![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
18. Siddhatthabuddhavamsavannana
dhammadassimhi bhagavati parinibbute antarahite cassa sasane tasmim
kappe atite kappasahasse ca sattasu kappasatesu ca chasu kappesu ca atikkantesu
ito catunavutikappamatthake ekasmim kappe ekova lokatthacaro adhigataparamattho
siddhattho nama sattha loke paturahosi. Tena vuttam:-
[1] "dhammadassissa aparena siddhattho lokanayako
nihanitva tamam sabbam suriyo abbhuggato yatha"ti.
Siddhattho bodhisattopi paramiyo puretva tusitabhavane nibbattitva
tato cavitva vebharanagare udenassa nama ranno aggamahesiya suphassaya
nama deviya kucchismim patisandhim gahetva dasannam masanam accayena viriyuyyane
matukucchito nikkhami. Jate pana mahapurise sabbesam araddhakammanta ca
icchita ca attha siddhimagamamsu, tasma panassa nataka "siddhattho"ti namamakamsu.
So dasavassahassani agaramajjhe vasi. Tassa kokasuppalapadumanamaka tayo
pasada ahesum. Somanassadevippamukhani atthacattalisa itthisahassani paccupatthitani
ahesum.
So cattari nimittani disva somanassadeviya putte anupamakumare
uppanne asalhipunnamiyam suvannasivikaya nikkhamitva viriyuyyanam gantva
pabbaji. Tam kotisatasahassamanussa anupabbajimsu. Mahapuriso kira tehi saddhim
dasa mase padhanacariyam caritva visakhapunnamayam asadisabrahmanagame sunettaya
nama brahmanakannaya dinnam madhupayasam paribhunjitva divaviharam vitinametva
sayanhasamaye varunena nama yavapalena dinna attha tinamutthiyo gahetva
kanikarabodhim upagantva cattalisahatthavitthatam tinasantharam santharitva pallankam
abhujitva sabbannutam papunitva "anekajatisamsaram .pe. Tanhanam
khayamajjhaga"ti udanam udanetva sattasattaham vitinametva attana
saha pabbajitanam bhikkhunam kotisatasahassanam catusaccapativedhasamatthatam disva
anilapathena gantva gayamigadaye otaritva tesam dhammacakkam pavattesi, tada
kotisatasahassanam pathamo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[2] "sopi patvana sambodhim santarento sadevakam
abhivassi dhammameghena nibbapento sadevakam.
[3] Tassapi atulatejassa ahesum abhisamaya tayo
kotisatasahassanam pathamabhisamayo ahu"ti.
Tattha sadevakanti sadevakam lokam. Dhammameghenati dhammakathameghavassena.
Puna bhimarathanagare bhimarathena nama ranna nimantito nagaramajjhe kate santhagare
nisinno karavikarutamanjuna savanasukhena paramamadhurena panditajanahadayangamena
amatabhisekasadisena brahmassarena dasa disa paripurento dhammamatadundubhimahani,
tada navutikotinam dutiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[4] "punaparam bhimarathe yada ahani dundubhim
tada navutikotinam dutiyabhisamayo ahu"ti.
Yada pana vebharanagare natisamagame buddhavamsam desento navutikotinam
dhammacakkhum uppadesi, so tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[5] "yada buddho dhammam desesi vebhare so naruttamo 1-
tada navutikotinam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Amararuciradassane 2- amaranagare nama sambalo ca 3- sumitto ca dve
bhataro rajjam karesum. Atha siddhattho sattha tesam rajunam upanissayasampattim
disva gaganatalena gantva amaranagaramajjhe otaritva cakkalankatatalehi caranehi
pathavitalam maddanto viya padacetiyani dassetva amaruyyanam gantva paramaramaniye
attano karunasitale silatale nisidi. Tato dvepi bhatikarajano dasabalassa
padacetiyani disva padani anugantva siddhattham adhigataparamattham sattaram
@Footnote: 1 cha.Ma. puruttame 2 Si.,i. ruciradassano 3 Si.,i. sambahulo ca
Sabbalokanetaram saparivaram upasankamitva abhivadetva bhagavantam parivaretva
nisidimsu. Tesam bhagava ajjhasayanurupam dhammam desesi. Tassa te dhammakatham
sutva sanjatasaddha hutva sabbeva pabbajitva arahattam papunimsu. Tesam
kotisatanam khinasavanam majjhe bhagava patimokkham uddisi, so pathamo sannipato
ahosi. Vebharanagare natisamagame pabbajitanam navutikotinam majjhe patimokkham
uddisi, so dutiyo sannipato ahosi. Sudassanavihare sannipatitanam asitikotinam
majjhe patimokkham uddisi, so tatiyo sannipato ahosi. Tena vuttam:-
[6] "sannipata tayo asum siddhatthassa mahesino 1-
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[7] Kotisatanam navutinam asitiyapi ca kotinam
ete asum tayo thana vimalanam samagame"ti.
Tattha navutinam, asitiyapi ca kotinanti navutinam kotinam asitiyapi ca
kotinam sannipata ahesunti attho. Ete asum tayo thanati etani tini
sannipatatthanani ahesunti attho. "thananetani tini ahesun"tipi patho.
Tada amhakam bodhisatto surasenanagare mangalo nama brahmano hutva
vedavedanganam param gantva anekakotisankham dhanasannicayam dinanathadinam
pariccajitva vivekaramo hutva tapasapabbajjam pabbajitva jhanabhinnayo
nibbattetva viharanto "siddhattho nama buddho loke uppanno"ti sutva
tam upasankamitva vanditva tassa dhammakatham sutva yaya jambuya ayam jambudipo
pannayati, iddhiya tam jambum upasankamitva tato phalam aharitva navutikotibhikkhu-
parivaram siddhattham sattharam surasenavihare nisidapetva jambuphalehi santappesi
@Footnote: 1 cha.Ma. tasmimpi dvipatuttame
Sampavaresi. Atha sattha tam phalam paribhunjitva "ito catunavutikappamatthake
gotamo nama buddho bhavissati"ti byakasi. Tena vuttam:-
[8] "ahantena samayena mangalo nama tapaso
uggatejo duppasaho abhinnabalasamahito.
[9] Jambuto phalamanetva siddhatthassa adasaham
patiggahetva sambuddho idam vacanamabravi.
[10] Passatha imam tapasam jatilam uggatapanam
catunavutito kappe ayam buddho bhavissati
1- ahu kapilavhaya ramma nikkhamitva tathagato. 1-
[11] Padhanam padahitvana .pe. hessama sammukha imam.
[12] Tassapi vacanam sutva bhiyyo cittam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya"ti.
Tattha duppasahoti durasado. Ayameva va patho. Tassa pana bhagavato
nagaram vebharam nama ahosi. Udeno nama raja pita, jayasenotipi tasseva
namam, suphassa nama mata, sambalo ca sumitto ca dve aggasavaka, revato
namupatthako, sivala ca surama ca dve aggasavika, kanikararukkho bodhi,
sariram satthihatthubbedham ahosi. Vassasatasahassam ayu, somanassa nama aggamahesi
ahosi, anupamo nama putto, suvannasivikaya nikkhami, tena vuttam:-
[13] "vebharam nama nagaram udeno nama khattiyo
suphassa nama janika siddhatthassa mahesino.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti
[18] Sambalo ca sumitto ca ahesum aggasavaka
revato namupatthako siddhatthassa mahesino.
[19] Livala ca surama ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato kanikaroti vuccati.
[21] So buddho satthiratanam ahosi nabhamuggato
kancanagghiyasankaso dasasahassi virocati.
[22] Sopi buddho asamasamo atulo appatipuggalo
vassasasatasahassani loke atthasi cakkhuma.
[23] Vipulappabham dassayitva pupphapetvana savake
vilasetva samapatya 1- nibbuto so sasavako"ti.
Tattha satthiratananti satthiratanappamanam nabham uggatoti attho. Kancanagghiyasankasoti
nanaratanavicittakanakamayaagghiyasadisadassanoti attho. Dasasahassi virocatiti
dasasahassiyam virocati. Vipulanti ularam obhasam. Pupphapetvanati jhanabhinna-
maggaphalasamapattipupphehi pupphite paramasobhaggappatte katvati attho. Vilasetvati
vilasayitva kilitva, samapatyati lokiyalokuttarahi samapattihi ca. Nibbutoti
anupadaparinibbanena nibbuto.
Siddhattho kira sattha kancanavelunagare anomuyyayena parinibbayi.
Tatthevassa ratanamayam catuyojanubbedham cetiyamakamsuti. Sesagathasu sabbattha
pakatamevati.
Siddhatthabuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito solasamo buddhavamso.
----------------
@Footnote: 1 pali. varasamapattiya
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 322-327.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=7158&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=7158&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=197
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=8045
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=10362
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=10362
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]