|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
150. 3. Vanavacchattheragāthāvaṇṇanā
nīlabbhavaṇṇāti āyasmato vanavacchattherassa gāthā. Tassa 9- kā uppatti?
so kira atthadassino bhagavato kāle kacchapayoniyaṃ nibbatto vinatāya nāma
nadiyā vasati. Tassa khuddakanāvappamāṇo attabhāvo ahosi. So kira ekadivasaṃ
@Footnote: 1 cha.Ma. vatehi 2 ka. atthi yaṃ 3 ka. hitaṃ 4 Sī. nidassanatthaṃ
@5 cha.Ma. bhuñjiyati paribhuñjiyatīti 6 Ma. tadatthaṃ yassa atthīti tadatthikaṃ
@7 Ma. loke 8 cha.Ma. pi-saddo na dissati 9 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati
Bhagavantaṃ nadiyā tīre ṭhitaṃ disvā "pāraṃ gantukāmo maññe bhagavā"ti attano
piṭṭhiyaṃ āropetvā netukāmo pādamūle nipajji. Bhagavā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā
taṃ anukampanto āruhi. So pītisomanassajāto sotaṃ chindanto jiyāya vegena
khittasaro viya tāvadeva paratīraṃ pāpesi. Bhagavā tassa puññassa phalaṃ etarahi
nibbattakasampattiñca byākaritvā pakkāmi. So tena puññakammena devamanussesu
saṃsaranto anekasatakkhattuṃ tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññavāsīyeva ahosi. Puna
kassapabuddhakāle kapotayoniyaṃ nibbattitvā araññe viharantaṃ mettāvihāriṃ ekaṃ
bhikkhuṃ disvā cittaṃ pasādesi.
Tato pana cuto bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā vayappatto 1-
saṃvegajāto pabbajitvā vivaṭṭūpanissayaṃ bahupuññakammaṃ upacini. Evaṃ tattha tattha
devamanussesu 2- saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare vacchagottassa
nāma brāhmaṇassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassa mātā paripakkagabbhā 3- araññaṃ
dassanatthāya sañjātadohaḷā araññaṃ pavisitvā vicarati, tāvadevassā kammajavātā caliṃsu,
tirokaraṇiṃ parikkhipitvā adaṃsu. Sā dhaññapuññalakkhaṇaṃ puttaṃ vijāyi. So bodhisattena
saha paṃsukīḷikasahāyo ahosi. "vaccho"tissa gottanāmañca 4- ahosi. Vanābhiratiyā
vasena vanavacchoti paññāyittha. Aparabhāge mahāsatte mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā
mahāpadhānaṃ padahante "ahampi siddhatthakumārena saha araññe viharissāmī"ti
nikkhamitvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto abhisambuddhabhāvaṃ sutvā
bhagavato santikaṃ upagantvā pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe vasamāno
na cirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne 5-:-
"atthadassī tu bhagavā sayambhū lokanāyako
@Footnote: 1 Sī. vayappattakāle 2 Sī. manussesu 3 Sī. paripuṇṇagabbhā 4 cha.Ma. nāmañca,
@Sī. vacchotissa nāmaṃ gottanāmañca 5 kha.apa. 33/78/115 taraṇiyattherāpadāna (syā)
Vinatānadiyā tīraṃ upagacchi 1- tathāgato.
Udakā abhinikkhamma kacchapo vārigocaro
buddhaṃ tāretukāmohaṃ upesiṃ lokanāyakaṃ.
Abhirūhatu maṃ buddho atthadassī mahāmuni
ahaṃ taṃ tārayissāmi dukkhassantaṃ karo tuvaṃ.
Mama saṅkappamaññāya atthadassī mahāyaso
abhirūhitvā 2- me piṭṭhiṃ aṭṭhāsi lokanāyako.
Yato sarāmi attānaṃ yato pattosmi viññutaṃ
sukhaṃ me tādisaṃ natthi phuṭṭhe pādatale yathā.
Uttaritvāna sambuddho atthadassī mahāyaso
nadītīramhi ṭhatvāna imā gāthā abhāsatha.
Yāvatā vattate cittaṃ gaṅgāsotaṃ tarāmahaṃ
ayañca 3- kacchapo rājā tāresi mama puññavā. 4-
Iminā buddhataraṇena 5- mettacittavatāya ca
aṭṭhārase kappasate devaloke ramissati.
Devalokā idhāgantvā sukkamūlena codito
ekāsane nisīditvā kaṅkhāsotaṃ tarissati.
Yathāpi bhaddake khette bījaṃ appampi ropitaṃ
sammā dhāraṃ 6- pavecchante phalaṃ toseti kassake. 7-
Tathevidaṃ buddhakhettaṃ sammāsambuddhadesitaṃ
sammā dhāraṃ 6- pavecchante phalaṃ maṃ tosayissati.
Padhānapahitattomhi upasanto nirūpadhi
@Footnote: 1 ka., Sī. upagañchi 2 ka. ārohitvāna, Sī. abhirūhitvāna 3 Sī. ayampi
@4 cha.Ma. paññavā 5 Sī. buddhatārena 6 cha.Ma. sammā dhāre 7 cha.Ma. kassakaṃ
Sabbāsave pariññāya viharāmi anāsavo.
Aṭṭhārase kappasate yaṃ kammamakariṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi taraṇāya idaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Evaṃ pana arahattaṃ patvā bhagavati kapilavatthusmiṃ viharante tattha gantvā
satthāraṃ vanditvā bhikkhūhi samāgato paṭisanthāravasena "kiṃ āvuso araññe phāsuvihāro
laddho"ti puṭṭho "ramaṇīyā āvuso araññapabbatā"ti attanā vuṭṭhapabbate
vaṇṇento:-
1- "nīlabbhavaṇṇā rucirā sītavārī sucindharā
indagopakasañchannā te selā ramayanti man"ti
gāthaṃ abhāsi. 1-
[13] Tattha nīlabbhavaṇṇāti nīlavalāhakanibhā nīlavalāhakasaṇṭhānā ca.
Rucirāti ruciyā sakiraṇā 2- pabhassarā ca. Sītavārīti sītalasalilā. Sucindharāti
sucisuddhabhūmibhāgatāya suddhacittānaṃ vā ariyānaṃ nivāsanaṭṭhānatāya sucindhaRā. Gāthā-
sukhatthaṃ hi sānunāsikaṃ katvā niddeso. "sītavārisucindharā"tipi pāṭho,
sītasucivāridharā sītalavimalasalilāsayavantoti attho. Indagopakasañchannāti
indagopakanāmakehi pavāḷavaṇṇehi rattakimīhi sañchāditā pāvussakālavasena 3- evamāha.
Keci pana "indagopakanāmāni rattatiṇānī"ti vadanti. Apare "kaṇṇikāra 4- rukkhā"ti.
Selāti silāmayā pabbatā, na paṃsupabbatāti attho. Tenāha "yathāpi pabbato selo"ti. 5-
Ramayanti manti maṃ ramāpenti, mayhaṃ vivekābhiratiṃ paribrūhenti. Evaṃ thero
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "nīlabbhavaṇṇā"ti gāthaṃ abhāsi 2 Sī. ruciyā karaṇiyā 3 Sī.
@tathāussannakālavasena 4 cha.Ma. kaṇikāra.... 5 khu.udāna. 25/24/129 sārīputtasutta
Attano cirakālaparibhāvitaṃ araññābhiratiṃ pavedento tividhaṃ vivekābhiratimeva dīpeti.
Tattha upadhivivekena aññābyākaraṇaṃ dīpitameva hotīti.
Vanavacchattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 86-90.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=1956
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=1956
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=150
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5058
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5360
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5360
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]