![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
19. Tissabuddhavamsavannana
tattha pana siddhatthassa bhagavato aparabhage eko kappo buddhasunno
ahosi. Ito dvanavutikappamatthake tisso, phussoti ekasmim kappe dve buddha
nibbattimsu. Tattha tisso nama mahapuriso paramiyo puretva tusitapure
nibbattitva tato cavitva khemakanagare janasandhassa 1- nama ranno aggamahesiya
padumadalasadisanayanaya padumanamaya deviya kucchismim patisandhim gahetva dassanam
masanam accayena anomuyyane matukucchito nikkhami. Sattavassasahassani agaram
ajjhavasi. Tassa guhasela 2- narisaya 3- nisabha 4- namaka tayo pasada ahesum.
Subhaddadevippamukhani tettimsa itthisahassani ahesum.
So cattari nimittani disva subhaddadeviya putte anandakumare
uppanne sonuttaram nama anuttaram turangavaramaruyha mahabhinikkhamanam nikkhamitva
pabbaji. Tam manussanam koti anupabbaji. So tehi parivuto attha mase
padhanacariyam caritva visakhapunnamaya viranigame virasetthissa dhitaya dinnam
madhupayasam paribhunjitva salalavane divaviharam vitinametva sayanhasamaye
vijitasangamakena nama yavapalena upanita attha tinamutthiyo gahetva asanabodhim
upasankamitva cattalisahatthavitthatam tinasantharam santharitva tattha pallankam
abhujitva saram marabalam vidhamitva adhigatasabbannutannano "anekajatisamsaram .pe.
Tanhanam khayamajjhaga"ti udanam udanetva sattasattaham bodhisamipeyeva
vitinametva yasavatinagare 5- brahmadevam udayanca dve rajaputte saparivare
upanissayasampanne disva akasena gantva yasavatimigadaye 6- otaritva
uyyanapalena rajaputte pakkosapetva tesam saparivaranam avisarina byapina
@Footnote: 1 Si.,i.,Ma. saccasandhassa 2 Si.,i. guhasela... 3 Si.,i. narisa, Ma. nariya
@4 Ma. usabha 5 Si.,i. hamsavatinagare 6 Si.,i. hamsavatimigadaye
Madhurena brahmassarena dasasahassilokadhatum vinnapentova dhammacakkam pavattesi,
tada kotisatanam pathamo dhammabhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[1] "siddhatthassa aparena asamo appatipuggalo
anantasilo 1- amitayaso tisso lokagganayako.
[2] Tamandhakaram vidhamitva obhasetva sadevakam
anukampako mahaviro loke uppajji cakkhuma.
[3] Tassapi atula iddhi atula silasamadhi ca 2-
sabbattha paramim gantva dhammacakkam pavattayi.
[4] So buddho dasasahassimhi vinnapesi giram sucim
kotisatani abhisamimsu pathame dhammadesane"ti.
Tattha sabbatthati sabbesu dhammesu param gantva. Dasasahassimhiti
dasasahassiyam. Athaparena samayena tissena satthara saddhim pabbajitanam bhikkhunam
koti mahapurisassa ganavasam pahaya bodhimulamupagamanasamaye annatra gata. Sa
"tissena sammasambuddhena dhammacakkam pavattitan"ti sutva yasavatimigadayam
agantva dasabalamabhivadetva tam parivaretva nisidi. Tesam bhagava dhammam
desesi. Tada navutiya kotinam dutiyabhisamayo ahosi. Puna mahamangalasamagame 3-
mangalapariyosane satthiya kotinam tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[5] "dutiyo navutikotinam tatiyo satthikotiyo
bandhanato pamocesi satte 4- naramaru tada"ti.
@Footnote: 1 cha.Ma. anantatejo 2 cha.Ma. atulam silam samadhi ca
@3 Ma. mangalasannipate 4 Si.,i.,Ma. sampatte
Tattha dutiyo navutikotinanti dutiyo abhisamayo ahosi navutikotipaninanti
attho. Bandhanatoti bandhanato, dasahi samyojanehi parimocesiti attho. Idani
parimocite satte sarupato dassento "naramaru"ti aha. Naramaruti naramare.
Yasavatinagare kira antovassam pabbajitanam arahantanam satasahassehi
parivuto pavaresi, so pathamo sannipato ahosi. Ubhato sujatassa sujatassa
nama ranno narivahanakumaro narivahananagaram anuppatte bhagavati lokanathe
saparivaro paccuggantva dasabalam sabhikkhusamgham nimantetva sattaham asadisadanam
datva attano rajjam puttassa niyyatetva saparivaro sabbalokadhipatissa
tissasammasambuddhassa santike ehibhikkhupabbajjaya pabbaji. Tassa kira sa
pabbajja sabbadisasu pakata ahosi. Tasma tato tato agantva
narivahanakumaram mahajano anupabbaji. Tada tathagato navutiya bhikkhusatasahassassa
majjhagato patimokkham uddisi, so dutiyo sannipato ahosi. Puna khemavatinagare
natisamagame buddhavamsadhammakatham sutva asitisatasahassani tassa santike pabbajitva
arahattam papunimsu tehi parivuto sugato patimokkham uddisi, so tatiyo
sannipato ahosi, tena vuttam:-
[6] "sannipata tayo asum tissassa ca mahesino 2-
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[7] Khinasavasatasahassanam pathamo asi samagamo
navutisatasahassanam dutiyo asi samagamo.
[8] Asitisatasahassanam tatiyo asi samagamo
khinasavanam vimalanam pupphitanam vimuttiya"ti
@Footnote: 1 cha.Ma. tisse lokagganayake
Tada amhakam bodhisatto yasavatinagare sujato nama raja hutva idam
phitam janapadam anekakotidhanasannicayam anuragamupagatahadayanca parijanam tinanalamiva 1-
pariccajitva jatiadisu samviggahadayo nikkhamitva tapasapabbajjam pabbajitva
mahiddhiko mahanubhavo hutva "buddho loke uppanno"ti sutva pancavannaya
pitiya phutthasariro hutva sapatisso tissam 2- bhagavantam upasankamitva vanditva
cintesi "handaham mandaravaparicchattakadihi dibbakusumehi bhagavantam pujessami"ti
atha so evam cintetva iddhiya saggalokam gantva cittalatavanam pavisitva
padumaparicchattakamandaravadihi dibbakusumehi ratanamayam cankotakam gavutappamanam
puretva gahetva gaganatalena agantva dibbehi surabhikusumehi bhagavantam pujesi.
Ekanca manidandakam suvannamayakannikam padumaragamanimayapannam sugandhakesaracchattam
viya padumacchattam bhagavato sirasi dharayanto catuparisamajjhe atthasi, atha bhagava
nam "ito dvenavute kappe gotamo nama buddho bhavissati"ti byakasi, tena
vuttam:-
[9] "ahantena samayena sujato nama khattiyo
mahabhogam chaddayitva pabbajim isipabbajam.
[10] Mayi pabbajite sante uppajji lokanayako
buddhoti saddam sutvana piti me upapajjatha.
[11] Dibbam mandaravam puppham padumam parichattakam
ubho hatthehi paggayha dhunamano upagamim.
[12] Catuvannaparivutam tissam lokagganayakam
tamaham puppham gahetva matthake dharayim jinam.
@Footnote: 1 Si.,i. parijinnatinalavamiva 2 Si.,i. apagataissam tissam
[13] Sopi mam buddho byakasi janamajjhe nisidiya
dvenavute ito kappe ayam buddho bhavissati.
1- Ahu kapilavhaya ramma nikkhamitva tathagato. 1-
[14] Padhanam padahitvana .pe. dessama sammukha imam.
[15] Tassapi vacanam sutva bhiyyo cittam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya"ti.
Tattha mayi pabbajiteti mayi pabbajitabhavam upagate. "mama pabbajitam
santan"ti potthakesu likhanti, so pamadalekhoti veditabbo. Upapajjathati
uppajjittha. Ubho hatthehiti ubhohi hatthehi. Paggayhati gahetvana. Dhunamanoti
vakacirani vidhunamanova. Catuvannaparivutanti catuparisaparivutam, khattiyabrahmana-
gahapatisamanaparivutanti attho. "catuvannehi parivutan"ti pathanti keci.
Tassa pana bhagavato khemam nama nagaram ahosi. Janasandho nama khattiyo
pita, paduma nama janika, brahmadevo ca udayo ca dve aggasavaka,
samango 2- namupatthako, phussa ca sudatta ca dve aggasavika, asanarukkho
bodhi, sariram satthihatthubbedham ahosi, vassasatasahassam ayu, subhadda nama
aggamahesi, anando nama putto, turangayanena nikkhami. Tena vuttam:-
[16] "khemakam nama nagaram janasandho nama khattiyo
paduma nama janika tissassa ca mahesino.
[21] Brahmadevo ca udayo ca ahesum aggasavaka
samango 2- namupatthako tissassa ca mahesino.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti 2 Si.,i. samaho, sumangalo abhi.A. 1/68
[22] Phussa ceva sudatta ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato asanoti pavuccati.
[24] So buddho satthiratano ahu uccattane jino
anupamo asadiso himava viya dissati.
[25] Tassapi atulatejassa ayu asi anuttaro
vassasatasahassani loke atthasi cakkhuma.
[26] Uttamam pavaram settham anubhotva mahayasam
jalitva aggikkhandhova nibbuto so sasavako.
[27] Valahakova anilena suriyena viya ussavo
andhakarova padipena nibbuto so sasavako"ti.
Tattha uccattaneti uccabhavena. Himava viya dissatiti himavava padissati.
Ayameva va patho. Yatha yojananam satanucco himava pancapabbato sudure
thitanampi uccabhavena ca sommabhavena ca atiramaniyo hutva dissati, evam
bhagavapi dissatiti attho. Anuttaroti natidigho natirasso. Ayu vassasatasahassanti
attho. Uttamam pavaram setthanti annamannavevacanani. Ussavoti himabindu
valahakaussavaandhakara viya anilasuriyadipehi aniccatanilasuriyadipehi 1- upadduto
parinibbuto sasavako bhagavati attho.
Tisso kira bhagava sunandavatinagare sunandarame parinibbayi.
Sesametthagathasu pakatamevati.
Tissabuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito sattarasamo buddhavamso.
-------------
@Footnote: 1 Si.,i. ayam patho na dissati
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 328-333.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=7273&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=7273&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=198
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=8092
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=10445
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=10445
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]