![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
166. 9. Hāritattheragāthāvaṇṇanā
samunnamayamattānanti āyasmato hāritattherassa gāthā. Kā uppatti?
so kira purimabuddhesu katādhikāro hutvā tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ puñña-
sambhāraṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe sudassanaṃ nāma paccekasambuddhaṃ disvā
pasannamānaso kuṭajapupphehi pūjaṃ katvā tena puññakammena sugatīsuyeva parivattento
imasmiṃ buddhuppāde sāvatthinagare brāhmaṇamahāsālakule nibbatti. Hāritotissa 3-
nāmaṃ ahosi. Tassa vayappattassa mātāpitaro kularūpādīhi anucchavikaṃ kumārikaṃ
brāhmaṇadhītaraṃ ānesuṃ. So tāya saddhiṃ bhogasukhaṃ anubhavanto ekadivasaṃ attano
tassā ca rūpasampattiṃ oloketvā dhammatāya codiyamāno "īdisaṃ nāma rūpaṃ na
cirasseva jarāya maccunā ca abhippamaddiyatī"ti saṃvegaṃ paṭilabhi. Katipayadivasātikkameneva
cassa bhariyaṃ kaṇhasappo ḍaṃsitvā māresi. So tena bhiyyoso mattāya sañjātasaṃvego
satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā gharabandhane chinditvā pabbaji. Tassa ca
cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā viharantassa kammaṭṭhānaṃ na sampajjati, cittaṃ
ujugataṃ na hoti. So gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho aññataraṃ usukāraṃ usudaṇḍaṃ 4- yante
pakkhipitvā ujuṃ karontaṃ disvā "ime acetanampi nāmaṃ ujuṃ karonti, kasmā
@Footnote: 1 Sī. na-saddo na dissati 2 Sī. kiñci 3 Ma. hāritoti 4 Sī. usudaṇḍakaṃ
Ahaṃ cittaṃ ujuṃ na karissāmī"ti cintetvā tatova 1- paṭinivattitvā divāṭṭhāne
nisinno vipassanaṃ ārabhi. Athassa bhagavā upari ākāse nisīditvā ovādaṃ dento:-
2- "samunnamayamattānaṃ usukārova tejanaṃ
cittaṃ ujuṃ karitvāna avijjaṃ bhinda 3- hāritā"ti
gāthaṃ abhāsi. 2- Ayameva thero attānaṃ paraṃ viya ovadanto abhāsīti ca vadanti.
[29] Tattha samunnamayanti sammā unnamento, samāpattivasena kosajjapakkhe
patituṃ adatvā tato uddharanto viriyasamataṃ yojentoti attho. Attānanti cittaṃ,
athavā samunnamayāti kosajjapakkhato samunnamehi. Makāro padasandhikaro. Hīnaviriyatāya
tava cittaṃ kammaṭṭhānavīthiṃ nappaṭipajjati ce, taṃ viriyārambhavasena sammā unnamehi,
anonataṃ 4- anapanataṃ karohīti adhippāyo. Evaṃ pana karonto usukārova tejanaṃ.
Cittaṃ ujuṃ karitvāna, avijjaṃ bhinda hāritāti. Yathā nāma usukāro kaṇḍaṃ īsakampi
onataṃ apanataṃ ca 5- vijjhanto lakkhaṃ bhindanatthaṃ ujuṃ karoti, evaṃ kosajjapātato
arakkhaṇena onataṃ 6- uddhaccapātato arakkhaṇena apanataṃ vijjhanto 7- appanāpattiyā
cittaṃ ujuṃ karitvāna samāhitacitto vipassanaṃ ussukkāpetvā sīghaṃ aggamaggañāṇena
avijjaṃ bhinda padālehīti. Taṃ sutvā thero vipassanaṃ vaḍḍhetvā na cireneva
arahā ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 8-:-
"himavantassāvidūre vasalo nāma pabbato
buddho sudassano nāma vasate 9- pabbatantare.
Pupphaṃ hemavantaṃ gayha vehāsaṃ agamāsahaṃ
tatthaddasāsiṃ 10- sambuddhaṃ oghatiṇṇamanāsavaṃ.
@Footnote: 1 Sī. tato 2-2 cha.Ma. "samunnamayamattānan"ti gāthaṃ abhāsi 3 i. chinda
@4 Sī. anamantaṃ 5 Sī. īsakampi onatiṃ apanatiṃ ca 6 Sī. rakkhaṇena onatiṃ
@7 Sī. rakkhaṇena apanatiṃ vijjhanto 8 khu.apa. 33/107/157 kuṭajapupphiyattherāpadāna
@ (syā) 9 Ma. vasanto 10 ka. atthaddasāsiṃ
Pupphaṃ kuṭajamādāya sīse katvānahaṃ tadā 1-
buddhassa abhiropesiṃ sayambhussa mahesino.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ pupphamabhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi pupphapūjāyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākarontopi tameva gāthaṃ abhāsi.
Hāritattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
---------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 134-136.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=3029
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=3029
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=166
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5144
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5425
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5425
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]