![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
172. 5. Sāmaññakānittheragāthāvaṇṇanā
sukhaṃ sukhatthoti āyasmato sāmaññakānittherassa gāthā. Kā uppatti?
so kira purimabuddhesu katādhikāro hutvā tattha tattha bhave kusalaṃ upacinanto
ito ekanavute kappe vipassissa bhagavato kāle manussayoniyaṃ nibbatto vipassiṃ
bhagavantaṃ disvā pasannamānaso ekaṃ mañcaṃ adāsi. So tena puññakammena deva-
manussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde aññatarassa paribbājakassa putto hutvā
nibbatti. Sāmaññakānītissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto satthu yamakapāṭihāriyaṃ
disvā pasannamānaso sāsane pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā jhānaṃ
nibbattetvā jhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena
vuttaṃ apadāne 3- :-
@Footnote: 1 Sī. avatvāva 2 Sī. yathāvuttavaseneva 3 khu.apa. 32/30/394 mañcadāyakattherāpadāna
"vipassino bhagavato lokajeṭṭhassa tādino
ekamañco mayā dinno 1- pasannena sapāṇinā.
Hatthiyānaṃ assayānaṃ dibbayānaṃ samajjhagaṃ 2-
tena mañcakadānena 3- pattomhi āsavakkhayaṃ.
Ekanavute ito 4- kappe yaṃ mañcamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi mañcadānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Therassa pana gihisahāyako kātiyāno 5- nāma paribbājako buddhuppādato
paṭṭhāya titthiyānaṃ hatalābhasakkāratāya ghāsacchādanamattampi alabhanto ājīvakāpakato
theraṃ upasaṅkamitvā "tumhe sākiyaputtiyā nāma mahālābhaggayasaggappattā sukhena
jīvatha, mayaṃ pana dukkhitā kicchajīvikā, kathaṃ nu kho paṭipajjamānassa diṭṭhadhammikañceva
samparāyikañca sukhaṃ sampajjatī"ti pucchi. Athassa thero "nippariyāyato sukhaṃ nāma
lokuttarasukhameva, tañca tadanurūpaṃ paṭipattiṃ paṭipajjantassevā"ti attanā tassa
adhigatabhāvaṃ pariyāyena vibhāvento:-
6- "sukhaṃ sukhattho labhate tadācaraṃ
kittiñca pappoti yasassa vaḍḍhati
yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ
bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā"ti
gāthaṃ abhāsi 6-.
[35] Tattha sukhanti nirāmisaṃ sukhaṃ idhādhippetaṃ. Tañca phalasamāpatti ceva
@Footnote: 1 cha.Ma. ekaṃ mañcaṃ mayā dinnaṃ 2 Sī. rathayānaṃ labhāmahaṃ 3 Sī. mañcassa dānena
@4 cha.Ma. ekanavutito 5 Ma. kāṭiyāno 6-6 cha.Ma. "sukhaṃ sukhattho labhate
@ tadācaran"ti gāthaṃ abhāsi
Nibbānañca. Tathā hi "ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiṃ ca sukhavipāko " 1-
"nibbānaṃ paramaṃ sukhan"ti 2- ca vuttaṃ. Sukhatthoti sukhappayojano, yathāvuttena sukhena
atthiko. Labhateti pāpuṇāti, atthikassevedaṃ sukhaṃ, na itarassa. Ko pana atthikoti
āha "tadācaran"ti tadatthaṃ ācaranto, yāya paṭipattiyā taṃ paṭipattiṃ paṭipajjantoti
attho. Na kevalaṃ tadācaraṃ sukhameva labhate, atha kho kittiñca pappoti "itipi
sīlavā suparisuddhakāyavacīkammanto suparisuddhājīvo jhāyī jhānayutto"tiādinā kittiṃ
parammukhā patthaṭayasataṃ pāpuṇāti. Yasassa vaḍḍhatīti sammukhe guṇābhitthavasaṅkhāto
parivārasampadāsaṅkhāto ca yaso assa paribrūhati. Idāni "tadācaran"ti sāmaññato
vuttamatthaṃ sarūpato dassento "yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa
pattiyā"ti āha. Tassattho:- yo puggalo kilesehi ārakattā parisuddhaṭṭhena
paṭipajjantānaṃ ariyabhāvakaraṇaṭṭhena ca ariyaṃ, sammādiṭṭhiādiaṭṭhaṅgasamudāyatāya
aṭṭhaṅgikaṃ, antadvayarahitamajjhimapaṭipattibhāvato akuṭilaṭṭhena añjasaṃ, kāyavaṅkādip-
pahānato ujuṃ, nibbānatthikehi magganiyaṭṭhena kilese mārento gamanaṭṭhena ca
"maggan"ti laddhanāmaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṃ amatassa asaṅkhatāya dhātuyā pattiyā
adhigamāya bhāveti attano santāne uppādeti vaḍḍheti ca, so nippariyāyena
"sukhattho tadācaran"ti vuccati, tasmā yathāvuttaṃ sukhaṃ labhati. Taṃ sutvā paribbājako
pasannamānaso pabbajitvā sammā paṭipajjanto na cirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā
arahattaṃ pāpuṇi. Idameva therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi.
Sāmaññakānittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
-----------------
@Footnote: 1 dī.pāṭi. 11/355/249 dasuttarasutta, aṅ.pañcaka. 22/27/25 samādhisutta (syā),
@ abhi.vibhaṅga. 35/804/407 jhāṇavibhaṅga: pañcakaniddesa
@2 khu.dhamMa. 25/203-4/52 aññataraupāsakavatthu
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 152-154.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=3418
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=3418
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=172
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5183
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5453
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5453
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]