![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
306. 9. Sandhitattheragāthāvaṇṇanā
assatthe haritobhāseti āyasmato sandhitattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito
ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle eko gopālako ahosi. So satthari
parinibbute aññataraṃ theraṃ upasaṅkamitvā tassa santike buddhaguṇapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ
sutvā pasannamānaso "kuhiṃ bhagavā"ti pucchitvā parinibbutabhāvaṃ sutvā "evaṃ
mahānubhāvā buddhāpi nāma aniccatāvasaṃ gacchanti, aho saṅkhārā addhuvā"ti
aniccasaññaṃ paṭilabhi. Taṃ thero bodhipūjāya ussāhesi. So kālena kālaṃ bodhirukkhasamīpaṃ
gantvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā buddhaguṇe anussaranto bodhiṃ vandati. So tena
puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule
nibbattitvā sandhitoti laddhanāmo vayappatto aniccatāpaṭisaṃyuttaṃ dhammakathaṃ 1-
sutvā saṃvegajāto pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā ñāṇassa paripākaṃ gatattā na
cirasseva chaḷabhiñño ahosi. So attano pubbenivāsaṃ anussaranto sikhissa bhagavato
kāle bodhivandanaṃ buddhānussatiṃ aniccasaññāpaṭilābhañca anussaritvā tadupanissayena
@Footnote: 1 Sī., i. dhammiṃ kathaṃ
Attano visesādhigamaṃ pakāsento:-
[217] "assatthe haritobhāse saṃvirūḷhamhi pādape
ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ alabhitthaṃ patissato.
[218] Ekatiṃse ito kappeyaṃ saññamalabhiṃ tadā
tassā saññāya vāhasā patto me āsavakkhayo"ti
dve gāthā abhāsi.
Tattha assattheti assatthaṭṭhānīye, yesvāyaṃ 1- etarahi amhākaṃ bhagavato
bodhirukkho assattho, etassa ṭhāne tadā sikhissa bhagavato bodhirukkho puṇḍarīko
ṭhitoti so assatthaṭṭhānīyatāya "assattho"ti 2- vuttaṃ. Assatthoti sattānaṃ
assāsajananato vā. Apare pana "assattharukkhamūle nisīditvā tadā buddhānussatiyā
bhāvitattā thero `assatthe'ti avocā"ti vadanti. Haritobhāseti haritehi
phalikamaṇivaṇṇehi 3- obhāsamāne. Saṃvirūḷhamhīti suṭṭhu virūḷhe suppatiṭṭhite,
sughananicita- pattapalāsapallavehi virūḷhasañchanneti ca vadanti. Pādapeti rukkhe.
Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhitthaṃ patissatoti buddhārammaṇaṃ ārammaṇassa ekajāti-
yattā ekaṃ "itipi so bhagavā"tiādinayappavattaṃ buddhānussatisahagataṃ saññaṃ
buddhaguṇānaṃ patipatisaraṇato 4- patissato hutvā alabhiṃ.
Kadā pana sā saññā laddhā, kīvatāya sidadhāti 5- āha "ekatiṃse ito
kappe"tiādi. Ito bhaddakappato uddhaṃ ārohanavasena ekatiṃse kappe. Yaṃ saññanti
yaṃ buddhānussatisahagataṃ saññaṃ, yaṃ vā buddhānaṃ aniccataṃ disvā tadanusārena 6-
sabbasaṅkhāresu tadā aniccasaññaṃ alabhiṃ. Tassā saññāya vāhasāti tassā yathāvuttāya
@Footnote: 1 cha.Ma. yvāyaṃ 2 cha.Ma. assattheti 3 cha.Ma. sāramaṇivaṇṇehi 4 Sī. buddhaguṇānaṃ vā
@buddhānaṃ vā paṭisaraṇato 5 Ma. kiṃ vā tāya siddhīti 6 Sī. yaṃ vā buddhānaṃ aniccataṃ
@disvā yaṃ vā tadanussaraṇā, i. yaṃ vā buddhānaṃ aniccataṃ nissāya tadanusārena
Saññāya kāraṇabhāvena taṃ upanissayaṃ katvā. Patto me āsavakkhayoti idāni
mayā āsavānaṃ khayo nirodho adhigatoti, imāyeva ca imassa therassa apadānagāthāpi.
Yathāha 1- :-
"assatthe haritobhāse .pe. Patto me āsavakkhayo.
Ito terasakappamhi dhammiko 2- nāma khattiyo
sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Sandhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Paramatthadīpaniyā theragāthāsaṃvaṇṇanāya
pañcamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Dukanipātassa atthavaṇṇanā niṭṭhitā.
---------------
@Footnote: 1 khu.apa. 32/27/288 sandhitattherāpadāna 2 pāli. vaniddho, cha.Ma. dhaniṭṭho
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 520-522.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=11639
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=11639
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=306
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6036
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6165
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6165
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]