![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
26. Kassapabuddhavamsavannana
konagamanassa pana bhagavato aparabhage tassa sasane ca antarahite
timsavassasahassayuka satta anupubbena parihayitva dasavassayuka hutva puna
vaddhitva aparimitayuka hutva puna anupubbena parihayitva visativassa-
sahassayukesu sattesu jatesu anekamanussapo kassapo nama sattha loke
udapadi. So paramiyo puretva tusitapure nibbattitva tato cavitva
baranasinagare brahmadattassa nama brahmanassa vipulagunavatiya dhanavatiya
nama brahmaniya kucchismim patisandhim gahetva dasannam masanam accayena
isipatane migadaye matukucchito nikkhami. Gottavasena panassa "kassapakumaro"ti
namamakamsu. So dve vassasahassani agaram ajjhavasi. Hamsava yasava sirinandoti
tassa tayo pasada ahesum. Sunandanamabrahmanippamukhani atthacattalisa
itthisahassani paccupatthitani ahesum.
So cattari nimittani disva sunandaya brahmaniya vijitasene
nama putte uppanne uppannasamvego "mahabhinikkhamanam nikkhamissami"ti
Cintesi. Athassa parivitakkasamanantarameva pasado kulalacakkamiva bhamitva
gaganatalamabbhuggantva paramarucirakaranikaro saradasamayarajanikaro viya taraganaparivuto
anekanarasataparivuto gaganatalamalankaronto viya punnanubhavam pakasento viya
jananayanahadayani akaddhento viya rukkhaggani param sobhayamano viya ca
gantva nigrodhabodhim majjhekatva bhumiyam patitthahi. Atha bodhisatto
mahasatto pathaviyam patitthahitva devadattam arahattaddhajamadaya pabbaji. Tassa
natakitthiyo pasada otaritva addhagavutam maggam gantva saparivara
senasannivesam katva nisidimsu. Tato itthiparicarike thapetva sahagata sabbe
pabbajimsu.
Mahapuriso kira sattaham tehi parivuto padhanacariyam caritva visakhapunnamaya
sunandaya nama brahmaniya dinnam madhupayasam paribhunjitva khadiravane
divaviharam katva sayanhasamaye somena nama yavapalakena upanita attha
tinamutthiyo gahetva nigrodhabodhim upagantva pancadasahatthayamavitthatam tinasantharam
santharitva tattha nisiditva abhisambodhim papunitva "anekajatisamsaram .pe.
Tanhanam khayamajjhaga"ti udanam udanetva sattasattaham vitinametva attana
saha pabbajitanam bhikkhunam kotiya upanissayasampattim disva gaganatalena
gantva baranasiyam isipatane migadaye otaritva tehi parivuto tattha
dhammacakkam pavattesi, tada visatiya kotisahassanam pathamo dhammabhisamayo ahosi.
Tena vuttam:-
[1] "konagamanassa aparena sambuddho dvipaduttamo
kassapo nama gottena dhammaraja pabhankaro.
[2] Sanchadditam kulamulam bahvannapanabhojanam
datvana yacake danam purayitvana manasam
usabhova alakam bhetva patto sambodhimuttamam.
[3] Dhammacakkam pavattente kassape lokanayake
visakotisahassanam pathamabhisamayo ahu"ti.
Tattha sanchadditanti chadditam ujjhitam pariccattam. Kulamulanti kulagharam,
aparimitabhogakkhandham anekakotisahassadhanasancayam dasasatanayanabhavanasadisabhogam atiduccajam
tinamiva chadditanti attho. Yacaketi yacakanam datva. Alakanti gottham,
yatha usabho gottham bhinditva yathasukham icchitatthanam papunati, evam mahapurisopi
gehabandhanam bhinditva abhisambodhim papuniti attho.
Puna catumasam janapadacarikam caramane satthari dasakotisahassanam dutiyo
abhisamayo ahosi. Yada pana sundaranagaradvare asanarukkhamule yamakapatihariyam
karonto dhammam desesi, tada pancannam kotisahassanam tatiyo abhisamayo
ahosi. Puna yamakapatihariyam katva suraripudurabhibhavane tavatimsabhavane sudhamma
nama devasabha atthi, tattha nisiditva attano mataram dhanavatidevim pamukham
katva dasasahassilokadhatuya devatanam anuggahakaranattham sattappakaranam
abhidhammapitakam desento tini devatakotisahassani dhammamatam payesi. Tena
vuttam:-
[4] "catumasam yada buddho loke carati carikam
dasakotisahassanam dutiyabhisamayo ahu.
[5] Yamakam vikubbanam katva nanadhatum pakittayi
pancakotisahassanam tatiyabhisamayo ahu.
[6] Sudhamma devapure ramme tattha dhammam pakittayi
tinikotisahassanam devanam bodhayi jino.
[7] Naradevassa yakkhassa apare dhammadesane
etesanam abhisamaya gananato asankhiya"ti.
Tattha catumasanti catumase. Ayameva va patho. Caratiti acari. Yamakam
vikubbanam katvati yamakapatihariyam katva. Nanadhatunti sabbannutannanasabhavam.
"sabbannanadhatun"tipi 1- vadanti. Pakittayiti mahajanassa pakasesi. Sudhammati
tavatimsabhavane sudhamma nama sabha atthi, tattha nisiditvati attho. Dhammanti
abhidhammam.
Tada kira anubhavavijitanaradevo naradevo nama mahesakkho hettha
vuttanaradevayakkho viya mahiddhiko yakkho ahosi. So jambudipe ekasmim nagare
ranno yadisam rupam, tadisam rupasanthanam sarakuttim nimminitva tam rajanam
maretva khaditva sahaantepuram rajjam patipajjitva aparimitamamsabhojano ahosi.
So kira itthidhutto ca ahosi. Yada pana tam kusala cheka itthiyo "nayam
amhakam raja, amanusso eso"ti jananti, tada so lajjito hutva ta
sabba khaditva annam nagaram patipajjati. Evameva so naradevayakkho manusse
bhakkhayanto yada sundaranagarabhimukho agamasi, tada tam disva nagaravasino
manussa maranabhayatajjitasantasa sakanagarato nikkhamitva tato tato palayimsu.
Atha te manusse palayamane disva kassapadasabalo tassa naradevassa yakkhassa
purato atthasi. Naradevo evam devadevam thitam disva vissaram ghoram nadam
naditva bhagavato bhayam uppadetum asakkonto tam saranam gantva panham pucchi,
@Footnote: 1 Ma. saccanana...
Panham vissajjetva tam dametva dhamme desiyamane sampattanam naramaranam
gananapathatitanam abhisamayo ahosi. Tena vuttam "naradevassa yakkhassa"tiadi.
Tattha apare dhammadesaneti aparasmim dhammadesane. Etesananti etesam. Ayameva
va patho.
Tassa pana kassapabhagavato ekova savakasannipato ahosi. Baranasinagare
purohitaputto tisso nama ahosi. So kassapassa bodhisattassa sarire
lakkhanasampattim disva pituno bhasato sutva "nissamsayam eko mahabhinikkhamanam
nikkhamitva buddho bhavissati, etassaham santike pabbajitva samsaradukkhato
muccissami"ti cintetva suddhamuniganavantam himavantam gantva tapasapabbajjam
pabbaji. Tassa parivarabhutani visatitapasasahassani ahesum. So aparabhage
"kassapakumaro nikkhamitva abhisambodhim anuppatto"ti sutva saparivaro agantva
kassapassa bhagavato santike saparivaro ehibhikkhupabbajjaya pabbajitva arahattam
papuni. Tasmim samagame kassapo bhagava maghapunnamayam patimokkham uddisi.
Tena vuttam:-
[8] "tassapi devadevassa eko asi samagamo
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[9] Visabhikkhusahassanam tada asi samagamo
atikkantabhavantanam hirisilena tadinan"ti.
Tattha atikkantabhavantananti atikkantaputhujjanasotapannadinam, sabbesam
khinasavanamevati attho. Hirisilena tadinanti hiriya ca silena ca sadisanam.
Tada amhakam bodhisatto jotipalo nama manavo tinnam vedanam
paragu bhumiyanceva antalikkhe ca pakato ghatikarassa kumbhakarassa sahayo ahosi.
So tena saddhim sattharam upasankamitva tassa dhammakatham sutva tassa santike
pabbaji. So araddhaviriyo tini pitakani uggahetva vattapatipattiya buddhasasanam
sobhesi. Sopi tam sattha byakasi. Tena vuttam:-
[10] "aham tada manavako jotipaloti vissuto
ajjhayako mantadharo tinnam vedana paragu.
[11] Lakkhane itihase ca sadhamme paramim gato
bhumantalikkhakusalo katavijjo anavayo. 1-
[12] Kassapassa bhagavato ghatikaro namupatthako
sagaravo sappatisso nibbuto tatiye phale.
[13] Adaya mam ghatikaro upaganchi kassapam jinam
tassa dhammam sunitvana pabbajim tassa santike.
[14] Araddhaviriyo hutva vattavattesu kovido
na kvaci parihayami puresim jinasasanam.
[15] Yavata buddhabhanitam navangam jinasasanam
sabbam pariyapunitvana sobhayim jinasasanam.
[16] Mama acchariyam disva sopi buddho viyakari
imamhi bhaddake kappe ayam buddho bhavissati.
[17] Ahu kapilavhaya ramma .pe. hessama sammukha imam.
[30] Tassapi vacanam sutva bhiyyo cittam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya.
@Footnote: 1 Si.,i. anamayo
[31] Evamaham samsaritva parivajjento anacaram
dukkaranca katam mayham bodhiyayeva karana"ti.
Tattha bhumantalikkhakusaloti bhumisikkhasu ca 1- antalikkhesu ca joticakkacare
jotivijjaya ca kusaloti attho. Upatthakoti upatthayako. Sappatissoti
sappatissayo. Nibbutoti vinito, vissuto va. Tatiye phaleti nimittasattami,
tatiyaphaladhigamahetu nibbutoti attho. Adayati mam gahetva, vattavattesuti
khuddakavattamahavattesu. Kovidoti tesam purane kusalo. Na kvaci parihayamiti
kvacipi silesu va samadhisamapattiadisu va katthaci kutopi na parihayami,
sabbattha me parihani nama na vijjatiti dipeti. "na koci parihayami"tipi
patho, soyevattho.
Yavatati paricchedavacanametam, yavatakanti attho. Buddhabhanitanti buddhavacanam.
Sobhayinti sobhesim pakasesim. Mama acchariyanti mama sammapatipattim annehi
asadharanam acchariyam abbhutam kassapo bhagava disvati attho. Samsaritvati samsare
samsaritva. 2- Anacaranti anacaram akattabbam, akaraniyanti attho.
Tassa pana kassapassa bhagavato jatanagaram baranasi nama ahosi,
brahmadatto nama brahmano pita, paramagunavati dhanavati nama brahmani mata,
tisso ca bharadvajo ca dve aggasavaka, sabbamitto namupatthako, anula ca
uruvela ca dve aggasavika, nigrodharukkho bodhi, sariram visatihatthubbedham ahosi,
visativassasahassani ayu, sunanda namassa aggamahesi, vijitaseno nama putto,
pasadayanena nikkhami. Tena vuttam:-
@Footnote: 1 Si.,i. bhumiparikkhasu ca 2 Ma. sandhavitva
[32] "nagaram baranasi nama kiki namasi khattiyo
vasate tattha nagare sambuddhassa mahakulam.
[33] Brahmano brahmadattova asi buddhassa so pita
dhanavati nama janika kassapassa mahesino.
[34] 1- Duve vassasahassani agaram ajjhavasi so
hamso yaso siricando tayo pasadamuttama.
[35] Tisolasasahassani nariyo samalankata
sunanda nama sa nari vijitaseno nama atrajo.
[36] Nimitte caturo disva pasadenabhinikkhami
sattaham padhanacaram acari purisuttamo.
[37] Brahmuna yacito santo kassapo lokanayako
vattacakko mahaviro migadaye naruttamo. 1-
[38] Tisso ca bharadvajo ca ahesum aggasavaka
sabbamitto namupatthako kassapassa mahesino.
[39] Anula uruvela ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato nigrodhoti pavuccati.
[41] Uccattanena so buddho visatiratanuggato
vijjulatthiva akase candova gahapurito.
[42] Visativassasahassani ayu tassa mahesino
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti
[43] Dhammatalakam mapayitva silam datva vilepanam
dhammadussam nivasetva dhammamalam vibhajjiya.
[44] Dhammavimalamadasam thapayitva mahajane
keci nibbanam patthenta passantu me alankaram.
[45] Silakancukam datvana jhanakavacavammitam
dhammacammam parupitva datva sannahamuttamam.
[46] Satiphalakam datvana tikhinam nanakuntimam
dhammakhaggavaram datva silasamsaggamaddanam.
[47] Tevijjabhusanam datvana avelam caturo phale
chalabhinnabharanam datva dhammapupphapilandhanam.
[48] Saddhammapandaracchattam datva papanivaranam
mapayitvabhayam puppham nibbuto so sasavako.
[49] Eso hi sammasambuddho appameyyo durasado
eso hi dhammaratano svakkhato ehipassiko.
[50] Eso hi samgharatano suppatipanno anuttaro
sabbam tamantarahitam nanu ritta sabbasankhara"ti.
Tattha vijjulatthivati ghanabhavena 1- santhita vijjulata viya. Candova
gahapuritoti parivesagahaparikkhitto punnacando viya. Dhammatalakam mapayitvati
pariyattidhammatalakam mapayitva. Silam datva vilepananti catuparisuddhisilasankhatam
@Footnote: 1 Si.,i. meghabhavena
Cittasantativibhusanattham vilepanam datva. Dhammadussam nivasetvati hirottappadhamma-
sankhatam satakayugam nivasetva. Dhammamalam vibhajjiyati sattattimsabodhipakkhiyadhamma-
kusumamalam vibhajitva, vidahitvati 1- attho.
Dhammavimalamadasanti vimalam sotapattimaggasankhatam adasam savajja-
navajjakusalakusaladhammasallakkhanattham mahajanassa dhammatalakatire dhammadasam thapetvati
attho. Mahajaneti mahajanassa. Keciti ye keci. Nibbanam patthentati
sabbakusalamalavilayakaram amatamasankhatamanitikam paramasantam accutirasam nibbanam patthenta
vicaranti. Te imam alankaram vuttappakaram maya dassitam passantuti attho.
"nibbanamabhipatthenta, passantu mam alankaran"tipi patho, soyevattho. Alankaranti
rassam katva vuttam.
Silakancukam datvanati pancasiladasasilacatuparisuddhisilamayam kancukam datva.
Jhanakavacavammitanti catukkapancakajjhanakavacabandham bandhitva. Dhammacammam parupitvati
satisampajannasankhatadhammacammam parupitva. Datva sannahamuttamanti uttamam
caturangasamannagatam viriyasannaham datvati attho. Satiphalakam datvanati ragadi-
dosaripapanivaranattham catusatipatthanaphalakanivaranam datva. Tikhinam nanakuntamanti
pativedhasamattham tikhinavipassanananakuntavantam, vipassananananisitakuntavaranti attho,
kilesabalanidhanakarasamattham va yogavacarayodhavaram thapetvati attho. Dhammakhaggavaram
datvati tassa yogavacarassa viriyupalatalanisitadharam maggapannavarakhaggam datva.
Silasamsaggamaddananti ariyam lokuttarasilam kilesasamsaggamaddanatthaya,
kilesanighatanatthayati attho.
@Footnote: 1 Si.,i. viracitva
Tevijjabhusanam datvanati tevijjamayam vibhusanam datva. Avelam caturo
phaleti cattari phalani vatamsakam katva. Chalabhinnabharananti abharanatthaya
alankarakaranatthaya cha abhinnayo datva. Dhammapupphapilandhananti navalokuttara-
dhammasankhatam kusumamalam katva. Saddhammapandaracchattam, datva papanivarananti
accantavisuddham vimuttisetacchattam sabbakusalatapanivaranam datva. Mapayitvabhayam
pupphanti abhayapuragaminam atthangikamaggam puppham katvati attho.
Kassapo kira bhagava kasiratthe setabyanagare setabyuyyane parinibbayi.
Dhatuyo kirassa na vikirimsu. Sakalajambudipavasino manussa sannipatitva ekekam
suvannitthakam kotiagghanakam ratanavicittam bahicinanattham 1- ekekam addhakotiagghanakam
abbhantarapuranattham manosilaya mattikakiccam telena udakakiccam karonto
yojanubbedham thupamakamsu.
Kassapopi bhagava katakicco
sabbasattahitameva karonto
kasirajanagare migadaye
lokanandakaro nivasiti.
Sesagathasu sabbattha pakatamevati.
Iti madhuratthavilasiniya buddhavamsatthakathaya
kassapabuddhavamsavannana nitthita.
Ettavata catuvisatiya buddhanam buddhavamsavannana sabbakarena nitthita.
--------------
@Footnote: 1 Si. bahiracanattham
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 378-388.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=8375&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=8375&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=205
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=8446
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=11076
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=11076
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]