|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
270. 3. Heraññakānittheragāthāvaṇṇanā
accayanti ahorattāti āyasmato heraññakānittherassa gāthā. Kā uppatti?
ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ
patto paresaṃ bhatako hutvā jīvanto 3- ekadivasaṃ sujātassa nāma satthusāvakassa paṃsukūlaṃ
pariyesantassa upaḍḍhadussaṃ pariccaji. So tena puññakammena tāvatiṃsesu nibbattitvā
aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalarañño gāmabhojakassa 4-
coravosāsakassa 5- putto hutvā nibbatti, heraññakānītissa nāmaṃ ahosi.
@Footnote: 1 Sī. ekamantaṃ upacitaṃ vipākaṃ 2 Ma.upari. 14/289,298/262,268
@ cūḷakammavibhaṅgasutta 3 Sī.,i. vicaranto 4 i.,Ma. bhojakassa 5 Sī. coraghātakassa
So vayappatto pitu accayena raññā tasmiṃyeva gāmabhojakaṭṭhāne ṭhapito jetavana-
paṭiggahaṇe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho attano kaniṭṭhassa taṃ ṭhānantaraṃ
dāpetvā rājānaṃ āpucchitvā pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva
arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"padumuttarabhagavato sujāto nāma sāvako
paṃsukūlaṃ gavesanto saṅkāre carate 2- tadā.
Nagare haṃsavatiyā paresaṃ bhatako ahaṃ
upaḍḍhadussaṃ datvāna sirasā abhivādayiṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.
Tettiṃsakkhattuṃ devindo devarajjamakārayiṃ
sattasattatikkhattuñca cakkavattī ahosahaṃ.
Padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhiyaṃ
upaḍḍhadussadānena modāmi akutobhayo.
Icchamāno cahaṃ ajja sakānanaṃ sapabbataṃ
khomadussehi chādeyyaṃ aḍḍhadussassidaṃ phalaṃ.
Satasahassito kappe yaṃ dānamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi aḍḍhadussassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano kaniṭṭhabhātaraṃ tato kammato nivattetukāmo
tasmiṃyeva kamme abhirataṃ disvā taṃ codento:-
@Footnote: 1 khu.apa. 33/85/129 upaḍḍhadussadāyakattherāpadāna (syā) 2 pāli. rathiyā
[145] "accayanti ahorattā jīvitaṃ uparujjhati
āyu khīyati maccānaṃ kunnadīnaṃva odakaṃ.
[146] Atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati
pacchāssa kaṭukaṃ hoti vipāko hissa pāpako"ti
gāthādvayaṃ abhāsi.
Tattha accayantīti atikkamanti, lahuṃ lahuṃ apagacchantīti attho. Ahorattāti
rattindivā. Jīvitaṃ uparujjhatīti jīvitindriyaṃ ca khaṇikanirodhavasena nirujjhati.
Vuttaṃ hi "khaṇe khaṇe tvaṃ bhikkhu jāyasi ca jiyyasi ca miyyasi ca cavasi ca upapajjasi
cā"ti. 1- Āyu khīyati maccānanti maritabbasabhāvattā maccāti laddhanāmānaṃ imesaṃ
sattānaṃ āyu "yo ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo"ti 2- evaṃ
paricchinnakālaparamāyu khīyati khayaṃ ca sambhedaṃ ca gacchati, yathā kiṃ? kunnadīnaṃva odakaṃ yathā
nāma kunnadīnaṃ pabbateyyānaṃ khuddakanadīnaṃ udakaṃ 3- ciraṃ na tiṭṭhati, lahutaraṃ khīyati,
āgatamattaṃyeva vigacchati, evaṃ sattānaṃ āyu lahutaraṃ khīyati khayaṃ gacchati. Ettha ca
udakameva "odakan"ti vuttaṃ, yathā manoyeva mānasanti.
Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhatīti evaṃ saṃsāre aniccepi
samāne bālo lobhavasena vā kodhavasena vā pāpāni kammāni karoti, karontopi
na bujjhati, pāpaṃ karonto ca "pāpaṃ karomī"ti abujjhanako nāma natthi, "imassa
kammassa evarūpo dukkho vipāko"ti pana ajānanato "na bujjhatī"ti vuttaṃ. Pacchāssa
kaṭukaṃ hotīti yadipi pāpassa kammassa āyūhanakkhaṇe "imassa kammassa evarūpo
vipāko"ti na bujjhati, tato pacchā pana nirayādīsu nibbattassa assa bālassa
kaṭukaṃ aniṭṭhaṃ dukkhameva hoti. Vipāko hissa pāpako yasmā assa pāpakammassa
@Footnote: 1 Sī. cātiādi 2 dī.mahā. 10/91/45 mahāpadānasutta, saṃ.ni. 16/143/184
@ vepullapabbatasutta, aṅ.sattaka. 23/71/141 (syā) 3 Sī.,i. pabbateyyaṃ udakaṃ
Nāma vipāko pāpako nihīno aniṭṭhoevāti. Imaṃ pana ovādaṃ sutvā therassa
kaniṭṭhabhātā rājānaṃ āpucchitvā pabbajitvā na cirasseva sadatthaṃ nipphādesi.
Heraññakānittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
-----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 409-412.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=9137
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=9137
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=270
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5764
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5919
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5919
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]