![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
25. Konagamanabuddhavamsavannana
kakusandhassa pana bhagavato aparabhage tassa sasane ca antarahite
sattesu timsavassasahassayukesu jatesu parahitakonagamano 1- konagamano nama
sattha loke udapadi. 2- Atha va kanakagamanato konagamano nama sattha loke
udapadi. Tattha kakarassa koadesam katva nakarassa nadesam katva ekassa
kakarassa lopam katva niruttinayena kanakassa kanakadiabharanassa agamanam pavassanam
yassa bhagavato uppannakale so konagamano nama. 2- Ettha pana ayu
anupubbena parihinasadisam katam, na evam parihinam, puna vaddhitva parihinanti
veditabbam. Katham? imasmimyeva kappe kakusandho bhagava cattalisavassasahassayukakale
nibbatto, tam pana ayu parihayamanam dasavassakalam patva puna asankhyeyyam
patva tato parihayamanam timsavassasahassayukakale thitam, tada konagamano bhagava
loke uppannoti veditabbo.
@Footnote: 1 Si.,i. parahitaponagamano 2-2 Si.,i. nattha
Sopi paramiyo puretva tusitapure nibbattitva tato cavitva sobhavatinagare
yannadattassa brahmanassa bhariyaya rupadihi gunehi anuttaraya uttaraya nama
brahmaniya kucchismim patisandhim gahetva dasannam masanam accayena subhavatiuyyane
matukucchito nikkhami. Jayamane pana tasmim sakalajambudipe devo kanakavassam
vassi. Tenassa kanakagamanakaranatta "kanakagamano"ti namamakamsu. Tam panassa namam
anukkamena parinamamanam "konagamano"ti jatam. So pana tini vassasahassani
agaram ajjhavasi. Tusitasantusitasantutthanamaka panassa tayo pasada ahesum.
Rucigattabrahmanipamukhani solasa itthisahassani ahesum.
So cattari nimittani disva rucigattaya brahmaniya satthavahe
nama putte uppanne hatthikkhandhavaragato hatthiyanena mahabhinikkhamanam nikkhamitva
pabbaji. Tam timsapurisasahassani anupabbajimsu. So tehi parivuto cha mase
padhanacariyam caritva visakhapunnamayam aggisonabrahmanassa dhitaya aggisona-
brahmanakumariya dinnam madhupayasam paribhunjitva khadiravane divaviharam katva
sayanhasamaye jatatindukena nama yavapalena dinna attha tinamutthiyo
gahetva udumbarabodhim pundarike vuttappamanam phalavibhutisampannam dakkhinato
upagantva visatihatthivitthatam tinasantharam santharitva pallankam abhujitva marabalam
viddhamsetva dasabalananani patilabhitva "anekajatisamsaram .pe. Tanhanam
khayamajjhaga"ti udanam udanetva sattasattaham vitinametva attana saha pabbajitanam
timsabhikkhusahassanam upanissayasampattim disva gaganapathena gantva sudassananagarasamipe
isipatane migadaye otaritva tesam majjhagato dhammacakkam pavattesi, tada
timsakotisahassanam pathamabhisamayo ahosi.
Puna sundaranagaradvare mahasalarukkhamule yamakapatihariyam katva
visatikotisahassanam dhammamatam payesi, so dutiyo abhisamayo ahosi. Attano
Mataram uttaram pamukham katva dasasu cakkavalasahassesu devatanam samagatanam
abhidhammapitakam desente bhagavati dasannam kotisahassanam tatiyo abhisamayo ahosi.
Tena vuttam:-
[1] "kakusandhassa aparena sambuddho dvipaduttamo
konagamano nama jino lokajettho narasabho.
[2] Dasa dhamme purayitvana kantaram samatikkami
pavahiya malam sabbam patto sambodhimuttamam.
[3] Dhammacakkam pavattente konagamananayake
timsakotisahassanam pathamabhisamayo ahu.
[4] Patihiram karonte ca paravadappamaddane
visatikotisahassanam dutiyabhisamayo ahu.
[5] Tato vikubbanam katva jino devapuram gato
vasate tattha sambuddho silaya pandukambale.
[6] Pakarane satta desento vassam vasati so muni
dasakotisahassanam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Tattha dasa dhamme purayitvanati dasa paramidhamme purayitva. Kantaram
samatikkamiti jatikantaram samatikkami. Pavahiyati pavahetva. Malam sabbanti
ragadimalattayam. Patihiram karonte ca, paravadappamaddaneti paravadivadappamaddane,
bhagavati patihariyam karonteti attho. Vikubbananti vikubbaniddhim, sundaranagaradvare
yamakapatihariyam katva devapuram gato tattha pandukambalasilayam vasi. Katham vasiti?
pakarane satta desentoti tattha devanam sattappakaranasankhatam abhidhammapitakam
Desento vasi. Evam tattha abhidhammam desente bhagavati dasakotisahassanam devanam
abhisamayo ahositi attho.
Parisuddhaparamipuranagamanassa konagamanassapi eko savakasannipato
ahosi. Surindavatinagare surindavatuyyane viharanto bhiyyasassa rajaputtassa ca
uttarassa ca rajaputtassa dvinnampi timsasahassaparivaranam dhammam desetva
sabbeva te ehibhikkhupabbajjaya pabbajetva tesam majjhagato maghapunnamayam
patimokkham uddisi. Tena vuttam:-
[7] "tassapi devadevassa eko asi samagamo
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[8] Timsabhikkhusahassanam tada asi samagamo
oghanamatikkantanam bhijjitananca maccuya"ti.
Tattha oghananti kamoghadinam, catunnamoghanametam adhivacanam, yassa pana
te samvijjanti, tam vattasmim ohananti osidapentiti ogha, tesam oghanam,
upayogatthe samivacanam datthabbam. Catubbidhe oghe atikkantananti attho.
Bhijjitananti etthapi eseva nayo. Maccuyati maccuno.
Tada amhakam bodhisatto mithilanagare pabbato nama raja ahosi,
tada "saranagatasabbapanagamanam konagamanam mithilanagaramanuppattan"ti sutva
saparivaro raja paccuggantva vanditva dasabalam nimantetva mahadanam datva
tattha bhagavantam vassavasatthaya yacitva temasam sasavakasamgham sattharam upatthahitva
pattunnacinapattakambalakoseyyadukulakappasikadini mahagghani ceva sukhumavatthani
ca suvannapaduka ceva annanca bahuparikkharamadasi. Sopi nam bhagava byakasi
"imasmimyeva bhaddakappe ayam buddho bhavissati"ti. Atha so mahapuriso tassa
bhagavato byakaranam sutva maharajjam pariccajitva tasseva bhagavato santike
pabbaji. Tena vuttam:-
[9] "ahantena samayena pabbato nama khattiyo
mittamaccehi sampanno anantabalavahano.
[10] Sambuddhadassanam gantva sutva dhammamanuttaram
nimantetva sajinasamgham danam datva yadicchakam.
[11] Pattunnam cinapattanca koseyyam kambalampi ca
suvannapadukanceva adasim satthusavake.
[12] Sopi mam buddho byakasi samghamajjhe nisidiya
imamhi bhaddake kappe ayam buddho bhavissati.
[13] Ahu kapilavhaya ramma .pe. Hessama sammukha imam.
[14] Tassapi vacanam sutva bhiyyo cittam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya.
[15] Sabbannutam gavesanto danam datva naruttame
ohayaham maharajjam pabbajim jinasantike"ti.
Tattha anantabalavahanoti bahukam anantam mayham balam assahatthiadikam
vahanancati attho. Sambuddhadassananti sambuddhadassanatthaya. Yadicchakanti
yavadicchakam buddhappamukham samgham catubbidhena aharena "alamalan"ti pavarapetva,
hatthena pidahapetvati attho. Satthusavaketi satthuno ceva savakananca adasim.
Naruttameti naruttamassa. Ohayati pahaya 1- pariccajitva. 2-
@Footnote: 1 Si.,i. ohayitva 2 Si.,i. natthi
Tassa pana konagamanassa bhagavato sobhavati nama nagaram ahosi,
yannadatto nama brahmano pita, uttara nama brahmani mata, bhiyyaso
ca uttaro cati dve aggasavaka, sotthijo namupatthako, samudda ca
uttara ca dve aggasavika, udumbararukkho bodhi, sariram timsahatthubbedham ahosi,
timsavassasahassani ayu, bhariya panassa rucigatta nama brahmani, satthavaho
nama putto, hatthiyanena nikkhami. Tena vuttam:-
[16] "nagaram sobhavati nama sobho namasi khattiyo
vasate tattha nagare sambuddhassa mahakulam.
[17] Brahmano yannadatto ca asi buddhassa so pita
uttara nama janika konagamanassa satthuno.
[18] 1- Tini vassasahassani agaram ajjhavasi so
tusitasantusitasantuttha tayo pasadamuttama.
[19] Anunasolasasahassani nariyo samalankata
rucigatta nama nari satthavaho nama atrajo.
[20] Nimitte caturo disva hatthiyanena nikkhami
chamasam padhanacaram acari purisuttamo.
[21] Brahmuna yacito santo konagamano lokanayako
vattacakko mahaviro migadaye naruttamo. 1-
[22] Bhiyyaso uttaro nama ahesum aggasavaka
sotthijo namupatthako konagamanassa yasassino. 2-
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti 2 cha.Ma. satthuno
[23] Samudda uttara ceva ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato udumbaroti pavuccati.
[24] 1- Uggo ca somadevo ca ahesum aggupatthaka
sivala ceva sama ca ahesum aggupatthika. 1-
[25] Uccattanena so buddho timsahatthasamuggato
ukkamukhe yatha kambu evam ramsihi mandito.
[26] Timsavassasahassani ayu buddhassa tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
[27] Dhammacetim samussetva dhammadussavibhusitam
dhammapupphagulam katva nibbuto so sasavako.
[28] Mahavilaso tassa jano siridhammappakasano
sabbam tamantarahitam nanu ritta sabbasankhara"ti.
Tattha ukkamukheti kammaruddhane. Yatha kambuti suvannanikkham viya.
Evam ramsihi manditoti evam rasmihi patimandito samalankato. Dhammacetim samussetvati
sattattimsabodhipakkhiyadhammamayam cetiyam patitthapetva. Dhammadussavibhusitanti
catusaccadhammapatakavibhusitam. Dhammapupphagulam katvati dhammamayapupphamalagulam katva.
Mahajanassa vipassanacetiyangane thitassa namassanatthaya dhammacetiyam patitthapetva
sasavakasamgho sattha parinibbayiti attho. Mahavilasoti mahaiddhivilasappatto.
Tassati tassa bhagavato. Janoti savakajano. Siridhammappakasanoti
lokuttaradhammappakasano so bhagava ca sabbam tamantarahitanti attho.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ayam gatha na dissati
Sukhena konagamano gatasavo
vikamapanagamano mahesi
vane viveke sirinamadheyye
visuddhavamsagamano vasittha.
Sesagathasu sabbattha pakatamevati.
Konagamanabuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito tevisatimo buddhavamso.
---------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 371-378.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=8225&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=8225&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=204
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=8394
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=10984
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=10984
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]