![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
260. 3. Valliyattheragāthāvaṇṇanā
makkaṭo pañcadvārāyantiādikā āyasmato valliyattherassa gāthā. Kā
uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto
ito ekatiṃse kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ kenacideva
karaṇīyena araññaṃ gato tattha nāradaṃ nāma paccekasambuddhaṃ rukkhamūle vasantaṃ
disvā pasannamānaso naḷehi sālaṃ katvā tiṇehi chādetvā adāsi. Caṅkamanaṭṭhānañcassa
sodhetvā vālukā okiritvā adāsi. So tena puññakammena devamanussesu
saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā
nibbatti, valliyotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto yobbanamanuppatto
indriyavasiko hutvā vicaranto kalyāṇamittasaṃsaggena bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ
sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
Tena vuttaṃ apadāne 4- :-
@Footnote: 1 Sī.,i. tasmā sā āsā sappurisānaṃ buddhādīnaṃ na hoti
@2-2 Sī. paṭipajjanato sakkārāsā pahānena pahīṇā hotīti
@3 Ma. na hīno 4 khu.apa. 33/89/136 naḷakuṭikadāyakattherāpadāna (syā)
"himavantassāvidūre hāriko 1- nāma pabbato
sayambhū nārado nāma rukkhamūle vasī tadā.
Naḷāgāraṃ karitvāna tiṇena chādayiṃ ahaṃ
caṅkamaṃ sodhayitvāna sayambhussa adāsahaṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.
Tattha me sukataṃ byamhaṃ naḷakuṭikanimmitaṃ
saṭṭhiyojanamubbedhaṃ tiṃsayojanavitthataṃ.
Catuddasesu kappesu devaloke ramiṃ ahaṃ
ekasattatikkhattuñca devarajjamakārayiṃ.
Catuttiṃsatikkhattuñca cakkavattī ahosahaṃ
padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
Dhammapāsādamāruyha sabbākāravarūpamaṃ 2-
yadicchakāhaṃ vihare sakyaputtassa sāsane.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ kammamakariṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi naḷakuṭiyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā puthujjanakāle attano cittassa rūpādiārammaṇesu
yathākāmappavattiyā, 3- idāni ariyamaggena niggahitabhāvassa ca vibhāvanena aññaṃ
byākaronto:-
[125] "makkaṭo pañcadvārāyaṃ kuṭikāyaṃ pasakkiya
dvārena anupariyeti ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. hārito 2 pāli. suññāgāravarūpagaṃ, Ma. sabbākāravarūpagaṃ
@3 Sī.,i. yathākāmappavattatāya
[126] Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi na hi te taṃ yathā pure
niggahitosi paññāya neva dūraṃ gamissasī"ti
gāthādvayaṃ abhāsi.
Tattha ghaṭṭayantoti attano lolabhāvena rukkhassa aññaṃ sākhaṃ muñcitvā
aññassa gahaṇena anekavāraṃ tattha rukkhaṃ cālento phalūpabhogamakkaṭo 1- viya tena tena
cakkhādidvārena rūpādiārammaṇesu aññaṃ muñcitvā aññaṃ gaṇhanto cittasantānassa
2- samādānavasena niccalaṃ ṭhātuṃ appadānena 3- abhikkhaṇaṃ ghaṭṭayanto cālento
tasmiṃyeva rūpādiārammaṇe anuparivattati yathākāmaṃ vicarati. Vattamānasamīpatāya cettha
vattamānavacanaṃ. Evaṃ anupariyanto ca tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi tvaṃ cittamakkaṭa
idāni tiṭṭha mā dhāvi, ito 4- paṭṭhāya te dhāvituṃ na sakkā, tasmā na hi
te taṃ yathā pure yasmā taṃ attabhāvagehaṃ pubbe viya na te sevitaṃ pihitadvāra-
bhāvato, kiñca 5- niggahitosi paññāya sayañca idāni maggapaññāya kilesābhi-
saṅkhārasaṅkhātānaṃ pādānaṃ 6- chedanena accantikaṃ niggahaṃ pattosi, tasmā neva dūraṃ
gamissasi ito attabhāvato dūraṃ dutiyādiattabhāvaṃ neva gamissasi yāvacarimakacittaṃ-
eva 7- te gamananti dasseti. "neto dūran"tipi pāṭho, soevattho.
Valliyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 381-383.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=8489
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=8489
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=260
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5690
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5857
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5857
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]