|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
37. 9. Visālakkhivimānavaṇṇanā
kā nāma tvaṃ visālakkhīti visālakkhivimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavati
parinibbute raññā ajātasattunā attanā paṭiladdhā bhagavato sarīradhātuyo gahetvā
rājagahe thūpe ca mahe ca kate rājagahavāsinī ekā mālākāradhītā sunandā
nāma upāsikā ariyasāvikā sotāpannā pitugehato pesitaṃ bahuṃ mālañca gandhañca
pesetvā devasikaṃ cetiye pūjaṃ kāresi, uposathadivasesu pana sayameva gantvā
pūjaṃ akāsi. Sā aparabhāge aññatarena rogena phuṭṭhā kālaṃ katvā sakkassa
devarañño paricārikā hutvā nibbatti. Athekadivasaṃ sā sakkena devānamindena
saha cittalatāvanaṃ pāvisi. Tattha ca aññāsaṃ devatānaṃ pabhā pupphādīnaṃ pabhāhi
paṭihatā hutvā vicittavaṇṇā hoti, sunandāya pana pabhā tāhi anabhibhūtā
sabhāveneva aṭṭhāsi. Taṃ disvā sakko devarājā tāya katasucaritaṃ ñātukāmo
imāhi gāthāhi pucchi 1-:-
[666] "kā nāma tvaṃ visālakkhi ramme cittalatāvane
samantā anupariyāsi nārīgaṇapurakkhatā.
[667] Yadā devā tāvatiṃsā pavisanti imaṃ vanaṃ
sayoggā sarathā sabbe citrā honti idhāgatā.
[668] Tuyhañca idha pattāya uyyāne vicarantiyā
kāye na dissatī cittaṃ kena rūpaṃ tave'disaṃ
devate pucchitācikkha kissa kammassidaṃ phalan"ti.
@Footnote: 1 ka.,Ma. paṭipucchi
#[666] Tattha kā nāma tvanti purimattabhāve kā nāma kīdisī nāma
tvaṃ, yattha katena sucaritena ayaṃ te īdisī ānubhāvasampatti ahosīti adhippāyo.
Visālakkhīti vipulalocane.
#[667] Yadāti yasmiṃ kāle. Imaṃ vananti imaṃ cittalatānāmakaṃ 1-
upavanaṃ. Citrā hontīti imasmiṃ cittalatāvane vicittapabhāsaṃsaggena attano
sarīravatthālaṅkārādīnaṃ pakatiobhāsatopi visiṭṭhabhāvasampattiyā 2- vicitrākārā
honti. Idhāgatāti idha āgatā sampattā, idha vā āgamanahetu.
#[668] Idha pattāyāti imaṃ ṭhānaṃ sampattāya upagatāya. Kena rūpaṃ
tave'disanti kena kāraṇena tava rūpaṃ sarīraṃ edisaṃ evarūpaṃ, cittalatāvanassa pabhaṃ
abhibhavantaṃ tiṭṭhatīti adhippāyo.
Evaṃ sakkena puṭṭhā sā devatā imāhi gāthāhi byākāsi:-
[669] "yena kammena devinda rūpaṃ mayhaṃ gatī ca me
iddhi ca ānubhāvo ca taṃ suṇohi purindada.
[670] Ahaṃ rājagahe ramme sunandā nāmupāsikā
saddhā sīlena sampannā saṃvibhāgaratā sadā.
[671] Acchādanañca bhattañca senāsanaṃ padīpiyaṃ
adāsiṃ ujubhūtesu vippasannena cetasā.
[672] Cātuddasiṃ pañcadasiṃ yā ca pakkhassa aṭṭhamī
pāṭihāriyapakkhañca aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
@Footnote: 1 ka. cittalatāvananāmakaṃ 2 Ma. vicittabhāvappattiyā
[673] Uposathaṃ upavasissaṃ sadā sīlesu saṃvutā
saññamā saṃvibhāgā ca vimānaṃ āvasāmahaṃ.
[674] Pāṇātipātā viratā musāvādā ca saññatā
theyyā ca aticārā ca majjapānā ca ārakā.
[675] Pañcasikkhāpade ratā ariyasaccāna kovidā
upāsikā cakkhumato gotamassa yasassino.
[676] Tassā me ñātikulā dāsī sadā mālābhihārati
tāhaṃ bhagavato thūpe sabbamevābhiropayiṃ.
[677] Uposathe cahaṃ gantvā mālāgandhavilepanaṃ
thūpasmiṃ abhiropesiṃ pasannā sehi pāṇibhi. 1-
[678] Tena kammena devinda rūpaṃ mayhaṃ gatī ca me
iddhi ca ānubhāvo ca yaṃ mālaṃ abhiropayiṃ.
[679] Yañca sīlavatī āsiṃ na taṃ tāva vipaccati
āsā ca pana me devinda sakadāgāminī siyan"ti.
#[669] Tattha gatīti ayaṃ devagati, nibbatti vā. Iddhīti ayaṃ deviddhi,
adhippāyasamijjhanaṃ vā. Ānubhāvoti pabhāvo. Purindadāti sakkaṃ ālapati. So hi
pure dānaṃ adāsīti 2- "purindado"ti vuccati.
#[676] Ñātikulāti pitugehaṃ sandhāya vadati. Sadā mālābhihāratīti sadā
sabbakālaṃ divase divase ñātikulato dāsiyā pupphaṃ mayhaṃ abhiharīyati.
@Footnote: 1 ka. sakehi pāṇihi 2 i. dadātīti
Sabbamevābhiropayinti mayhaṃ piḷandhanatthāya pitugehato āhaṭaṃ 1- mālaṃ aññañca gandhādiṃ
sabbameva attanā aparibhuñjitvā bhagavato thūpe pūjanavasena abhiropayiṃ pūjaṃ kāresiṃ.
#[677-8] Uposathe cahaṃ gantvāti uposathadivase ahameva thūpaṭṭhānaṃ
gantvā. Yaṃ mālaṃ abhiropayinti yaṃ tadā bhagavato thūpe mālāgandhābhiropanaṃ
kataṃ, tena kammenāti yojanā.
#[679] Na taṃ tāva vipaccatīti yaṃ sīlavatī āsiṃ, taṃ sīlarakkhaṇaṃ taṃ rakkhitaṃ
sīlaṃ pūjāmayapuññassa balavabhāvena aladdhokāsaṃ na tāva vipaccati, na vipaccituṃ
āraddhaṃ, aparasmiṃyeva attabhāve tassa vipākoti attho. Āsā ca pana me
devinda, sakadāgāminī siyanti "kathaṃ nu kho ahaṃ sakadāgāminī bhaveyyan"ti patthanā
ca me devinda ariyadhammavisayāva, na bhavavisesavisayā. Sā pana sappimaṇḍaṃ icchato
dadhito pacitaṃ 2- viya anipphādinīti 3- dasseti. Sesaṃ vuttanayameva.
Imaṃ pana atthaṃ sakko devānamindo attanā ca tāya devadhītāya ca
vuttaniyāmeneva āyasmato vaṅgīsattherassa ārocesi. Āyasmā vaṅgīso saṅgītikāle
dhammasaṅgāhakānaṃ mahātherānaṃ ārocesi, te ca taṃ tatheva saṅgītiṃ āropayiṃsūti.
Visālakkhivimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
-----------------------
@Footnote: 1 Ma. ābhataṃ 2 Sī. dadhinā mathitaṃ, i. dadhito mathitaṃ 3 Ma. ananunipphādīti
The Pali Atthakatha in Roman Book 30 page 191-194.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=30&A=4041
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=30&A=4041
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=37
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=1334
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=1324
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=1324
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]