![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
458. 12. Brahmadattattheragāthāvaṇṇanā
akkodhassātiādikā āyasmato brahmadattattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinitvā
imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kosalarañño putto hutvā nibbatti, brahma-
dattotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto jetavanamahe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdha-
saddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto saha paṭisambhidāhi chaḷabhiñño
ahosi. Taṃ ekadivasaṃ nagare piṇḍāya carantaṃ aññataro brāhmaṇo akkosi.
Thero taṃ sutvāpi 2- tuṇhībhūto piṇḍāya caratiyeva, brāhmaṇo punapi akkosiyeva.
Manussā evaṃ akkosantampi naṃ "ayaṃ thero na kiñci bhaṇatī"ti āhaṃsu. Taṃ
sutvā thero tesaṃ manussānaṃ dhammaṃ desento:-
[441] "akkodhassa kuto kodho dantassa samajīvino
sammadaññā vimuttassa upasantassa tādino. 3-
@Footnote: 1 Sī.,i. adhippetā"ti. tato jhānagahaṇena ca 2 Sī.,i. taṃ sutvā
@3 saṃ. sagā. 15/188/195 akkosasutta
[442] Tasseva tena pāpiyo yo kuddhaṃ paṭikujjhati
kuddhaṃ appaṭikujjhanto saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. 1-
[443] Ubhinnamatthaṃ carati attano ca parassa ca
paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā yo sato upasammati. 1-
[444] Ubhinnaṃ tikicchantaṃ taṃ attano ca parassa ca
janā maññanti bāloti ye dhammassa akovidā. 1-
[445] Uppajje te sace kodho āvajja kakacūpamaṃ
uppajje ce rase taṇhā puttamaṃsūpamaṃ sara
[446] Sace dhāvati cittaṃ te kāmesu ca bhavesu ca
khippaṃ niggaṇha satiyā kiṭṭhādaṃ viya duppasun"ti
imā gāthā abhāsi.
Tattha akkodhassāti kodharahitassa maggena samucchinnakodhassa. Kuto kodhoti kuto
nāma hetu kodho uppajjeyya, tassa 2- uppattikāraṇaṃ natthīti attho. Dantassāti
uttamena damena aggamaggadamathena dantassa. Samajīvinoti kāyavisamādīni sabbaso
pahāya kāyasamādīnaṃ vasena samaṃ jīvantassa sattaṭṭhāniyena 3- sampajaññena sammadeva
vattantassa. Sammadaññā vimuttassāti sammā aññāya abhiññeyyādike dhamme
jānitvā sabbāsavehi vippamuttassa. Tatoeva sabbakilesadarathapariḷāhavūpasamena
upasantassa. Iṭṭhādīsu tādilakkhaṇappattiyā tādino khīṇāsavassa kuto kodhoti
aññāpadesena thero attano kodhābhāvaṃ tassa ca kāraṇāni vatvā idāni
kodhe akodhe ca ādīnavānisaṃsadassanena dhammaṃ kathento "tassevā"tiādimāha. Tattha yo
kuddhaṃ paṭikujjhatīti yo puggalo attano upari kuddhaṃ kupitaṃ puggalaṃ paṭikujjhati,
tasseva tena paṭikujjhanapaccakkosanapaṭippaharaṇādinā pāpiyo idhaloke
@Footnote: 1 saṃ.sagā. 15/188/195 akkosasutta 2 Sī.,i. samucchinnakodhassa kuto nāma
@hetu kodhassa tassa tas 3 Ma. santaṭṭhāniyena
Viññūgarahādivasena paraloke nirayadukkhādivasena abhaddakataraṃ akalyāṇataraṃ hoti. Kujjhanena
pana akuddhassa 1- pāpaṃ hotīti vattabbameva natthi. Keci pana "yo akuddhaṃ paṭikuddhaṃ
ārabbha kujjhatī"ti atthaṃ vadanti. Kuddhaṃ appaṭikujjhantoti yo pana kuddhaṃ puggalaṃ
"ayaṃ kuddho kodhapareto"ti ñatvā na paṭikujjhati khamati, so dujjayaṃ kilesasaṅgāmaṃ
jeti nāma. Na kevalaṃ cassa kilesasaṅgāmajayoeva, atha kho ubhayahitapaṭipattimpīti
dassento āha "ubhinnamatthaṃ .pe. Upasammatī"ti. Yo paraṃ puggalaṃ saṅkupitaṃ
kuddhaṃ "kodhapareto"ti ñatvā taṃ mettāyanto ajjhupekkhanto vā sato sampajāno
hutvā upasammati khamati na paṭippharati, so attano ca parassa cāti ubhinnaṃ
ubhayalokasukhāvahaṃ atthaṃ hitaṃ carati.
Ubhinnaṃ tikicchantaṃ tanti taṃ attano ca parassa cāti ubhinnaṃ dvinnaṃ
kodhabyādhitikicchāya tikicchantaṃ khamantaṃ puggalaṃ ye janā dhammassa ariyācāradhamme
akusalā, te bālā "ayaṃ aviddasu yo attānaṃ akkosantassa paharantassa kiñci
na karotī"ti maññanti, taṃ tesaṃ ayoniso maññananti adhippāyo. "tikicchanan"tipi 2-
paṭhanti, tikicchanasabhāvanti attho.
Evaṃ therena vuccamānaṃ dhammaṃ sutvā akkosakabrāhmaṇo saṃviggo pasannacitto
ca hutvā theraṃ khamāpetvā tasseva santike pabbaji. Thero tassa kammaṭṭhānaṃ dento
"imassa mettābhāvanā yuttā"ti mettākammaṭṭhānaṃ datvā kodhapariyuṭṭhānādīsu
paccavekkhaṇādividhiṃ 3- dassento "uppajje te"tiādimāha. Tattha uppajje
te saceti sace te kammaṭṭhānaṃ anuyuñjantassa kañci puggalaṃ nissāya ciraparicayo 4-
kodho uppajjeyya, tassa vūpasamāya:-
"ubhatodaṇḍakena cepi 5- bhikkhave kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni
okanteyyuṃ, tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro"ti 6-
@Footnote: 1 Sī. kujjhanena pana kuddhassa,i. kujjhante pana kuddhassa
@2 Sī.,i. tikicchantītipi 3 Sī.,i.paccavekkhaṇavidhiṃ 4 Sī.,i. ciraparicariyo
@5 pāli. ubhatodaṇḍakenapi ca 6 Ma.mū. 12/232/195 kakacūpamasutta
Satthārā vuttaṃ kakacūpamaṃ ovādaṃ āvajjehi. 1- Uppajje ce rase taṇhāti sace
te madhurādibhede rase taṇhā abhilāso uppajjeyya, tassa vūpasamāya:-
"puttamaṃsaṃ jāyampatikā yathā kantāranittharaṇatthameva khādiṃsu, na rasataṇhāya,
evaṃ kulaputtopi pabbajito piṇḍapātaṃ paṭisevati .pe. Phāsuvihāro
cā"ti 2-
evaṃ vuttaṃ puttamaṃsūpamovādaṃ sara anussara.
Sace dhāvati te cittanti ayoniso manasi karoto tava cittaṃ kāmesu pañca-
kāmaguṇesu chandarāgavasena, kāmabhavādīsu bhavesu bhavapatthanāvasena sace dhāvati
sarati javati. Khippaṃ niggaṇha satiyā, kiṭṭhādaṃ viya duppasunti tathā dhāvituṃ adento
yathā nāma puriso kiṭṭhādaṃ sassakhādakaṃ duppasuṃ duṭṭhagoṇaṃ yottena thambhe bandhitvā
attano vase vatteti, evaṃ satiyā satiyottena samādhithambhe bandhanto khippaṃ
sīghameva niggaṇha, yathā kilesavigamena nibbisevanaṃ hoti, tathā damehīti. Keci
pana "thero puthujjanova hutvā akkosaṃ adhivāsento tesaṃ manussānaṃ ariyaguṇe
pakāsento dhammaṃ kathetvā pacchā dvīhi gāthāhi attānaṃ ovadanto vipassanaṃ
vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā aññaṃ byākaronto imāyeva gāthā abhāsī"ti vadanti.
Brahmadattattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
----------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 126-129.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=33&A=2880
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=2880
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=358
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6658
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6798
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6798
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]