhasayena pavisimhati attho.
Pavisitva ca te tattha ramaniye bhumibhage assamam mapetva tapasapabbajjaya
pabbajitva tattha vasimsu. Te ubhopi bhataro matapitaro patijaggimsu. Tesu
nandapandito "maya abhataphalaphalaneva matapitaro khadapessami"ti hiyyo
ca purimagocaragahitatthanato ca yani tani avasesani phalaphalani patova anetva
matapitaro khadapeti. Te tani khaditva mukham vikkhaletva uposathika honti.
Sonapandito pana duram gantva madhuramadhurani supakkani aharitva upanameti. Atha nam te
"tata kanitthena abhatani mayam khaditva uposathika jata, idani no attho natthi"ti
vadanti. Iti tassa phalaphalani paribhogam na labhanti vinassanti, punadivasadisupi
tathevati evam so pancabhinnataya durampi gantva aharati, te pana na khadanti.
@Footnote: 1 vi.mahavi. 2/417/306, Ma.mu. 12/234/198, Ma.Ma. 13/42/29
Atha mahasatto cintesi "matapitaro sukhumala, nando ca yani tani
apakkani duppakkani phalaphalani aharitva khadapeti, evam sante ime na ciram
pavattissanti, varessami nan"ti. Atha nam amantetva "nanda ito patthaya phalaphalam
aharitva mamagamanam patimanehi, ubho ekatova khadapessama"ti aha. Evam
vuttepi attano punnam paccasisanto na tassa vacanamakasi. Mahasatto tam upatthanam
agatam "na tvam panditanam vacanam karosi, aham jettho, matapitaro ca mameva bharo,
ahameva ne patijaggissami, tvam ito annattha yahi"ti tassa accharam pahari.
So tena panamito tattha thatum asakkonto tam vanditva matapitunam tamattham
arocetva attano pannasalam pavisitva kasinam oloketva tamdivasameva attha ca
samapattiyo panca ca abhinnayo nibbattetva cintesi "kim nu kho aham sinerupadato
ratanavalukam aharitva mama bhatu pannasalaparivenam akiritva khamapessami,
udahu anotattato udakam aharitva khamapessami. Atha va me bhata devatavasena
khameyya, cattaro maharajano sakkanca devarajanam anetva khamapessami,
evam pana na sobhissati, ayam kho manojo brahmavaddhanaraja sakalajambudipe aggaraja,
tam adim katva sabbe rajano anetva khamapessami, evam sante mama bhatu guno
sakalajambudipam avattharitva gamissati, cando viya suriyo viya ca pannayissati"ti.
So tavadeva iddhiya gantva brahmavaddhananagare tassa ranno nivesanadvare
otaritva "eko tapaso tumhe datthukamo"ti ranno arocapetva tena katokaso
tassa santikam gantva aham attano balena sakalajambudipe rajjam gahetva tava
dassamiti. Katham pana tumhe bhante sakalajambudipe rajjam gahetva dassathati. Maharaja
kassaci vadhacchedam akatva attano iddhiyava gahetva dassamiti mahatiya senaya
saddhim tam adaya kosalarattham gantva nagarassa avidure khandhavaram nivesetva
"yuddham va no detu, vase va vattatu"ti kosalaranno dutam pahesi. Tena kujjhitva
Yuddhasajjena hutva nikkhantena saddhim yuddhe araddhe attano iddhanubhavena yatha
dvinnam senanam pilanam na hoti, evam katva yatha ca kosalaraja tassa vase vattati,
evam vacanapativacanaharanehi samvidahi. Etenupayena sakalajambudipe rajano tassa vase
vattapesi.
So tena parituttho nandapanditam aha "bhante tumhehi yatha mayham patinnatam,
tatha katam, bahupakara me tumhe, kimaham tumhakam karissami, aham hi te sakalajambudipe
upaddharajjampi 1- datum icchami, kimangam pana hatthiassarathamanimuttapavala-
rajatasuvannadasidasaparijanaparicchedan"ti. Tam sutva nandapandito na me te
maharaja rajjena attho, napi hatthiyanadihi, api ca kho te ratthe asukasmim nama
assame mama matapitaro pabbajitva vasanti, tyaham upatthahanto ekasmim aparadhe
mama jetthabhatikena sonapanditena nama mahesina panamito, svaham tam adaya
tassa santikam gantva khamapessami, tassa me tvam khamapane sahayo hohiti. Raja
"sadhu"ti sampaticchitva catuvisatiakkhobhani 2- parimanaya senaya parivuto ekasatarajuhi
saddhim nandapanditam purakkhatva tam assamapadam patva caturangulappadesam muncitva
akase thitena kajena anotattato udakam aharitva paniyam patisametva parivenam
sammajjitva matapitunam asannappadese nisinnam jhanaratisamappitam mahasattam
upasankamitva nandapandito nam khamapesi. Mahasatto nandapanditam mataram
paticchapetva attana yavajivam pitaram patijaggi. Tesam pana rajunam:-
"anando ca pamodo ca sada hasitakilitam
mataram paricaritvana labbhametam vijanata.
Anando ca pamodo ca sada hasitakilitam
pitaram paricaritvana labbhametam vijanata. 3-
@Footnote: 1 Ma. uparajjampi 2 Si., Ma....akkhobhini 3 khu.ja. 28/176-7/55
Dananca peyyavajjanca atthacariya ca ya idha
samanattata ca dhammesu tattha tattha yatharaham
ete kho sangaha loke rathassaniva yayato.
Ete ca sangaha nassu na mata puttakarana
labhetha manam pujam va pita va puttakarana.
Yasma ca sangaha ete sammapekkhanti 1- pandita
tasma mahattam papponti pasamsa ca bhavanti te.
Brahmati matapitaro pubbacariyati vuccare
ahuneyya ca puttanam pajaya anukampaka.
Tasma hi ne namasseyya sakkareyya ca pandito
annena atha panena vatthena sayanena ca
ucchadanena nhapanena padanam dhovanena ca.
Taya nam paricariyaya matapitusu pandita
idheva nam pasamsanti pecca sagge pamodati"ti 2-
buddhalilaya dhammam desesi, tam sutva sabbepi te rajano sabalakaya pasidimsu. Atha
ne pancasu silesu patitthapetva "danadisu appamatta hotha"ti ovaditva
vissajjesi. Te sabbepi dhammena rajjam karetva ayupariyosane devanagaram purayimsu.
Bodhisatto "ito patthaya mataram patijaggahi"ti mataram nandapanditam paticchapetva
attana yavajivam pitaram patijaggi. Te ubhopi ayupariyosane brahmalokaparayana
ahesum. Tada matapitaro maharajakulani, nandapandito anandatthero,
manojo raja sariputtatthero, ekasatarajano asitimahathera ceva annataratthera
ca, catuvisatiakkhobhaniparisa buddhaparisa, sonapandito lokanatho.
@Footnote: 1 pali. sammavekkhanti 2 khu.ja. 28/178-83/55-6
Tassa kincapi satisaya nekkhammaparami, tathapi hettha vuttanayeneva
sesaparamiyo ca niddharetabba. Tatha accantameva kamesu anapekkhata, matapitusu
tibbo sagaravasappatissabhavo, matapituupatthanena atitti, satipi nesam upatthane
sabbakalam samapattiviharehi vitinamananti evamadayo mahasattassa gunanubhava
vibhavetabbati.
Sonanandapanditacariyavannana nitthita.
Nekkhammaparami nitthita.
------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 52 page 243-250.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=52&A=5386&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=52&A=5386&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=233
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=9255
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=12021
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=12021
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]