![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
341. 7. Gayākassapattheragāthāvaṇṇanā
pāto majjhantikantiādikā āyasmato gayākassapattherassa gāthā. Kā
uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upaci-
nanto ito ekattiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ
patto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane
assamaṃ kāretvā vanamūlaphalāhāro vasati. Tena ca samayena bhagavā eko
adutiyo tassa assamasamīpena gacchati. So bhagavantaṃ disvā pasannamānaso upasaṅkamitvā
vanditvā ekamantaṃ ṭhito velaṃ oloketvā manoharāni kolaphalāni satthu upanesi.
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule
nibbattitvā vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ
pabbajitvā dvīhi tāpasasatehi saddhiṃ gayāyaṃ viharati. Gayāyaṃ vasanato hissa kassapa-
gottatāya ca gayākassapoti samaññā ahosi. So bhagavatā saddhiṃ parisāya ehibhikkhū-
pasampadaṃ datvā 1- ādittapariyāyadesanāya 2- ovadiyamāno arahatte patiṭṭhāsi. Tena
vuttaṃ apadāne 3-:-
@Footnote: 1 Sī.,i. labhitvā 2 vinaYu.mahā.4/54/44-5 uruvelapāṭihāriyakathā,
@saṃ.saḷā. 18/31/23-25 ādittasutt(syā)
@3 khu.apa. 33/32/57 koladāyakattherāpadāna (syā)
"ajinena nivatthohaṃ vākacīradharo tadā
bhāriyā 1- pūrayitvāna kolaṃhāsiṃ mamassamaṃ.
Tamhi kāle sikhī buddho eko adutiyo ahu
mamassamaṃ upagacchi jānanto 2- sabbakālikaṃ.
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā vanditvāna ca subbataṃ
ubho hatthehi paggayha kolaṃ buddhassadāsahaṃ.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ phalamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi koladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahatte pana patiṭṭhito attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā pāpapavāhanakittana-
mukhena aññaṃ byākaronto:-
[345] "pāto majjhantikaṃ 3- sāyaṃ tikkhattuṃ divasassahaṃ
otariṃ udakaṃ sohaṃ gayāya gayaphagguyā.
[346] Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ pubbe aññāsu jātisu
taṃ dānīdha pavāhemi evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.
[347] Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ dhammatthasahitaṃ padaṃ
tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ yoniso paccavekkhisaṃ.
[348] Ninhātasabbapāpomhi nimmalo payato suci
suddho suddhassa 4- dāyādo putto buddhassa oraso.
[349] Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ sabbaṃ pāpaṃ pavāhayiṃ
tisso vijjā ajjhagamiṃ kataṃ buddhassa sāsanan"ti
imā pañca gāthā abhāsi.
@Footnote: 1 cha.Ma. khāriyā 2 pāli. jotento 3 cha.Ma. majjhanhikaṃ 4 pāli. buddhassa
Tattha paṭhamagāthāya tāva ayaṃ saṅkhepattho:- pāto suriyuggamanavelāyaṃ majjhantikaṃ
majjhanhavelāyaṃ sāyaṃ sāyanhavelāyanti divasassa tikkhattuṃ tayo vāre ahaṃ udakaṃ
otariṃ ogāhiṃ, otaranto ca sohaṃ na yattha katthaci yadā vā tadā vā
otariṃ, atha kho gayāya mahājanassa "pāpapavāhanan"ti abhisammate gayātitthe,
gayaphagguyā gayāphaggunāmake phaggunīmāsassa uttaraphaggunīnakkhatte anusaṃvaccharaṃ
udakorohanamanuyutto ahosinti.
Idāni tadā yenādhippāyena udakorohanamanuyuttaṃ, taṃ dassetuṃ "yaṃ mayā"ti
gāthamāha. Tassattho:- "yaṃ mayā pubbe ito aññāsu jātīsu pāpakammaṃ upacitaṃ,
taṃ idāni idha gayātitthe imissā ca gayāphagguyā iminā udakorohanena pavāhemi
apanemi vikkhālemī"ti pure satthu sāsanupagamanato pubbe evaṃdiṭṭhi evarūpaviparīta-
dassano ahuṃ ahosiṃ.
Dhammatthasahitaṃ padanti vibhattialopena niddeso, dhammena ca atthena ca sahita-
koṭṭhāsaṃ, ādito majjhato pariyosānato ca dhammūpasaṃhitaṃ atthūpasaṃhitaṃ suṭṭhu ekantena
niyyānikaṃ katvā bhāsitaṃ vācaṃ 1- sammāsambuddhavacanaṃ sutvā tena pakāsitaṃ paramattha-
bhāvena tacchabhāvato tathaṃ yathārahaṃ pavattinivattiupāyabhāve byabhicārābhāvato 2- yāthāvakaṃ
dukkhādiatthaṃ yoniso upāyena pariññeyyādibhāvena paccavekkhisaṃ "dukkhaṃ
pariññeyyaṃ, samudayo pahātabbo, nirodho sacchikātabbo, maggo bhāvetabbo"ti
patiavekkhiṃ, ñāṇacakkhunā passiṃ paṭivijjhinti attho.
Ninhātasabbapāpomhīti evaṃ paṭividdhasaccattāeva ariyamaggajalena vikkhālita-
sabbāpāpo amhi. Tatoeva rāgamalādīnaṃ abhāvena nimmalattā nimmalo. Tatoeva
parisuddhakāyasamācāratāya parisuddhavacīsamācāratāya parisuddhamanosamācāratāya payato
@Footnote: 1 Sī.,i. bhāsitattā subhāsitaṃ vācaṃ 2 Ma. pavattitaupāyabhāve vibhāvitato
Suci suddho. 1- Savāsanasabbakilesamalavisuddhiyā suddhassa buddhassa bhagavato lokuttara-
dhammadāyassa ādiyanato dāyādo. Tasseva desanāñāṇasamuṭṭhānaurovāyāmajanitābhi-
jātitāya oraso putto amhīti yojanā.
Punapi attano paramatthato nhātakabhāvameva vibhāvetuṃ "ogayhā"ti osānagāthamāha.
Tattha ogayhāti ogāhetvā anupavisitvā. Aṭṭhaṅgikaṃ sotanti sammādiṭṭhiādīhi
aṭṭhaṅgasamodhānabhūtaṃ maggasotaṃ. Sabbaṃ pāpaṃ pavāhayinti anavasesaṃ pāpamalaṃ
pakkhālesiṃ, ariyamaggajalapavāhanena paramatthanhātako ahosiṃ. Tatoeva tisso vijjā
ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsananti vuttatthameva.
Gayākassapattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
---------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 61-64.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=33&A=1386
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=1386
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=341
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6407
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6527
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6527
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]