AtthaPali Vol.31

119. 9. Kūṭavinicchayikapetavatthuvaṇṇanā mālī kiriṭī kāyūrīti idaṃ satthari veḷuvane viharante kūṭavinicchayikapetaṃ ārabbha vuttaṃ. Tadā bimbisāro rājā ^2- māsassa chasu divasesu uposathaṃ upavasati, taṃ anuvattantā bahū manussā uposathaṃ upavasanti. Rājā attano santikaṃ āgatāgate manusse pucchati "kiṃ tumhehi uposatho upavuttho, udāhu na upavuttho"ti. Tatreko adhikaraṇe niyuttakapuriso pisuṇavāco nekatiko lañjagāhako ^3- "na upavutthomhī"ti vattuṃ asahanto "upavutthomhi devā"ti āha. Atha naṃ rājasamīpato ^4- nikkhantaṃ sahāyo āha "kiṃ samma ajja tayā upavuttho"ti. Bhayenāhaṃ samma rañño sammukhā evaṃ avocaṃ, nāhaṃ uposathikoti. @Footnote: ¹ Sī. dhuvayuttā ² Sī. mahārājā ³ Sī.,i. lañjagāhako sāhasiko ⁴ Ma. rājaparisato Atha naṃ sahāyo āha "yadi evaṃ upaḍḍhuposathopi tāva te ajja hotu, uposathaṅgāni samādiyāhī"ti ^1-. So tassa vacanaṃ "sādhū"ti sampaṭicchitvā gehaṃ gantvā abhutvāva mukhaṃ vikkhāletvā uposathaṃ adhiṭṭhāya rattiyaṃ vāsūpagato rittāsayasambhūtena balavavātahetukena sūlena upacchinnāyusaṅkhāro cutianantaraṃ pabbatakucchiyaṃ vemānikapeto hutvā nibbatti. So hi ekarattiṃ uposatharakkhaṇamattena ^2- vimānaṃ paṭilabhi dasakaññāsahassaparivāraṃ mahatiñca dibbasampattiṃ. Kūṭavinicchayikatāya pana pesuṇikatāya ca attano piṭṭhimaṃsāni sayameva okkantitvā khādati. Taṃ āyasmā nārado gijjhakūṭato otaranto disvā:- [499] "mālī kiriṭī kāyūrī ^3- gattā te candanussadā pasannamukhavaṇṇosi sūriyavaṇṇova sobhasi. [500] Amānusā pārisajjā ye teme paricārakā dasa kaññāsahassāni yā temā paricārikā tā kambukāyūradharā ^4- kañcanacelabhūsitā. ^5- [501] Mahānubhāvosi tuvaṃ lomahaṃsanarūpavā piṭṭhimaṃsāni attano sāmaṃ ukkacca ^6- khādasi. [502] Kiṃ nu kāyena vācāya manasā dukkaṭaṃ kataṃ kissakammavipākena piṭṭhimaṃsāni attano sāmaṃ ukkacca khādasīti. [503] Attanohaṃ anatthāya jīvaloke acārisaṃ ^7- pesuññamusāvādena nikativañcanāya ca. @Footnote: ¹ Sī.,i. samādāhīti ² Sī.,i. upaḍḍhūposatharakkhaṇamattena ³ Sī. keyūrī @⁴ Sī. kākambukeyūradharā ⁵ cha.Ma. kañcanāveḷabhūsitā ⁶ Sī. ukkaḍḍha ⁷ ka. acarissaṃ [504] Tatthāhaṃ parisaṃ gantvā saccakāle upaṭṭhite atthaṃ dhammaṃ nirākatvā ^1- dhammamanuvattisaṃ. [505] Evaṃ so khādatattānaṃ yo hoti piṭṭhimaṃsiko yathāhaṃ ^2- ajja khādāmi piṭṭhimaṃsāni attano. [506] Tayidaṃ tayā nārada sāmaṃ diṭṭhaṃ anukampakā ye kusalā vadeyyuṃ mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi mā khosi piṭṭhimaṃsiko tuvan"ti thero catūhi gāthāhi pucchi, sopi tassa catūhi gāthāhi etamatthaṃ vissajjesi. #[499] Tattha mālīti māladhārī, dibbapupphehi paṭimaṇḍitoti adhippāyo. Kiriṭīti veṭhitasīso. Kāyūrīti keyūravā, bāhālaṅkārapaṭimaṇḍitoti attho. Gattāti sarīrāvayavā. Candanussadāti candanasārānulittā. Sūriyavaṇṇova sobhasīti bālasūriyasadisavaṇṇo eva hutvā virocasi. "araṇavaṇṇī pabhāsasī"tipi ^3- pāḷi, araṇanti araṇiyehi devehi sadisavaṇṇo ariyāvakāsoti ^4- attho. #[500] Pārisajjāti parisapariyāpannā, upaṭṭhākāti attho. Tuvanti tvaṃ. Lomahaṃsanarūpavāti passantānaṃ lomahaṃsajananarūpayutto. Mahānubhāvatāsamaṅgitāya ^5- hetaṃ vuttaṃ. Ukkaccāti ^6- ukkantitvā, chinditvāti attho. #[503] Acārisanti acariṃ paṭipajjiṃ. Pesuññamusāvādenāti pesuññena ceva musāvādena ca. Nikativañcanāya cāti nikatiyā vañcanāya ca paṭirūpadassanena paresaṃ vikārena vañcanāya ca. @Footnote: ¹ Ma. niraṃkatvā, ka. nirakatvā ² Ma. yadāhaṃ ³ Sī.araṇasadisavaṇṇavāti vā, i. @taruṇasadisavaṇṇavāti vā ⁴ Sī. ariyāva kāsatīti ⁵ Ma. mahānubhāvatāsampattitāya @⁶ Sī. ukkaḍḍhāti #[504] Saccakāleti saccaṃ vattuṃ yuttakāle. Atthanti diṭṭhadhammikādibhedaṃ hitaṃ. Dhammanti kāraṇaṃ ñāyaṃ. Nirākatvāti chaḍḍetvā pahāya. Soti yo pesuññādiṃ ācarati, so satto. Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayameva. Kūṭavinicchayikapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā. ----------------

The Pali Atthakatha in Roman Book 31 page 222-225. http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=31&A=4930 อรรถกถาบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=31&A=4930 อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=119 เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=4269 พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=4478 The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=4478 Contents of The Tipitaka Volume 26 http://84000.org/tipitaka/read/?index_26