![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
28. Buddhapakinnakakatha
[1-18] "aparimeyyito kappe caturo asum vinayaka"tiadika
attharasagatha 4- sangitikarakehi thapita nigamanagathati veditabba. Sesagathasu
sabbattha pakatamevati.
Vemattakatha
imasmim pana sakalepi buddhavamse nidditthanam pancavisatiya buddhanam
attha vemattani veditabba. Katamani attha? ayuvemattam pamanavemattam kulavemattam
padhanavemattam rasmivemattam yanavemattam bodhivemattam 5- pallankavemattanti.
@Footnote: 1 Si.yam disva 2 cha.Ma. aho abbhutanti
@3 khu.ja. 28/1045 adi/365 (sya)
@4 etarahi pana sabbesuyeva marammasihalapotthathakesu visati gathayo dissanti
@5 Si.,i. bodhirukkhavemattam
Tattha ayuvemattam nama keci dighayuka honti keci appayuka. Tatha
hi dipankaro kondanno anomadassi padumo padumuttaro atthadassi dhammadassi
siddhattho tissoti ime nava buddha vassasatasahassayuka ahesum. Mangalo sumano
sobhito narado sumedho sujato piyadassi pussoti 1- ime attha buddha
navutivassasahassayuka ahesum, revato vessabhu cati ime dve buddha
satthivassasahassayuka ahesum. Vipassi bhagava asitivassasahassayuko ahosi. Sikhi
kakusandho konagamano kassapoti ime cattaro buddha yathakkamena
sattaticattalisatimsavisavassasahassayuka ahesum. Amhakam pana bhagavato vassasatam
ayuppamanam ahosi. Upacitapunnasambharanam dighayukasamvattaniyakammasamupetanampi
buddhanam yugavasena ayuppamanam appamanam ahosi. Ayam pancavisatiya buddhanam
ayuvemattam nama.
Pamanavemattam nama keci digha honti keci rassa. Tatha hi dipankararevata-
piyadassiatthadassidhammadassivipassibuddhanam asitihatthubbedham sarirappamanam
ahosi. Kondannamangalanaradasumedhanam atthasitihatthubbedho kayo ahosi.
Sumanassa navutihatthubbedham sariram ahosi. Sobhitaanomadassipadumuttarapussabuddhanam
atthapannasahatthubbedham sariram ahosi. Sujato pannasahatthubbedhasariro ahosi.
Siddhatthatissavessabhuno satthihatthubbedha ahesum. Sikhi sattatihatthubbedho ahosi.
Kakusandhakonagamanakassapa yathakkamena cattalisatimsavisatihatthubbedha ahesum. Amhakam
bhagava attharasahatthubbedho ahosi. Ayam pancavisatiya buddhanam pamanavemattam
nama.
Kulavemattam nama keci khattiyakule nibbattimsu keci brahmanakule. Tatha
hi kakusandhakonagamanakassapasammasambuddha brahmanakule nibbattimsu.
@Footnote: 1 cha.Ma. phussoti
Dipankaradigotamabuddhapariyanta dvavisati buddha khattiyakuleyeva nibbattimsu. Ayam
pancavisatiya buddhanam kulavemattam nama.
Padhanavemattam nama dipankarakondannasumanaanomadassisujatasiddhattha-
kakusandhanam dasamasika padhanacariya. Mangalasumedhatissasikhinam atthamasika. Revatassa
sattamasika. Sobhitassa cattaro masa. Padumaatthadassivipassinam addhamasika.
Naradapadumuttaradhammadassikassapanam sattahani. Piyadassipussavessabhukonagamananam
chamasika. Amhakam buddhassa chabbassani padhanacariya ahosi. Ayam padhanavemattam
nama.
Rasmivemattam nama mangalassa kira sammasambuddhassa sarirarasmi
dasasahassilokadhatum pharitva atthasi. Padumuttarabuddhassa dvadasayojanika ahosi.
Vipassissa bhagavato sattayojanika ahosi. Sikhissa tiyojanappamana. Kakusandhassa
dasayojanika. Amhakam bhagavato samantato byamappamana. Sesanam aniyata
ahosi. Ayam rasmivemattam nama ajjhasayapatibaddham, yo yattakam icchati, tassa
sarirappabha tattakam pharati, patividdhagune pana kassaci vemattam nama natthi. Ayam
rasamivemattam nama.
Yanavemattam nama keci hatthiyanena keci assayanena keci rathapadapasada-
sivikadisu annatarena nikkhamanti. Tatha hi dipankarasumanasumedhapussasikhikonagamana
hatthiyayena nikkhamimsu. Kondannarevatapadumapiyadassikakusandha rathayanena.
Mangalasujataatthadassitissagotama assayanena. Anomadassisiddhatthavessabhuno
sivikayanena. Narado padasa nikkhami. Sobhitapadumuttaradhammadassikassapa pasadena
nikkhamimsu. Ayam yanavemattam nama.
Bodhivemattam nama dipankarassa bhagavato kapitanarukkho bodhi. Kondannassa
bhagavato salakalyanirukkho. Mangalasumanarevatasobhitanam nagarukkho. Anomadassissa
Ajjunarukkho. Padumanaradanam mahasonarukkho. Padumuttarassa salalarukkho. Sumedhassa
niPo. Sujatassa velu. Piyadassino kakudho. Atthadassissa campakarukkho. Dhammadassissa
rattakuravakarukkho. Siddhatthassa kanikararukkho. Tissassa asanarukkho. Pussassa
amalakarukkho. Vipassissa patalirukkho. Sikhissa pundarikarukkho. Vessabhussa
salarukkho. Kakusandhassa sirisarukkho. Konagamanassa udumbararukkho. Kassapassa
nigrodho. Gotamassa assatthoti ayam bodhivemattam nama.
Pallankavemattam nama dipankararevatapiyadassiatthadassidhammadassivipassinam
tepannasahatthapallanka ahesum. Kondannamangalanaradasumedhanam sattapannasahattha.
Sumanassa satthihattho pallanko ahosi. Sobhitaanomadassipadumapadumuttarapussanam
atthatimsahattha. Sujatassa dvattimsahattho. Siddhatthatissavessabhunam cattalisahattha.
Sikhissa dvattimsahattho. Kakusandhassa chabbisatihattho. Konagamanassa visatihattho.
Kassapassa pannarasahattho. Gotamassa cuddasahattho pallanko ahosi. Ayam
pallankavemattam nama. Imani attha vemattani nama.
Avijahitatthanakatha
sabbabuddhanam pana cattari avijahitatthanani nama honti. Sabbabuddhanam
hi bodhipallanko avijahito ekasmimyeva thane hoti. Dhammacakkappavattanam
isipatane migadaye avijahitameva hoti. Devorohanakale sankassanagaradvare
pathamakkapadatthanam avijahitameva hoti. Jetavane gandhakutiya cattari mancapadat-
thanani avijahitaneva honti. Viharo pana khuddakopi mahantopi hoti. Viharo
na vijahatiyeva, nagaram pana vijahati. 1-
@Footnote: 1 Ma. nagarampi na vijahati
Sahajataparicchedanakkhattaparicchedakatha
aparam pana amhakamyeva bhagavato sahajataparicchedanca nakkhattaparicchedanca
dipesum. Amhakam sabbannubodhisattena kira saddhim rahulamata anandatthero
channo kanthako assaraja nidhikumbho mahabodhi kaludayiti imani satta
sahajatani. Ayam sahajataparicchedo. Mahapuriso pana uttarasalhanakkhatteneva
matukucchim okkami, mahabhinikkhamanam nikkhami, dhammacakkam pavattesi, yamakapatihariyam
akasi. Visakhanakkhattena jato ca abhisambuddho ca parinibbuto ca. Maghanakkhattena
tassa savakasannipato ca ayusankharavosajjananca ahosi. Assayujanakkhattena
devorohanam. 1- Ayam nakkhattaparicchedoti.
Sadhammatakatha
idani pana sabbesam buddhanam sadharanadhammatam pakasayissama. Sabbabuddhanam
samattimsavidha dhammata. Seyyathidam? pacchimabhavikabodhisattassa sampajanassa
matukucchiokkamanam, matukucchiyam pallankena nisiditva bahimukholokanam, thitaya
bodhisattamatuya vijayanam. Aranneyeva matukucchito nikkhamanam, kancanapattesu
patitthitapadanam uttarabhimukhanam satthapadavitiharanam gantva catuddisam oloketva
sihanadanadanam, cattari nimittani disva jatamattaputtanam mahasattanam
mahabhinikkhamanam, arahaddhajamadaya pabbajitva sabbahetthimena paricchedena
sattaham padhanacariya, sambodhim papunanadivase payasabhojanam, tinasanthare nisiditva
sabbannutannanadhigamo, anapanassatikammatthanaparikammam, marabalaviddhamsanam,
bodhipallankeyeva tisso vijja adim katva asadharanananadigunapatilabho,
sattasattaham bodhisamipeyeva vitinamanam, mahabrahmuno dhammadesanatthaya ayacanam,
@Footnote: 1 Si. devorohananca
Isipatane migadaye dhammacakkappavattanam, maghapunnamaya caturangikasannipate
patimokkhuddeso, jetavanatthane nibaddhavaso, savatthinagaradvare yamakapatihariyakaranam,
tavatimsabhavane abhidhammadesana, sankassanagaradvare devalokato otaranam,
satatam phalasamapattisamapajjanam, dvisu varesu 1- veneyyajanavalokanam, uppanne
vatthumhi sikkhapadapannapanam, uppannaya atthuppattiya jatakakathanam, natisamagame
buddhavamsakathanam, agantukehi bhikkhuhi patisantharakaranam, nimantitanam vutthavassanam
anapuccha agamanam, divase divase purebhattapacchabhattapathamamajjhimapacchimayamakiccakaranam,
parinibbanadivase mamsarasabhojanam, catuvisati kotisatasahassasamapattiyo samapajjitva
parinibbananti ima samattimsa sabbabuddhanam dhammatati.
Anantarayikadhammakatha
sabbabuddhanam cattaro anantarayika dhamma. Katame cattaro?
buddhanam uddissa abhihatanam catunnam paccayanam na sakka kenaci antarayo 2-
katum. Buddhanam ayuno na sakka kenaci antarayo 2- katum. Vuttanhetam
"atthanametam anavakaso, yam parupakkamena tathagatam jivita voropeyya"ti. 3-
Buddhanam dvattimsamahapurisalakkhananam asitiya anubyanjanananca na sakka
kenaci antarayo 2- katum. Buddharamsinam na sakka kenaci antarayo 1- katunti.
Ime cattaro anantarayika dhamma namati.
@Footnote: 1 Ma. thanesu 2 Si.,i.,Ma. antarayam 3 vi.cula. 7/342/134
Nigamanakatha
ettavata gata siddhim buddhavamsassa vannana
suvannapadavinnata- 1- vicittanayasobhita.
Poranatthakathamaggam 2- paliatthappakasakam
adayeva kata buddha- vamsassatthakatha maya.
Papancattham vivajjetva madhuratthassa sabbaso
sampakasanato tasma madhuratthappakasini.
Kavirajalasampata- pariputa 3- mahitale
kavirapattane ramme nananarinarakule.
Karite kanhadasena sanhavacena sadhuna
vihare vividhakara- carupakaragopure.
Chayasalilasampanne 4- dassaniye manorame
hatadujjanasambadhe parivekasukhe sive.
Tattha pacinapasada- tale paramasitale
vasata buddhavamsassa maya samvannana kata.
5- Yatha buddhavamsassa samvannanayam
kata sadhu siddhim vina antarayam
tatha dhammayutta jananam vitakka
vinavantarayena siddhim vajantu. 5-
Imam buddhavamsassa samvannanam me
karontena yam patthitam punnajatam
@Footnote: 1 Ma. paramapadavinnata 2 Ma. tanti
@3 Ma. paripuri 4 Si.,i. godhasalilasampate
@5-5 Si.,i. yatha vannanayam gata sadhu siddhim, vina antarayam tatha sammayutta
@jananam vitakka vina cantaravan- tarayena siddhim gamissantu sadhu.
Sada tassa devanubhavena loko
dhuvam santamaccantamattham payatam.
1- Vinassantu roga manussesu sabbe
pavassantu devapi vassantakale
sukham hotu niccam varam narakapi
pisacapayata pipasa bhavantu.
Sura accharanam ganadihi saddhim
ciram devaloke sukham canubhontu
ciram thatu dhammo munindassa loke
sukham lokapala mahim palayantu. 1-
2- Garuhi gitanamena 3- buddhadattoti vissuto
thero katva atthakatham madhuratthavilasinim.
Potthakam thapayitvemam parampare hitavaham
aciratthitabhavena aho maccuvasam gato. 2-
Iti bhanavaravasena chabbisatibhanavara, ganthavasena pancasatadhikachasahassagantha,
akkharavasena tisahassadhikani 4- dvesatasahassakkharani.
Antarayam vina esa yatha nittham upagata
tatha sijjhantu sankappa sattanam dhammanissitati.
Iti madhuratthavilasini nama
buddhavamsaatthakatha nitthita.
--------------
@Footnote: 1-1 Si.,i. natthi 2-2 paccha kenaci pakkhitta gathayo
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 428-435.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=9476&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=9476&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=207
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=8563
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=11253
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=11253
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]