![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
22. Sikhibuddhavamsavannana
vipassissa aparabhage antarahite ca tasmim kappe tato param ekunasatthiya
kappesu buddha loke na uppajjimsu. 2- Apagatabuddhaloko ahosi. Kilesadevaputta-
maranam ekarajjam apagatakantakam ahosi. Ito pana ekattimsakappe
siniddhasukkhasaradarupacito pahutasappisitto nidhumo sikhi viya sikhi ca vessabhu cati
dve sammasambuddha loke uppajjimsu. 2- Tattha sikhi pana bhagava paramiyo puretva
tusitapure nibbattitva tato cavitva kusalakaranavati arunavatinagare paramagunavato
@Footnote: 1 Si.,i. pupphitam 2-2 Si.,i. ime patha na dissanti
Arunavato nama ranno aggamahesiya rattakanakapatibimbarucirappabhaya pabhavatiya
nama deviya kucchismim patisandhim gahetva dasa mase vitinametva nisabhuyyane
matukucchito nikkhami. Nemittika panassa namam karonta unhisassa sikha viya
uggatatta "sikhi"ti namamakamsu. So sattavassahassani agaram ajjhavasi.
Sucandakasirigiriyasanarivasabhanamaka tayo pasada ahesum. Sabbakamadevippamukhani
catuvisati itthisahassani paccupatthitani ahesum.
So cattari nimittani disva sabbakamadeviya gunaganatule atule
nama putte uppanne hatthiyanena hatthikkhandhavaragato mahabhinikkhamanam
nikkhamitva pabbaji. Tam sattatipurisasatasahassani 1- anupabbajimsu. So tehi parivuto
atthamasam padhanacariyam caritva visakhapunnamaya ganasanganikam pahaya sudassananigame
piyadassisetthino dhituya dinnam madhupayasam paribhunjitva tarunakhadiravane divaviharam
vitinametva anomadassina nama tapasena dinna attha kusatinamutthiyo
gahetva pundarikabodhim upasankami. Tassa kira pundarikabodhiyapi pataliya
pamanameva pamanam ahosi. Tamdivasameva so pannasaratanakkhandho hutva
abbhuggato, sakhapissa pannasaratanamattava. So dibbehi gandhehi pupphehi
sanchanno ahosi. Na kevalam puppheheva, phalehipi sanchanno 2- ahosi.
Tassa ekapassato tarunani phalani ekato majjhimani ekato natipakkani
ekato pakkhittadibbojani viya surasani vannagandharasasampannani tato tato
olambanti. Yatha ca so, evam dasasahassicakkavalesu pupphupaga rukkha pupphehi
phalupaga rukkha phalehi patimandita ahesum.
@Footnote: 1 Ma. sattattimsapurisa... 2 Si.,i. sahito
So tattha catuvisatihatthavitthatam tinasantharam santharitva pallankam abhujitva
caturangaviriyam adhitthaya nisidi. Evam nisiditva chattimsa yojanavitthatam samaram
marabalam vidhamitva sambodhim papunitva "anekajatisamsaram .pe. Tanhanam
khayamajjhaga"ti udanam udanetva bodhisamipeyeva sattasattaham vitinametva
brahmayacanam sampaticchitva attana saha pabbajitanam sattatiya bhikkhusatasahassanam
upanissayasampattim disva surapathena gantva vividhavaranavatiya arunavatiya
rajadhaniya samipe migajinuyyane 1- otaritva tehi muniganehi parivuto tesam
majjhe dhammacakkam pavattesi. Tada kotisatasahassanam pathamo abhisamayo ahosi.
Tena vuttam:-
[1] "vipassissa aparena sambuddho dvipaduttamo
sikhivhayo asi jino asamo appatipuggalo.
[2] Marasenam pamadditva patto sambodhimuttamam
dhammacakkam pavattesi anukampaya paninam.
[3] Dhammacakkam pavattente sikhimhi jinapungave
kotisatasahassanam pathamabhisamayo ahu"ti.
Punapi arunavatiya rajadhaniya samipeyeva abhibhurajaputtassa ca
sambhavarajaputtassa cati dvinnam saparivaranam dhammam desetva navutikotisahassani
dhammamatam payesi. So dutiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[4] "aparampi dhammam desente ganasetthe naruttame
navutikotisahassanam dutiyabhisamayo ahu"ti.
Yada pana suriyavatinagaradvare campakarukkhamule titthiyamadamanabhanjanattham
sabbajanabandhanamokkhatthanca yamakapatihariyam karonto bhagava dhammam desesi,
tada asitikotisahassanam tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
@Footnote: 1 Si.,i. migaciruyyane
[5] "yamakapatiharayam 1- dassayante sadevake
asitikotisahassanam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Abhibhuna ca sambhavena ca rajaputtena saddhim pabbajitanam arahantanam
satasahassanam majjhe nisiditva patimokkham uddisi, so pathamo sannipato
ahosi. Arunavatinagare natisamagame pabbajitanam asitiya bhikkhusahassanam majjhe
nisiditva patimokkham uddisi, so dutiyo sannipato ahosi. Dhananjayanagare
dhanapalanagavinayanasamaye 2- pabbajitanam sattatiya bhikkhusahassanam majjhe bhagava
patimokkham uddisi, so tatiyo sannipato ahosi. Tena vuttam:-
[6] "sannipata tayo asum sikhissapi mahesino
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[7] Bhikkhusatasahassanam pathamo asi samagamo
asitibhikkhusahassanam dutiyo asi samagamo.
[8] Sattatibhikkhusahassanam tatiyo asi samagamo
anupalitto padumamva toyamhi sampavaddhitan"ti.
Tattha anupalitto padumamvati toye jatam toyeva vaddhitam padumam viya
toyena anupalittam, sopi bhikkhu sannipato loke jatopi lokadhammehi anupalitto
ahositi attho.
Tada kira amhakam bodhisatto katthaci asamsattho paribhuttanagare arindamo
nama raja hutva sikhimhi paribhuttanagaramanuppatte saparivaro raja bhagavato
paccuggantva pasadavaddhitahadayanayanasoto dasabalassa amalacaranakamalayugalesu
@Footnote: 1 cha.Ma. yamakapatihariyanca 2 Si.,i. dhanapalakagahapativinayanasamaye
Saparivaro sirasa abhivanditva dasabalam nimantetva sattaham issariyakulavibhava-
saddhanurupam mahadanam datva dussabhandagaradvarani vivarapetva buddhappamukhassa
bhikkhusamghassa mahagghani vatthani adasi. Attano ca balarupalakkhanajavasampanna-
hemajalamalasamalankatam navakanakaruciradandakosacamarayugavirajitam vipulamudukannam
candarajivirajitavadanasotam eravanavaranamiva arivaranam varavaranam datva varanappamanameva
katva kappiyabhandanca adasi. Sopi nam sattha "ito ekattimsakappe buddho
bhavissati"ti byakasi. Tena vuttam:-
[9] "ahantena samayena arindamo nama khattiyo
sambuddhappamukham samgham annapanena tappayim.
[10] Bahudussavaram datva dussakotim anappakam
alankatam hatthiyanam sambuddhassa adasaham.
[11] Hatthiyanam nimminitva kappiyam upanamayim
purayim manasam mayham niccam dalhamupatthitam.
[12] Sopi mam buddho byakasi sikhi lokagganayako
ekattimse ito kappe ayam buddho bhavissati.
[13] Ahu kapilavhaya ramma .pe. Hessama sammukha imam.
[14] Tassapi vacanam sutva bhiyyo cittam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya"ti.
Tattha nimminitvati tassa hatthino pamanena tulayitva. Kappiyanti
kappiyabhandam, bhikkhunam yam bhandam kappati gahetum tam kappiyabhandam nama.
Purayim manasam mayhanti mama cittam danapitiya purayim, mayham hasuppadanasamattham
akasinti attho. Niccam dalhamupatthitanti "niccakalam danam dassami"ti danavasena
dalham upatthitam cittanti attho.
Tassa pana bhagavato nagaram arunavati nama ahosi. Arunava nama raja
pita, pabhavati nama mata, abhibhu ca sambhavo ca dve aggasavaka, khemankaro
namupatthako, sakhila 1- ca paduma ca dve aggasavika, pundarikarukkho bodhi,
sariram cassa sattatihatthubbedham ahosi. Sarirappabha niccakalam yojanattayam pharitva
atthasi. Sattativassasahassani ayu, sabbakama namassa aggamahesi, atulo
namassa putto, hatthiyanena nikkhami. Tena vuttam:-
[15] "nagaram arunavati nama aruno nama khattiyo
pabhavati nama janika sikhissapi mahesino.
[16] 2- Sattavassasahassani agaram ajjhavasi so
suvaddhako giri vahano tayo pasadamuttama.
[17] Catuvisatisahassani nariyo samalankata
sabbakama nama sa nari atulo nama atrajo.
[18] Nimitte caturo disva hatthiyanena nikkhami
atthamasam padhanacaram acari purisuttamo.
[19] Brahmuna yacito santo sikhi lokagganayako
vattacakko mahaviro migadaye naruttamo. 2-
[20] Abhibhu sambhavo ceva ahesum aggasavaka
khemankaro namupatthako sikhissapi mahesino.
@Footnote: 1 Si.,i. makhila 2-2 cha.Ma. ime patha na dissanti
[21] Sakhila ca 1- paduma ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato pundarikoti vuccati.
[22] Sirivaddho ca nando ca ahesum aggupatthaka
citta ceva sucitta 2- ca ahesum aggupatthika.
[23] Uccattanena so buddho sattatihatthamuggato
kancanagghiyasankaso dvattimsavaralakkhano.
[24] Tassapi byamappabha kaya niccharanti 3- nirantaram
disodisam niccharanti tini yojanaso 4- pabha.
[25] Sattativassasahassani ayu tassa mahesino
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
[26] Dhammamegham vassitvana 5- temayitva sadevake
khemantam papayitvana nibbuto so sasavako.
[27] Anubyanjanasampannam dvattimsavaralakkhanam
sabbam tamantarahitam nanu ritta sabbasankhara"ti.
Tattha pundarikoti setambarukkho. Tini yojanaso pabhati tini yojanani
pabha niccharantiti attho. Dhammameghanti dhammavassam, dhammavassanako buddhamegho.
Temayitvati dhammakathasalilena temetva, sincitvati attho. Sadevaketi sadevake
satte. Khemantanti khemantam nibbanam. Anubyanjanasampannanti tambanakhatunganasa-
vattangulitadihi asitiya anubyanjanehi sampannam, dvattimsamahapurisalakkhana-
patimanditam bhagavato sariranti attho. Sikhi kira sammasambuddho silavatinagare
assarame parinibbayi.
@Footnote: 1 Si.,i. makhila ca 2 cha.Ma. sugutta 3 cha.Ma. divarattim
@4 pali. yojanani 5 cha.Ma. pavassetva
Sikhiva loke 1- tapasa jalitva
sikhiva meghagamane naditva
sikhi mahesindhanavippahino
sikhiva santim sugato gato so.
Sikhissa kira bhagavato dhatuyo ekagghanava hutva atthamsu na vippakirimsu.
Sakalajambudipavasino pana manussa tiyojanubbedham sattaratanamayam himagirisadisasobham
thupamakamsu. Sesamettha gathasu pakatamevati.
Sikhibuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito visatimo buddhavamso.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 349-356.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=7747&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=7747&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=201
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=8243
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=10710
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=10710
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]