|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
31. 3. Pallaṅkavimānavaṇṇanā
pallaṅkaseṭṭhe maṇisovaṇṇacitteti pallaṅkavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā
sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 1- Tena ca samayena sāvatthiyaṃ
aññatarassa upāsakassa dhītā kulapadesādinā sadisassa tattheva aññatarassa
kulaputtassa dinnā. Sā ca hoti akkodhanā sīlācārasampannā patidevatā
samādinnapañcasīlā, uposathe sakkaccaṃ uposathasīlāni ca rakkhati. Sā aparabhāge
kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajji. Taṃ āyasmā mahāmoggallānatthero heṭṭhā
vuttanayeneva gantvā:-
[307] "pallaṅkaseṭṭhe maṇisoṇṇacitte
pupphābhikiṇṇe sayane uḷāre
tatthacchasi devi mahānubhāve
uccāvacā iddhi vikubbamānā.
[308] Imā ca te accharāyo samantato
naccanti gāyanti pamodayanti
deviddhipattāsi mahānubhāve
manussabhūtā kimakāsi puññaṃ
kenāsi evañjalitānubhāvā
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti
gāthāhi pucchi. 2-
Sāpissa imāhi gāthāhi byākāsi:-
@Footnote: 1 cha.Ma. anāthapiṇḍikassa ārāmeti pāṭhā na dissanti. evamuparipi 2 Sī. paṭipucchi
[309] "ahaṃ manussesu manussabhūtā
aḍḍhe kule suṇisā ahosiṃ
akkodhanā bhattu vasānuvattinī
uposathe appamattā ahosiṃ.
[310] Manussabhūtā daharā apāpikā 1-
pasannacittā patimābhirādhayiṃ
divā ca ratto ca manāpacārinī
ahaṃ pure sīlavatī ahosiṃ.
[311] Pāṇātipātā viratā acorikā
saṃsuddhakāyā sucibrahmacārinī
amajjapā no ca musā abhāṇiṃ
sikkhāpadesu paripūrakārinī.
[312] Cātuddasiṃ pañcadasiṃ yā ca pakkhassa aṭṭhamī
pāṭihāriyapakkhañca pasannamānasā ahaṃ.
[313] Aṭṭhaṅgupetaṃ anudhammacārinī
uposathaṃ pītimanā upāvasiṃ
imañca ariyaṃ aṭṭhaṅgavarehupetaṃ
samādiyitvā kusalaṃ sukhudrayaṃ.
Patimhi kalyāṇī vasānuvattinī 2-
ahosiṃ pubbe sugatassa sāvikā.
@Footnote: 1 Sī. daharāsapāpikā 2 ka. kalyāṇavasānuvattinī
[314] Etādisaṃ kusalaṃ jīvaloke
kammaṃ karitvāna visesabhāginī
kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ
deviddhipattā sugatimhi āgatā.
[315] Vimānapāsādavare manorame
parivāritā accharāsaṅgaṇena
sayaṃpabhā devagaṇā ramenti maṃ 1-
dīghāyukiṃ devavimānamāgatan"ti.
#[307] Tattha pallaṅkaseṭṭheti pallaṅkavare uttamapallaṅke. Taṃyevassa seṭṭhataṃ
dassetuṃ "maṇisoṇṇacitte"ti vuttaṃ, vividharatanaraṃsijālasamujjalehi maṇīhi ceva
suvaṇṇena ca vicitte "tatthā"ti "sayane"ti ca vutte sayitabbaṭṭhānabhūte
pallaṅkaseṭṭhe.
#[308] Teti tuyhaṃ samantato. "pamodayantī"ti padaṃ pana 2- apekkhitvā "tan"ti
vibhatti vipariṇāmetabbā. Pamodayantīti vā pamodanaṃ karonti, pamodanaṃ tuyhaṃ
uppādentīti attho.
#[310] Daharā apāpikāti daharāpi 3- apāpikā. "daharāsu pāpikā"ti vā
pāṭho, soyevattho. "daharassāpāpikā"tipi paṭhanti, daharassa sāmikassa apāpikā,
sakkaccaṃ upaṭṭhānena anaticariyāya ca bhaddikāti attho. Tena vuttaṃ
"pasannacittā"tiādi. Abhirādhayinti ārādhesiṃ. Rattoti rattiyaṃ.
@Footnote: 1 ka. ramanti maṃ 2 Ma. parapadaṃ
@3 Sī. daharāsapāpikāti daharā āsiṃ
#[311] Acorikāti coriyarahitā, adinnādānā paṭiviratāti attho. "viratā
ca coriyā"tipi pāṭho, theyyato ca viratāti attho. Saṃsuddhakāyāti
parisuddhakāyakammantatāya sammadeva suddhakāyā, tato eva sucibrahmacārinī sāmikato
aññattha abrahmacariyāsambhavato. Tathā hi vuttaṃ:-
"mayañca bhariyā nātikkamāma
amhepi bhariyā nātikkamanti
aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma
tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare"ti. 1-
Atha vā sucibrahmacārinīti sucino suddhassa brahmassa seṭṭhassa
uposathasīlassa, maggabrahmacariyassa vā anurūpassa pubbabhāgabrahmacariyassa vasena
sucibrahmacārinī.
#[313] Anudhammacārinīti ariyānaṃ dhammassa anudhammaṃ caraṇasīlā. Imañca
anantaraṃ vuttaṃ niddosatāya ariyaṃ, aṭṭhaṅgavarehi 2- aṭṭhahi uttamaṅgehi ariyattā
eva vā ariyaṭṭhaṅgavarehi upetaṃ ārogyaṭṭhena anavajjaṭṭhena ca kusalaṃ sukhavipākatāya
sukhānisaṃsatāya ca sukhudrayaṃ upāvasinti yojanā.
#[314] Visesabhāginīti visesassa dibbassa sampattibhavassa bhāginī.
Sugatimhi āgatāti sugatiṃ āgatā upagatā, sugatimhi vā sugatiyaṃ dibbasampattiyaṃ
āgatā. "sugatiṃ hi āgatā"tipi pāṭho tattha hīti nipātamattaṃ, hetuattho vā,
yasmā sugatiṃ āgatā, tasmā visesabhāginīti yojanā.
@Footnote: 1 khu.jā.dasaka. 27/1415/289 (syā) 2 Sī.,i. aṭṭhaṅgavarehīti
#[315] Vimānapāsādavareti vimānesu uttamapāsāde, vimānasaṅkhāte vā
aggapāsāde, vimāne vā vigatamāne appamāṇe mahante varapāsāde parivāritā
accharāsaṅgaṇena sayaṃpabhā pamodāmi, "amhī"ti vā padaṃ ānetvā yojetabbaṃ.
Dīghāyukinti heṭṭhimehi devehi dīghatarāyukatāya tatrūpapannehi anappāyukatāya ca
dīghāyukiṃ maṃ yathāvuttaṃ devavimānamāgataṃ upagataṃ devagaṇā ramentīti 1- yojanā. Sesaṃ
vuttanayameva.
Pallaṅkavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
--------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 30 page 144-148.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=30&A=3067
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=30&A=3067
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=31
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=878
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=873
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=873
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]