![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
390. 6. Selattheragathavannana
paripunnakayo surucitiadika 1- ayasmato selattherassa gatha. Ka uppatti?
ayam kira padumuttarabhagavato kale kulagehe nibbattitva vinnutam patto
@Footnote: 1 cha.Ma. paripunnakayotiadika
Ganapamokkho hutva tini purisasatani samadapetva 1- tehi saddhim satthu gandhakutim
karetva katapariyositaya gandhakutiya sabhikkhusamghassa bhagavato mahadanam pavattetva
sattharam bhikkhu ca ticivarena acchadesi. So tena punnakammena ekam buddhantaram
devaloke eva vasitva tato cuto devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade
anguttarapesu apane nama brahmanagame brahmanakule nibbattitva seloti
laddhanamo ahosi. So vayappatto tisu vedesu brahmanasippesu ca nipphattim
gantva tini manavakasatani mante vacento apane pativasati. Tena ca samayena
sattha savatthito nikkhamitva addhaterasahi bhikkhusatehi saddhim anguttarapesu carikam
caranto selassa antevasikananca nanaparipakam disva annatarasmim vanasande
viharati. Atha keniyo nama jatilo satthu agamanam sutva tattha gantva saddhim
bhikkhusamghena sattharam svatanaya nimantetva sake assame pahutam khadaniyam bhojaniyam
patiyadeti. Tasmim ca samaye selo brahmano saddhim tihi manavakasatehi janghaviharam
anuvicaranto keniyassa assamam pavisitva jatile katthaphalanuddhanasampadanadina
danupakaranam sajjente disva "kim nu kho te keniya mahayanno paccupatthito"tiadim
pucchitva tena "buddho bhagava maya svatanaya nimantito"ti vutte "buddho"ti
vacanam sutvava hattho udaggo pitisomanassajato tavadeva manavakehi saddhim sattharam
upasankamitva katapatisantharo ekamantam nisinno bhagavato kaye battimsa mahapurisa-
lakkhanani disva "imehi lakkhanehi samannagato raja va hoti cakkavatti,
buddho va loke vivattacchado, ayam pana pabbajito, no ca kho nam janami
buddho va, no va, sutam kho pana metam brahmananam vuddhanam 2- mahallakanam
acariyapacariyanam bhasamananam `ye te bhavanti arahanto sammasambuddha, te
sake vanne bhannamane attanam patukaronti'ti, asammasambuddho hi sammukhe
thatva buddhagunehi abhitthaviyamano sarajjati mankubhavam apajjati
@Footnote: 1 Si.,Ma. samadapetva 2 cha.Ma. vuddhanam
Avesarajjappattataya ananuyogakkhamatta, yannunaham samanam gotamam sammukha saruppahi
gathahi abhitthaveyyan"ti evam pana cintetva:-
[818] "paripunnakayo suruci sujato carudassano
suvannavannosi bhagava susukkadathosi viriyava.
[819] Narassa hi sujatassa ye bhavanti viyanjana
sabbe te tava kayasmim mahapurisalakkhana.
[820] Pasannanetto sumukho braha uju patapava
majjhe samanasamghassa adiccova virocasi.
[821] Kalyanadassano bhikkhu kancanasannibhattaco
kim te samanabhavena evam uttamavannino.
[822] Raja arahasi bhavitum cakkavatti rathesabho
caturanto vijitavi jambusandassa issaro.
[823] Khattiya bhogi rajano 1- anuyanta bhavanti te
rajabhiraja manujindo rajjam karehi gotama"ti
chahi gathahi bhagavantam abhitthavi.
Tattha paripunnakayoti abhibyattarupanam dvattimsaya mahapurisalakkhananam
paripunnataya ahinangapaccangataya ca paripunnasariro. Suruciti sundarasarirappabho.
Sujatoti arohaparinahasampattiya santhanasampattiya ca sunibbatto. 2- Carudassanoti
sucirampi passantanam atittijanakam appatikulam ramaniyam caru eva dassanam assati
carudassano. Keci panahu "carudassanoti sundaranetto"ti. Suvannavannoti
suvannasadisavanno 3-. Asiti bhavasi, idam padam "paripunnakayo asi"tiadina sabbapadehi
yojetabbam. Susukkadathoti sutthu sukkadatho. Bhagavato hi dathahi candakirana viya
dhavalarasmiyo
@Footnote: 1 khu.Ma. paliyam bhogirajano; khu.sutta. 25/559/447 selasutta,
@Ma.Ma. 13/397/384 selasutta 2 potthakesu abhijatarupoti patho dissati
@3 Si. suvannassa jatarupassa sadisavanno
Niccharanti. Viriyavati viriyaparamiparipuriya caturangasamannagataviriyadhitthanato 1-
catubbidhassa sammappadhanassa sampattiya ca atisayayutto.
Narassa hi sujatassati samatimsaya paraminam ariyassa va cakkavattivattassa
paripuritatta sutthu sammadeva jatassa narassa, mahapurisassati attho. Sabbe teti
ye mahapurisabhavam loke aggapuggalabhavam byanjayantiti byanjanati laddhavohara-
suppatitthitapadatadibattimsamahapurisalakkhanasankhata tambanakhatunganakhatadiasitianu-
byanjanasankhata ca rupaguna, te anavasesa, tava kayasmim santiti vacanaseso 2-.
Mahapurisalakkhanati pubbe vuttabyanjananeva vacanantarena nigamento aha.
Idani tesu lakkhanesu attana abhirucitehi lakkhanehi bhagavantam thomento
"pasannanetto"tiadimaha. Bhagava hi 3- pancavannapasadasampattiya pasannanetto.
Paripunnacandamandalasadisamukhataya sumukho. Arohaparinahasampattiya braha.
Brahmujugattataya uju. Jutimantataya patapava.
Idani tameva patapavantatam adiccupamaya vibhavento "majjhe samanasamghassa"ti-
adimaha. Tattha adiccova virocasiti yatha adicco uggacchanto sabbam tamagatam
vidhametva alokam karonto virocati, evam tvampi anto ceva bahi ca sabbam
avijjatamam viddhamsetva nanalokam karonto virocasi.
Dassaniyarupataya angigatanam dassanasampattinam avahanato kalyanehi pancahi
dassanehi samannagatatta ca kalyanadassano. Uttamavanninoti uttamavannasampannassa.
Cakkavattiti cakkaratanam vatteti, catuhi sampatticakkehi vatteti, tehi ca pare
vatteti, parahitaya iriyapathacakkanam vatto etasmim atthiti cakkavatti, athava catuhi
@Footnote: 1 Si.viriyatthanato 2 Si. santiti seso 3 Si.hi-saddo na dissati
Acchariyadhammehi ca sangahavatthuhi ca samannagamena parehi anabhibhavaniyassa anacakkassa
vatto etasmim atthitipi cakkavatti. Rathesabhoti rathikesu ajaniyausabhapuriso,
maharathikoti attho. Caturantoti catusamuddantaya pathaviya issaro. Vijitaviti
vijitavijayo. Jambusandassati jambudipassa, pakatena hi issariyani dassento
evamaha. Cakkavatti pana saparittadipanam catunnampi mahadipanam issarova.
Khattiyati jatikhattiya. Bhogiti bhogiya. Rajanoti ye keci rajjam karenta.
Anuyantati anugamino sevaka. Rajabhirajati rajunam pujaniyo raja hutva,
cakkavattiti adhippayo. Manujindoti manussadhipati, manussanam paramissaroti attho.
Evam selena vutte bhagava "ye te bhavanti arahanto sammasambuddha,
te sake vanne bhannamane attanam patukaronti"ti imam selassa manoratham
purento:-
[824] "rajahamasmi selati dhammaraja anuttaro
dhammena cakkam vattemi cakkam appativattiyan"ti 1-
imam gathamaha.
Tatrayam adhippayo:- yam mam tvam sela yacasi "raja arahasi bhavitum cakkavatti"ti,
ettha appossukko hohi, rajahamasmi, sati ca rajatte yatha anno raja
samanopi yojanasatam va anusasati, dve tini cattari panca yojanasatani va
yojanasahassam va, cakkavatti hutvapi catudipapariyantamattam va, nahamevam
paricchinnavisayo. Aham hi dhammaraja anuttaro bhavaggato avicipariyantam katva tiriyam
aparimeyyalokadhatuyo anusasami. Yavata hi apadadibheda satta, aham tesam aggo.
@Footnote: 1 cha.Ma. rajahamasmi sela (selati bhagava)
@dhammaraja anuttaro ..........
@dhammena cakkam vattemi cakkam appativattiyanti
Na hi me koci silena va .pe. Vimuttinanadassanena va sadiso natthi, kuto
bhiyyo. Svaham evam dhammaraja anuttaro, anuttareneva catusatipatthanadibhedabodhi-
pakkhiyasankhatena dhammena cakkam vattemi "idam pajahatha, idam upasampajja viharatha"ti-
adina anacakkam "idam kho pana bhikkhave dukkham ariyasaccan"tiadina 1- pariyatti-
dhammena dhammacakkameva va. Cakkam appativattiyanti yam cakkam appativattiyam hoti
samanena va .pe. Kenaci va lokasminti.
Evam attanamavikarontam bhagavantam disva pitisomanassajato selo puna
dalhikaranattham:-
[825] "sambuddho patijanasi 2- dhammaraja anuttaro
dhammena cakkam vattemi iti bhasatha gotama.
[826] Ko nu senapati bhoto savako satthuranvayo
ko imam anuvatteti 3- dhammacakkam pavattitan"ti
gathadvayamaha.
Tattha ko nu senapatiti dhammaranno bhoto dhammena pavattitassa cakkassa
anupavattanako senapati ko nuti pucchi.
Tena ca samayena bhagavato dakkhinapasse ayasma sariputto nisinno hoti
suvannapunjo viya siriya sobhamano, tam dassento bhagava:-
[827] "maya pavattitam cakkam 4- dhammacakkamanuttaram
sariputtonuvatteti anujato tathagatan"ti
gathamaha.
@Footnote: 1 vi.maha. 4/14/14 pancavaggiyakatha, sam.maha. 19/1081/367 dhammacakkappavattanasutta
@2 cha.Ma. sambuddho patijanasi (iti selo brahmano) 3 cha.Ma. ko te tamanuvatteti
@4 cha.Ma. maya pavattitam cakkam (selati bhagava)
Tattha anujato tathagatanti tathagatam anujato, tathagatena hetuna ariyaya
jatiya jatoti attho.
Evam "ko nu senapati bhoto"ti selena vuttapanham byakaritva yam selo
aha "sambuddho patijanasi"ti, tattha nam nikkankham katukamo "naham patinna-
matteneva patijanami, api caham imina karanena buddho"ti napetum:-
[828] "abhinneyyam abhinnatam bhavetabbanca bhavitam
pahatabbam pahinam me tasma buddhosmi brahmana"ti
gathamaha.
Tattha abhinneyyanti cattari saccani cattari ariyasaccani. Catunnam hi
saccanam ariyasaccananca samannaggahanametam yadidam abhinneyyanti. Tattha ariyasaccesu
yam bhavetabbam maggasaccam, yanca pahatabbam samudayasaccam, tadubhayaggahanena tesam phalabhutani
nirodhasaccadukkhasaccanipi gahitaneva honti hetuggahaneneva phalasiddhito, tena tattha
"sacchikatabbam sacchikatam, parinneyyam parinnatan"ti idampi vuttameva hoti.
"abhinneyyam abhinnatan"ti va imina ca sabbassapi neyyassa abhinnatasambuddhabhavam
uddesavasena pakasetva tadekadesam niddesavasena dassento "bhavetabbanca
bhavitan"tiadimaha. Athava "bhavetabbam bhavitam, pahatabbam pahinan"ti imina attano
nanapahanasampadakittanamukhena tammulakatta sabbepi buddhaguna kittita hontiti aha
"tasma buddhosmi brahmana"ti. Abhinneyyaabhinnataggahanena hi sabbaso
vijjavimuttinam gahitatta saphalam catusaccabhavam saddhim hetusampattiya dassento
bujjhitabbam sabbam bujjhitva buddho jatosmiti nayena hetuna attano buddhabhavam
vibhaveti.
Evam nippariyayena attanam patukaritva attani kankhavitaranattham brahmanam
ussahento:-
[829] "vinayassu mayi kankham adhimuccassu brahmana
dullabham dassanam hoti sambuddhanam abhinhaso.
[830] Yesam ve dullabho loke patubhavo abhinhaso
soham brahmana buddhosmi sallakatto anuttaro.
[831] Brahmabhuto atitulo marasenappamaddano
sabbamitte vase katva modami akutobhayo"ti
gathattayamaha.
Tattha vinayassuti vinehi chinda. Kankhanti vicikiccham. Adhimuccassuti
adhimokkham kara "sammasambuddho"ti saddaha. Dullabham dassanam hoti, sambuddhananti yato
kappanam asankheyyampi buddhasunno loko hoti. Sallakattoti ragadisallakattano.
Brahmabhutoti setthabhuto. Atituloti tulam atito, nirupamoti attho.
Marasenappamaddanoti "kama te pathama sena"ti 1- evam agataya marasenaya pamaddano.
Sabbamitteti khandhakilesabhisankharamaccudevaputtamarasankhate sabbapaccatthike. Vase
katvati attano vase katva. Modami akutobhayoti kutoci nibbhayo samadhisukhena
phalanibbanasukhena ca modami.
Evam vutte selo brahmano tavadeva bhagavati sanjatapasado pabbajjapekkho
hutva:-
[832] "idam bhonto nisametha yatha bhasati cakkhuma
sallakatto mahaviro sihova nadati vane.
[833] Brahmabhutam atitulam marasenappamaddanam
ko disva nappasideyya api kanhabhijatiko.
@Footnote: 1 khu.sutta. 25/439/416 padhanasutta, khu.maha. 29/234/114
@suddhatthakasuttaniddesa (sya), khu.cula. 30/289/144 nandamanavakapanhaniddesa (sya)
[834] Yo mam icchati anvetu yo va nicchati gacchatu
idhaham pabbajissami varapannassa santike"ti
gathattayamaha, yatha tam paripakagataya upanissayasampattiya codiyamano.
Tattha kanhabhijatikoti nicajatiko, tamotamaparayanabhave thito.
Tato tepi manavaka hetusampannataya tattheva pabbajjapekkha hutva:-
[835] "etam ce ruccati bhoto sammasambuddhasasanam
mayampi pabbajissama varapannassa santike"ti
gathamahamsu, yatha tam tena saddhim katadhikara kulaputta.
Atha selo tesu manavakesu tutthacitto te dassento pabbajjanca
yacamano:-
[836] "brahmana tisata ime yacanti panjalikata
brahmacariyam carissama bhagava tava santike"ti
gathamaha.
Tato bhagava yasma selo hettha vuttanayena padumuttarassa bhagavato kale
tesamyeva tinnam purisasatanam ganajettho hutva ropitakusalamulo, idani pacchima-
bhavepi tesamyeva acariyo hutva nibbatto, nanancassa tesanca paripakkam, ehibhikkhu-
bhavassa ca upanissayo atthi, tasma te sabbeva ehibhikkhubhavena pabbajjaya
pabbajento:-
[837] "svakkhatam brahmacariyam 1- sanditthikamakalikam
yattha amogha pabbajja appamattassa sikkhato"ti
gathamaha.
@Footnote: 1 cha.Ma. svakhatam brahmacariyam (selati bhagava)
Tattha sanditthikanti paccakkham. Akalikanti magganantaraphaluppattito na
kalantare pattabbaphalam. Yatthati yamnimitta. Maggabrahmacariyanimitta hi pabbajja
amogha anipphala, yatthati va yasmim sasane appamattassa sativippavasarahitassa tisu
sikkhasu sikkhato.
Evanca vatva "etha bhikkhavo"ti bhagava avoca. Tavadeva te sabbe iddhimaya-
pattacivaradhara hutva satthivassikatthera viya bhagavantam abhivadetva parivaresum. So
evam pabbajitva vipassanaya kammam karonto sattame divase sapariso arahattam
papuni. Tena vuttam apadane 1-:-
"nagare hamsavatiya vithisami ahosaham
mama nati samanetva idam vacanamabravim.
Buddho loke samuppanno punnakkhetto anuttaro
asi so sabbalokassa ahutinam patiggaho.
Khattiya negama ceva mahasala ca brahmana
pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
Hattharoha anikattha rathika pattikaraka
pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
Ugga ca rajaputta ca vesiyana ca brahmana
pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
Alarika ca suda ca 2- nhapaka malakaraka
pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
Rajaka pesakara ca tunnavaya ca nhapika. 3-
Pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
@Footnote: 1 khu.apa. 32/208/443 selattherapadana 2 cha.Ma. alarika kappaka ca
@3 cha.Ma. cammakara ca nhapita
Usukara bhamakara cammakara ca tacchaka
pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
Kammara sonnakara ca tipulohakara tatha
pasannacitta sumana pugadhammam akamsu te.
Bhataka cetaka ceva dasakammakara bahu
yathasakena thamena pugadhammam akamsu te.
Udahara katthahara kasika 1- tinaharaka
yathasakena thamena pugadhammam akamsu te.
Pupphika malika ceva pannika phalaharaka
yathasakena thamena pugadhammam akamsu te.
Ganika kumbhadasi ca puvika macchikapi ca
yathasakena thamena pugadhammam akamsu te.
Etha sabbe samagantva ganam bandhama ekato
adhikaram karissama punnakkhette anuttare.
Te me sutvana vacanam ganam bandhimsu tavade
upatthanasalam sukatam bhikkhusamghassa karayum.
Nitthapetvana tam salam udaggo tutthamanaso
pareto tehi sabbehi sambuddhamupasankamim.
Upasankamma sambuddham lokanatham narasabham
vanditva satthuno pade idam vacanamabravim.
Ime tini sata vira purisa ekato gana
upatthanasalam sukatam niyyadenti tuvam muni.
Bhikkhusamghassa purato sampaticchatva cakkhuma
tinnam satanam purato ima gatha abhasatha.
@Footnote: 1 cha.Ma. kassaka
Tisatapi ca jettho ca anuvattimsu ekato
sampattim hi karitvana sabbe anubhavissatha.
Pacchime bhave sampatte sitibhavamanuttaram
1- ajaram amaram khemam nibbanam passayissatha. 1-
Evam buddho viyakasi sabbannu samanuttaro
buddhassa vacanam sutva somanassam pavedayim.
Timsakappasahassani devaloke ramim aham
devadhipo pancasatam devarajjamakarayim.
Sahassakkhattum raja ca cakkavatti ahosaham
2- padesarajjam vipulam gananato asankhayam. 2-
Idha manusake rajjam parisa honti bandhava
pacchime bhave sampatte vasettho nama brahmano.
Asitikoti nicayo tassa putto ahosaham
selo iti mamam namam chalange paramim gato.
Janghaviharam vicaram sasissehi purakkhato
jatabharikabharitam keniyam nama tapasam.
Patiyattahutim disva idam vacanamabravim
avaho va vivaho va raja va te nimantito.
Ahutim yitthukamoham brahmane devasammate
na nimantemi rajanam ahuti me na vijjati.
Na catthi mayhamavaho vivaho me na vijjati
sakyanam nandijanano settho loke sadevake.
Sabbalokahitatthaya sabbasattasukhavaho
so me nimantito ajja tassetam patiyadanam.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ajaram amatam santam, nibbanam phassayissatha
@2-2 cha.Ma. devarajjam karontassa, mahadeva avandisum
Timbarusakavannabho appameyyo anupamo
rupenasadiso buddho svatanaya nimantito.
Ukkamukhapahatthova khadirangarasannibho
vijjupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Pabbatagge yatha acci punnamayeva candima
nalaggivannasankaso so me buddho nimantito.
Asambhito bhayatito bhavantakarano muni
sihupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Kusalo buddhadhammehi apasayho parehi so
nagupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Saddhammaparakusalo 1- buddhanago asadiso
usabhupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Anantavanno amitayaso vicittasabbalakkhano
sakkupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Vasi gani patapi ca tejasi ca durasado
brahmupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Mahaggadhammo 2- dasabalo balatibalaparago
dharanupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Silavicisamakinno dhammavinnanakhobhito
udadhupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Durasado duppasaho acalo uggato braha
nerupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Anantanano asamo 3- atulo aggatam gato
gaganupamo mahaviro so me buddho nimantito.
@Footnote: 1 cha.Ma. saddhammacarakusalo 2 cha.Ma. pattadhammo 3 cha.Ma. asamasamo
Patittha bhayabhitanam tano saranagaminam
assasako mahaviro so me buddho nimantito.
Asayo buddhimantanam punnakkhettam sukhesinam
ratanakaro mahaviro so me buddho nimantito.
Assasako vedakaro samannaphaladayako
meghupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Loke samussito viro 1- sabbatamavinodano
suriyupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Arammanavimuttisu sabhavadassano muni
candupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Buddho samussito loke lakkhanehi alankato
appameyyo mahaviro so me buddho nimantito.
Yassa nanam appameyyam silam yassa anupamam
vimutti asadisa yassa so me buddho nimantito.
Yassa dhiti asadisa thamo yassa acintiyo
yassa parakkamo jettho so me buddho nimantito.
Rago doso ca moho ca visa sabbe samuhata
agadupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Klesabyadhibahudukkha- sabbatamavinodano
vejjupamo mahaviro so me buddho nimantito.
Buddhoti bho yam vadesi ghosopeso sudullabho
buddho buddhoti sutvana piti me udapajjatha.
Abbhantaram aganhantam piti me bahi nicchare
soham pitimano santo idam vacanamabravim.
@Footnote: 1 cha.Ma. lokacakkhu mahatejo
Kaham nu kho so bhagava lokajettho narasabho
tattha gantva namassissam samannaphaladayakam.
Paggayha dakkhinam bahum vedajato katanjali
acikkhi me dhammarajam sokasallavinodanam.
Udentamva mahamegham nilam anjanasannibham
sagaram viya dissantam passasetam mahavanam.
Ettha so vasate buddho adantadamako muni
vinayanto ca veneyye bodhento bodhipakkhiye.
Pipasitova udakam bhojanamva jighacchito
gavi yatha vacchagiddha evaham vicinim jinam.
Acaraupacarannu dhammanucchavisamvaram
sikkhapemi sake sisse gacchante jinasantikam.
Durasada bhagavanto sihava ekacarino
pade padam nikkhipanta agaccheyyatha manava.
Asiviso yatha ghoro migarajava kesari
mattova kunjaro danti evam buddha durasada.
Ukkasitanca khipitam ajjhupekkhiya manava
pade padam nikkhipanta upetha buddhasantikam.
Patisallanagaruka appasadda durasada
durupasankama buddha garu honti sadevake.
Yadaham panham pucchami patisammodayami va
appasadda tada hotha munibhutava titthatha.
Yam so deseti saddhammam 1- khemam nibbanapattiya
tamevattham nisametha saddhammassavanam sukham.
@Footnote: 1 cha.Ma. sambuddho
Upasankamma sambuddham sammodim munina aham
tam katham vitisaretva lakkhane upadharayim.
Lakkhane dve ca kankhami passami timsalakkhane
kosohitavatthaguyham iddhiya dassayi muni.
Jivham ninnamayitvana kannasote ca nasike
patimasi nalatantam kevalam chadayi jino.
Tassaham lakkhane disva paripunne sabyanjane
buddhoti nittham gantvana saha sissehi pabbajim.
Satehi tihi sahito pabbajim anagariyam
addhamase asampatte sabbe pattamha nibbutim.
Ekato kammam katvana punnakkhette anuttare
ekato samsaritvana ekato vinivattayum.
Gopanasiyo datvana pugadhamme vasim aham
tena kammena sukatena attha hetu labhamaham.
Disasu pujito homi bhoga ca amita mama
patittha homi sabbesam taso mama na vijjati.
Byadhayo me na vijjanti dighayum palayami ca
sukhumacchaviko homi avase patthite vase.
Attha gopanasi datva pugadhamme vasim aham
patisambhidarahattanca etam me aparatthamam.
Sabbavositavosano katakicco anasavo
attha gopanasi nama tava putto mahamuni.
Panca thambhani datvana pugadhamme vasim aham
tena kammena sukatena panca hetu labhamaham.
Acalo homi mettaya anunango bhavamaham
adeyyavacano homi na dhamsemi yatha aham.
Abhantam hoti me cittam akhilo homi kassaci
tena kammena sukatena vimalo homi sasane.
Sagaravo sappatisso katakicco anasavo
savako te mahavira bhikkhu tam vandate muni.
Katva sukatapallankam salayam pannapesaham
tena kammena sukatena panca hetu labhamaham.
Ucce kule pajayitva mahabhogo bhavamaham
sabbasampattiko homi maccheram me na vijjati.
Gamane patthite mayham pallanko upatitthati
saha pallankasetthena gacchami mama patthitam.
Tena pallankadanena tamam sabbam vinodayim
sabbabhinnabalappatto thero vandati tam muni.
Parakiccattakiccani sabbakiccani sadhayim
tena kammena sukatena pavisim abhayam puram.
Parinitthitasalamhi paribhogamadasaham
tena kammena sukatena setthattam ajjhupagato.
Ye keci damaka loke hatthiasse damenti ye
karitva karana nana darunena damenti te.
Na hevam tvam mahavira damesi naranariyo
adandena asatthena damesi uttame dame.
Danassa vanne kittento desanakusalo muni
ekapanham kathentova bodhesi tisate muni.
Danta mayam sarathina suvimutta anasava
sabbabhinnabalapatta nibbuta upadhikkhaye.
Satasahassito kappe yam danamadadim tada
atikkanta bhaya sabbe saladanassidam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. Katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva sattharam upasankamitva annam byakaronto:-
[838] "yam tam saranamagamha ito atthami 1- cakkhuma
sattarattena bhagava dantamha tava sasane"ti
gathamaha. Tassattho:- pancahi cakkhuhi cakkhuma bhagava yasma mayam ito atite
atthame divase tam saranam agamimha. Tasma sattarattena tava sasane damakena 2-
danta amha, aho te saranagamanassa anubhavoti. Tato param:-
[839] "tuvam buddho tuvam sattha tuvam marabhibhu muni
tuvam anusaye chetva tinno taresimam pajam.
[840] Upadhi te samatikkanta asava te padalita
sihova anupadano pahinabhayabheravo"ti
imahi dvihi gathahi abhitthavitva osanagathaya sattharam vandanam yacati:-
[841] "bhikkhavo tisata ime titthanti panjalikata
pade vira pasarehi naga vandantu satthuno"ti.
Tattha tuvam buddhoti tvameva imasmim loke sabbannubuddho. Ditthadhammikadiatthena
sattanam anusasanato tvameva sattha. Sabbesam maranam abhibhavanato marabhibhu.
Munibhavato muni. Anusaye chetvati kamaragadike anusaye ariyamaggasatthena chinditva.
@Footnote: 1 cha.Ma. atthame 2 Si. ayam patho na dissati
Tinnoti sayam samsaramahogham tinno, desanahatthena imam pajam sattakayam taresi.
Upadhiti khandhupadhiadayo sabbe upadhi. Anupadanoti sabbaso pahinakamupadanadiko.
Evam vatva thero sapariso sattharam abhivandatiti.
Selattheragathavannana nitthita.
-----------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 336-354.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=33&A=7744&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=7744&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=390
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=7645
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=7794
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=7794
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]