![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
176. 9. Tissattheragāthāvaṇṇanā
sattiyā viya omaṭṭhoti āyasmato tissattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ
upacinanto tissassa bhagavato bodhiyā mūle purāṇapaṇṇāni 4- nīharitvā sodhesi.
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare
bhagavato pitucchāputto hutvā nibbatti tisso nāma nāmena. So bhagavantaṃ
anupabbajitvā upasampanno hutvā araññāyatane viharanto jātiṃ paṭicca mānaṃ
karonto kodhūpāyāsabahulo ca ujjhānabahulo ca hutvā vicarati, samaṇadhamme ussukkaṃ
na karoti. Atha naṃ satthā ekadivasaṃ divāṭṭhāne vivaṭamukhaṃ niddāyantaṃ dibbacakkhunā
olokento sāvatthito ākāsena gantvā tassa upari ākāseyeva ṭhatvā obhāsaṃ
@Footnote: 1 Ma. bandhanasambhūtānaṃ 2 Ma. ejākārānaṃ 3 Sī. kāmabhavādibhedassa 4 Sī. paṇṇasaṅkaṭaṃ
Pharitvā tenobhāsena paṭibuddhassa satiṃ uppādetvā ovādaṃ dento:-
1- "sattiyā viya omaṭṭho ḍayhamāneva matthake
kāmarāgappahānāya sato bhikkhu paribbaje"ti
gāthamāha. 1-
[39] Tattha sattiyāti 2- desanāsīsametaṃ, ekatodhārādinā satthenāti attho.
Omaṭṭhoti pahato. Cattāro hi pahārā omaṭṭho ummaṭṭho maṭṭho vimaṭṭhoti.
Tattha upari ṭhatvā adhomukhaṃ dinnapahāro omaṭṭho nāma, heṭṭhā ṭhatvā uddhamukhaṃ
dinnapahāro ummaṭṭho nāma, aggaḷasūci viya vinivijjhitvā gato 3- maṭṭho nāma,
seso sabbopi vimaṭṭho nāma. Imasmiṃ pana ṭhāne omaṭṭho gahito. So hi sabbadāruṇo
duruddharaṇasallo duttikiccho antodoso antopubbalohitova hoti, pubbalohitaṃ
anikkhamitvā vaṇamukhaṃ pariyonandhitvā tiṭṭhati. Pubbalohitaṃ nīharitukāmehi
mañcena saddhiṃ bandhitvā adhosiro kātabbo hoti, maraṇaṃ vā maraṇamattaṃ vā
dukkhaṃ pāpuṇanti. Ḍayhamāneti agginā jhāyamāne. Matthaketi sīse. Idaṃ vuttaṃ
hoti:- yathā sattiyā omaṭṭho puriso sallubbāhanavaṇatikicchanānaṃ 4- atthāya viriyaṃ
ārabhati tādisaṃ payogaṃ karoti parakkamati, yathā ca ḍayhamāne matthake ādittasīso
puriso tassa nibbāpanatthaṃ viriyaṃ ārabhati tādisaṃ payogaṃ karoti, evamevaṃ bhikkhu
kāmarāgappahānāya sato appamatto ativiya ussāhajāto hutvā vihareyyāti.
Evaṃ bhagavā tassa therassa kodhūpāyāsavūpasamāya ovādaṃ dento tadekaṭṭhatāya
kāmarāgappahānasīsena desanaṃ niṭṭhāpesi. Thero imaṃ gāthaṃ sutvā saṃviggahadayo
vipassanāya yuttappayutto vihāsi. Tassa ajjhāsayaṃ ñatvā satthā saṃyuttake
tissattherasuttaṃ 5- desesi. So desanāpariyosāne arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "sattiyā viya omaṭṭho"ti gāthaṃ abhāsi 2 Sī. sattiyā viyāti 3 Ma. kato
@4 Sī. sallabbāharaṇa... 5 saṃ.ni. 16/243/267 bhikkhusaṃyutta
Apadāne 1- :-
"devaloke manusse vā 2- anubhotvā ubho yase
avasāne ca nibbānaṃ sivaṃ patto anuttaraṃ.
Sambuddhaṃ uddisitvāna bodhiṃ vā tassa satthuno
yo puññaṃ pasave 3- poso tassa kiṃ nāma dullabhaṃ.
Magge phale āgame ca jhānābhiññāguṇesu ca
aññesaṃ adhiko hutvā nibbāyāmi anāsavo. 4-
Purehaṃ bodhiyā pattaṃ chaḍḍetvā haṭṭhamānaso
imehi vīsataṅgehi samaṅgī homi sabbathā.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā thero aññaṃ byākaronto satthāraṃ pūjetuṃ tameva
gāthaṃ abhāsi.
Tissattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 162-164.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=3645
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=3645
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=176
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5207
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5472
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5472
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]