|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
448. 10. Paṭācārātherīgāthāvaṇṇanā
naṅgalehi kasaṃ khettantiādikā paṭācārāya theriyā gāthā.
Ayampi padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ
patvā ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇantī satthāraṃ ekaṃ bhikkhuniṃ vinayadharānaṃ 1-
aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi. Sā yāvajīvaṃ
kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsarantī kassapabuddhakāle kikissa kāsirañño gehe
paṭisandhiṃ gahetvā sattannaṃ bhaginīnaṃ abbhantarā hutvā vīsati vassasahassāni brahma-
cariyaṃ caritvā bhikkhusaṃghassa pariveṇaṃ kāresi. 2- Sā tato cutā devaloke nibbattā
ekaṃ buddhantaraṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ
seṭṭhigehe nibbattitvā vayappattā attano gehe ekena kammakārena 3- saddhiṃ
kilesasanthavaṃ akāsi. Taṃ mātāpitaro samajātikassa kumārassa dātuṃ divasaṃ saṇṭhapesuṃ. 4-
Taṃ ñatvā sā hatthasāraṃ gahetvā tena katasanthavena purisena saddhiṃ aggadvārena
nikkhamitvā ekasmiṃ gāmake vasantī gabbhinī ahosi. Sā paripakke gabbhe "kiṃ idha
anāthavāsena, kulagehaṃ gacchāma sāmī"ti vatvā tasmiṃ "ajja gacchāma, sve gacchāmā"ti
kālavikkhepaṃ 5- karonte "na ayaṃ bālo maṃ nessatī"ti tasmiṃ bahi gate gehe
paṭisāmetabbaṃ paṭisāmetvā "kulagharaṃ gatāti mayhaṃ sāmikassa kathethā"ti
paṭivissakagharavāsīnaṃ
@Footnote: 1 Ma. vinayadhārīnaṃ 2 cha.Ma. akāsi 3 Sī. kammakarena 4 i. gaṇhāpesuṃ
@5 cha.Ma. kālakkhepaṃ
Ācikkhitvā "ekikāva kulagharaṃ gamissāmī"ti maggaṃ paṭipajji. So āgantvā gehe
taṃ apassanto paṭivissake pucchitvā "kulagharaṃ gatā"ti sutvā "maṃ nissāya kuladhītā
anāthā jātā"ti padānupadaṃ gantvā sampāpuṇi. Tassā antarāmagge eva gabbhavuṭṭhānaṃ
ahosi. Sā pasutakālato paṭṭhāya paṭippassaddhagamanussukkā 1- sāmikaṃ gahetvā
nivatti. Dutiyavārampi gabbhinī ahosītiādikaṃ sabbaṃ purimanayeneva vitthāretabbaṃ.
Ayaṃ pana viseso:- yadā tassā antarāmagge kammajavātā caliṃsu, tadā
mahāakālamegho udapādi. Samantato vijjulatāhi ādittaṃ viya meghathanitehi bhijjamānaṃ
viya ca udakadhārānipātanirantaraṃ nabhaṃ ahosi. Sā taṃ disvā "sāmi me anovassikaṭhānaṃ
jānāhī"ti āha. So ito cito ca olokento ekaṃ tiṇasañchannaṃ gumbaṃ disvā
tattha gantvā hatthagatāya vāsiyā tasmiṃ gumbe daṇḍake chinditukāmo tiṇehi
sañchāditavammikapariyante 2- uṭṭhitarukkhadaṇḍakaṃ chindi. Tāvadeva ca naṃ tato vammikato
nikkhamitvā ghoraviso āsīviso ḍaṃsi. 3- So tattheva patitvā kālamakāsi. Sā mahādukkhaṃ
anubhavantī tassa āgamanaṃ olokentī dvepi dārake vātavuṭṭhiṃ asahamāne viravante
urantare katvā dvīhi jāṇukehi dvīhi hatthehi ca bhūmiṃ uppīḷetvā yathāṭhitāva
rattiṃ vītināmetvā vibhātāya rattiyā maṃsapesivaṇṇaṃ ekaṃ puttaṃ pilotikacumbaṭake
nipajjāpetvā hatthehi urehi ca pariggahetvā itaraṃ "ehi tāta, pitā te
ito gato"ti vatvā sāmikena gatamaggena gacchantī taṃ vammikasamīpe kālakataṃ nippannaṃ 4-
disvā "maṃ nissāya mama sāmiko mato"ti rodantī paridevantī sakalarattiṃ devena
vuṭṭhattā jaṇṇukappamāṇaṃ thanappamāṇaṃ udakaṃ savantiṃ antarāmagge nadiṃ patvā
attano mandabuddhitāya dubbalatāya ca dvīhi dārakehi saddhiṃ udakaṃ otarituṃ avisahantī
jeṭṭhaputtaṃ orimatīre ṭhapetvā itaraṃ ādāya paratīraṃ gantvā sākhābhaṅgaṃ attharitvā
tattha pilotikacumbaṭake nipajjāpetvā "itarassa santikaṃ gamissāmī"ti bālaputtakaṃ
pahātuṃ asakkontī punappunaṃ nivattetvā olokayamānā nadiṃ otarati.
@Footnote: 1 Ma....gamanamanuyuttā 2 cha. sañchāditavammikasīsante 3 Sī. ḍasi 4 cha.Ma. nisinnaṃ
Athassā nadīmajjhaṃ gatakāle eko seno taṃ dārakaṃ disvā "maṃsapesī"ti saññāya
ākāsato bhassi. 1- Sā taṃ disvā ubho hatthe ukkhipitvā "sūsū"ti tikkhattuṃ
mahāsaddaṃ nicchāresi. Seno dūrabhāvena taṃ anādiyanto kumāraṃ gahetvāvehāsaṃ
uppati. Orimatīre ṭhito putto ubho hatthe ukkhipitvā mahāsaddaṃ nicchārayamānaṃ
disvā "maṃ sandhāya vadatī"ti saññāya vegena udake pati. Itissā 2- bālaputtako
senena nīto, jeṭṭhaputto udakena hato. Sā "eko me putto senena gahito, eko
udakena vūḷho, panthe me pati mato"ti rodantī paridevantī gacchantī sāvatthito
āgacchantaṃ ekaṃ purisaṃ disvā pucchi "kattha vāsikosi tātā"ti. Sāvatthi-
vāsikomhi ammāti. Sāvatthiyaṃ asukavīthiyaṃ asukakulaṃ nāma atthi, taṃ jānāsi tātāti.
Jānāmi amma, taṃ pana mā pucchi, aññaṃ pucchāti. Aññena me payojanaṃ natthi,
tadeva pucchāmi tātāti. Amma tvaṃ attano anācikkhituṃ na desi, ajja te
sabbarattiṃ devo vassanto diṭṭhoti. Diṭṭho me tāta, mayhameva so sabbarattiṃ
vuṭṭho, taṃ kāraṇaṃ pacchā kathessāmi, etasmiṃ tāva me seṭṭhigehe pavattiṃ kathehīti.
Amma ajja rattiyaṃ seṭṭhī ca seṭṭhibhariyā ca seṭṭhiputto cāti 3- tayopi jane
avattharamānaṃ gehaṃ pati, te ekacittakāyaṃ jhāyanti, svāyaṃ dhūmo paññāyati ammāti.
Sā tasmiṃ khaṇe nivatthavatthampi patamānaṃ na sañjāni. Sokummattattaṃ 4- patvā jāta-
rūpeneva:-
ubho puttā kālakatā panthe mayhaṃ patī mato
mātā pitā ca bhātā ca ekacitamhi 5- ḍayhareti 6-
vilapantī paribbhamati.
Tato paṭṭhāya tassā nivāsanamattenapi paṭena 7- acaraṇato patitācārattā
paṭācārātveva samaññā ahosi. Taṃ disvā manussā "gaccha ummattike"ti keci
@Footnote: 1 Ma. āgami, i. gami 2 cha.Ma. iti 3 Ma. seṭṭhiñca bhariyañca seṭṭhiputtañca
@4 Ma.sokummattaṃ nāma, i. sokummattakaṃ nāma 5 Sī.,i. ekacitakasmiṃ
@6 khu.apa. 33/498/351 7 Ma. vatthena
Kacavaraṃ matthake khipanti, aññe paṃsuṃ okiranti, apare leḍḍuṃ daṇḍaṃ 1- khipanti.
Satthā jetavane mahāparisamajjhe nisīditvā dhammaṃ desento taṃ tathā paribbhamantiṃ
disvā ñāṇaparipākañca oloketvā yathā vihārābhimukhī āgacchati, tathā akāsi.
Parisā taṃ disvā "imissā ummattikāya ito āgantuṃ mā dethā"ti 2- āhaṃsu.
Bhagavā "mā naṃ nivārayitthā"ti 3- vatvā avidūraṭṭhānaṃ āgatakāle "satiṃ paṭilabha
bhaginī"ti āha. Sā tāvadeva buddhānubhāvena satiṃ paṭilabhitvā nivatthavatthassa patitabhāvaṃ
sallakkhetvā hirottappaṃ paccupaṭṭhapetvā ukkuṭikaṃ upanisajjāya 4- nisīdi.
Eko puriso uttarasāṭakaṃ khipi. Sā taṃ nivāsetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā pañca-
patiṭṭhitena vanditvā "bhante avassayo me hotha, ekaṃ me puttaṃ seno gaṇhi, eko
udakena vūḷho, panthe pati mato, mātāpitaro bhātā ca gehena avatthatā
matā ekacitakamhi jhāyantī"ti sā sokakāraṇaṃ 5- ācikkhi. Satthā "paṭācāre mā
cintayi, tava avassayo bhavituṃ samatthasseva santikaṃ āgatāsi, yathā hi tvaṃ idāni
puttādīnaṃ maraṇanimittaṃ assūni pavattesi, evaṃ anamatagge saṃsāre puttādīnaṃ
maraṇahetu pavattitaṃ assu catunnaṃ mahāsamuddānaṃ udakato bahutaran"ti dassento:-
"catūsu mahāsamuddesu 6- jalaṃ parittakaṃ
tato bahuṃ assujalaṃ anappakaṃ
dukkhena phuṭṭhassa narassa socanā
kiṃ kāraṇā amma tuvaṃ 7- pamajjasī"ti 8-
gāthaṃ abhāsi.
Evaṃ satthari anamataggapariyāyakathaṃ 9- kathente tassā soko tanutarabhāvaṃ agamāsi.
Atha naṃ tanubhūtasokaṃ ñatvā "paṭācāre puttādayo nāma paralokaṃ gacchantassa
@Footnote: 1 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 2 cha.Ma. mādatthāti 3 cha.Ma. vārayitthāti
@4 Ma. paṭinisajjāya, i. sampatinipajja 5 Sī. jhāyantīti taṃ kāraṇaṃ 6 cha. samuddesu
@7 Ma. sokavasā 8 dha.aṭ. 4/147 9 saṃ.ni. 16/126/173
Tāṇaṃ vā leṇaṃ vā saraṇaṃ vā bhavituṃ na sakkontī"ti vijjamānāpi te na
santi eva, tasmā paṇḍitena attano sīlaṃ visodhetvā nibbānagāmimaggoyeva
sādhetabboti dassento:-
"na santi puttā tāṇāya na pitā nāpi bandhavā
antakenādhipannassa natthi ñātīsu tāṇatā.
Yamhi saccañca dhammo ca ahiṃsā saññamā damo
etadariyā sevanti etaṃ loke anāmataṃ.
Etamatthavasaṃ ñatvā paṇḍito sīlasaṃvuto
nibbānagamanaṃ maggaṃ khippameva visodhaye"ti 1-
imāhi gāthāhi dhammaṃ desesi. Desanāvasāne paṭācārā sotāpattiphale patiṭṭhahitvā
satthāraṃ pabbajjaṃ yāci. Satthā taṃ bhikkhunīnaṃ santikaṃ 2- netvā pabbājesi. Sā
laddhūpasampadā uparimaggatthāya vipassanāya kammaṃ karontī ekadivasaṃ ghaṭena udakaṃ
ādāya pāde dhovantī udakaṃ āsiñci. Taṃ thokaṃ ṭhānaṃ gantvā pacchijji, dutiyavāraṃ
āsittaṃ tatopi dūrataraṃ 3- agamāsi, tatiyavāraṃ āsittaṃ tatopi dūrataraṃ agamāsi. Sā
tadeva ārammaṇaṃ gahetvā tayo vaye 4- paricchinditvā "mayā paṭhamaṃ āsittaṃ udakaṃ
viya ime sattā paṭhamavayepi maranti, tato dūraṃ gataṃ dutiyavāraṃ āsittaṃ udakaṃ viya
majjhimavayepi, tatopi dūrataraṃ gataṃ tatiyavāraṃ āsittaṃ udakaṃ viya pacchimavayepi
marantiyevā"ti cintesi. Satthā gandhakuṭiyaṃ nisinnova obhāsaṃ pharitvā tassā
sammukhe ṭhatvā kathento viya "evametaṃ paṭācāre, sabbepi me sattā maraṇadhammā, tasmā
pañcannaṃ khandhānaṃ udayabbayaṃ apassantassa vassasataṃ jīvato taṃ passantassa ekāhampi
ekakkhaṇampi jīvitaṃ seyyo"ti imamatthaṃ dassento:-
@Footnote: 1 dha.aṭa. 4/148 2 Sī. santike 3 cha.Ma. tato dūraṃ 4 Ma. tayo vāre
"yo ca vassasataṃ jīve apassaṃ udayabbayaṃ
ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo passato udayabbayan"ti 1-
gāthamāha. Gāthāpariyosāne paṭācārā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena
vuttaṃ apadāne 2-:-
"padumuttaro nāma jino sabbadhammāna pāragū
ito satasahassamhi kappe uppajji nāyako.
Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ jātā seṭṭhikule ahuṃ
nānāratanapajjote mahāsukhasamappitā.
Upetvā taṃ mahāvīraṃ assosiṃ dhammadesanaṃ
tato jātappasādāhaṃ upesiṃ saraṇaṃ jinaṃ.
Tato vinayadhārīnaṃ aggaṃ vaṇṇesi nāyako
bhikkhuniṃ lajjiniṃ tādiṃ kappākappavisāradaṃ.
Tadā muditacittāhaṃ taṃ ṭhānaṃ abhikaṅkhayiṃ 3-
nimantetvā dasabalaṃ sasaṃghaṃ lokanāyakaṃ.
Bhojayitvāna sattāhaṃ daditvā pattacīvaraṃ 4-
nipacca sirasā pāde idaṃ vacanamabraviṃ.
Yā tayā vaṇṇitā dhīra 5- ito aṭṭhamake muni
tādisāhaṃ bhavissāmi yadi sijjhati nāyaka.
Tadā avoca maṃ satthā bhadde mā bhāyi assasa
anāgatamhi addhāne lacchase taṃ manorathaṃ.
@Footnote: 1 khu.dha. 25/113/37 2 khu.apa. 33/468/348 3 cha.Ma. ṭhānamabhikaṅkhinī
@4 cha.Ma. daditvāva ticīvaraṃ 5 cha.Ma. vīra
Satasahassito kappe okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādā orasā dhammanimmitā
paṭācārāti nāmena hessati satthusāvikā.
Tadāhaṃ muditā hutvā yāvajīvaṃ tadā jinaṃ
mettacittā paricariṃ sasaṃghaṃ lokanāyakaṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agañchahaṃ.
Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahāyaso
kassapo nāma gottena uppajji vadataṃ varo.
Upaṭṭhāko mahesissa tadā āsi narissaro
kāsirājā kikī nāma bārāṇasipuruttame.
Tassāsiṃ tatiyā dhītā bhikkhunī iti vissutā
dhammaṃ sutvā jinaggassa pabbajjaṃ samarocayiṃ.
Anujāni na no tāto agāreva tadā mayaṃ
vīsavassasahassāni vicarimha atanditā.
Komāribrahmacariyaṃ rājakaññā sukhedhitā
buddhopaṭṭhānaniratā muditā satta dhītaro.
Samaṇī samaṇaguttā ca bhikkhunī bhikkhudāsikā 1-
dhammā ceva sudhammā ca sattamī saṅghadāsikā.
@Footnote: 1 cha.Ma. bhikkhudāyikā
Ahaṃ uppalavaṇṇā ca khemā bhaddā ca bhikkhunī
kisāgotamī dhammadinnā visākhā hoti sattamī.
Tehi kammehi sukatehi cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agañchahaṃ.
Pacchime ca bhave dāni jātā seṭṭhikule ahaṃ
sāvatthiyaṃ puravare iddhe phīte mahaddhane.
Yadā ca yobbanūpetā vitakkavasagā ahaṃ
naraṃ jānapadaṃ 1- disvā tena saddhiṃ agañchahaṃ.
Ekaputtapasūtāhaṃ dutiyo kucchiyā mama
tadāhaṃ mātāpitaro ikkhāmīti 2- sunicchitā.
Nārocesiṃ patiṃ mayhaṃ tadā tamhi pavāsite
ekikā niggatā gehā gantuṃ sāvatthimuttamaṃ.
Tato me sāmi āgantvā sambhāvesi pathe mamaṃ
tadā me kammajā vātā uppannā atidāruṇā.
Uṭṭhito ca mahāmegho pasūtisamaye mama
dabbatthāya tadā gantvā sāmi sappena mārito.
Tadā vijātadukkhena anāthā kapaṇā ahaṃ
kunnadiṃ pūritaṃ disvā gacchantī sakulālayaṃ.
Bālaṃ ādāya otariṃ 3- pārakūle ca ekakaṃ
sāyetvā bālakaṃ puttaṃ itaraṃ tāraṇāyahaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. jārapatiṃ 2 cha.Ma. okkhāmīti 3 cha.Ma. atariṃ
Nivattā ukkuso hāsi taruṇaṃ vilapantakaṃ
itarañca vahī soto sāhaṃ sokasamappitā.
Sāvatthinagaraṃ gantvā assosiṃ sajane mate
tadā avoca sokaṭṭā mahāsokasamappitā.
Ubho puttā kālakatā panthe mayhaṃ patī mato
mātā pitā ca bhātā ca ekacitamhi ḍayhare.
Tadā kisā ca paṇḍu ca anāthā dīnamānasā
ito tato gacchantīhaṃ 1- addasaṃ narasārathiṃ.
Tato avoca maṃ satthā putte mā soci assasa
attānaṃ te gavesassu kiṃ niratthaṃ vihaññasi.
Na santi puttā tāṇāya na ñātī nāpi bandhavā
antakenādhipannassa natthi ñātīsu tāṇatā.
Taṃ sutvā munino vākyaṃ paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ
pabbajitvāna naciraṃ arahattaṃ apāpuṇiṃ.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
paracittāni jānāmi satthusāsanakārikā.
Pubbenivāsaṃ jānāmi dibbacakkhu visodhitaṃ
khepetvā āsave sabbe visuddhāsiṃ sunimmalā.
Tatohaṃ vinayaṃ sabbaṃ santike sabbadassino
uggahiṃ sabbavitthāraṃ byāhariñca yathātathaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. bhamantīhaṃ
Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho etadagge ṭhapesi maṃ
aggā vinayadhārīnaṃ paṭācārāva ekikā.
Pariciṇṇo mayā satthā kataṃ buddhassa sāsanaṃ
ohito garuko bhāro bhavanetti samūhatā.
Yassatthāya pabbajitā agārasmānagāriyaṃ
so me attho anuppatto sabbasaṃyojanakkhayo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe.
.pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā sekkhakāle attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā upariphalassa 1-
nibbattitākāraṃ vibhāventī udānavasena:-
[112] "naṅgalehi kasaṃ khettaṃ bījāni pavapaṃ chamā
puttadārāni posentā dhanaṃ vindanti māṇavā.
[113] Kimahaṃ sīlasampannā satthusāsanakārikā
nibbānaṃ nādhigacchāmi akusītā anuddhatā.
[114] Pāde pakkhālayitvāna udakesu karomahaṃ
pādodakañca disvāna thalato ninnamāgataṃ.
[115] Tato cittaṃ samādhesiṃ assaṃ bhadraṃvajāniyaṃ
tato dīpaṃ gahetvāna vihāraṃ pāvisiṃ ahaṃ
seyyaṃ olokayitvāna mañcakamhi upāvisiṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. uparivisesassa
[116] Tato sūciṃ gahetvāna vaṭṭiṃ okassayāmahaṃ
pajjotasseva 1- nibbānaṃ vimokkho ahu cetaso"ti
imā gāthā abhāsi.
Tattha kasanti kasantā kasikammaṃ karontā. Bahutthe 2- hi idaṃ ekavacanaṃ. Pavapanti
bījāni vapantā. Chamāti chamāyaṃ. Bhummatthe hi idaṃ paccattavacanaṃ. Ayaṃ hettha
saṅkhepattho:- ime māṇavā sattā naṅgalehi phālehi khettaṃ kasantā yathādhippāyaṃ
khettabhūmiyaṃ pubbaṇṇāparaṇṇabhedāni bījāni vapantā taṃhetu taṃnimittaṃ attānaṃ
puttadārādīni posentā hutvā dhanaṃ paṭilabhanti. Evaṃ imasmiṃ loke yoniso
payutto paccattapurisakāro nāma saphalo saudayo. 3-
Tattha kimahaṃ sīlasampannā, satthusāsanakārikā. Nibbānaṃ nādhigacchāmi, akusītā
anuddhatāti ahaṃ suvisuddhasīlā āraddhavīriyatāya akusītā ajjhattaṃ susamāhitacittatāya
anuddhatā ca hutvā catusaccakammaṭṭhānabhāvanāsaṅkhātaṃ satthusāsanaṃ karontī kasmā
nibbānaṃ nādhigacchāmi, adhigamissāmi evāti.
Evaṃ pana cintetvā vipassanāya kammaṃ karontī ekadivasaṃ pādadhovanaudake
nimittaṃ gaṇhi. Tenāha "pāde pakkhālayitvānā"tiādiṃ. Tassattho:- ahaṃ pāde
dhovantī pādapakkhālanahetu tikkhattuṃ āsittesu udakesu thalato ninnamāgataṃ pādodakaṃ
disvā nimittaṃ karomi.
"yathā idaṃ udakaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ, evaṃ sattānaṃ āyusaṅkhārā"ti evaṃ
aniccalakkhaṇaṃ tadanusārena dukkhalakkhaṇaṃ anattalakkhaṇañca upadhāretvā vipassanaṃ
vaḍḍhentī tato cittaṃ samādhesiṃ, assaṃ bhadraṃvajāniyanti yathā assaṃ bhadraṃ ājāniyaṃ
kusalo sārathi sukhena sāreti, evaṃ mayhaṃ cittaṃ sukheneva samādhesiṃ, vipassanāsamādhinā
@Footnote: 1 cha.Ma. padīpasseva 2 Sī.,i. puthutthe 3 Ma. saudrayo
Samāhitaṃ akāsiṃ. Evaṃ pana vipassanaṃ vaḍḍhentī utusappāyanijigiṃsāya 1- ovarakaṃ
pavisantī andhakāravidhamanatthaṃ dīpaṃ gahetvā gabbhaṃ pavisitvā dīpaṃ ṭhapetvā mañcake
nisinnamattāva dīpaṃ vijjhāpetuṃ aggaḷasūciyā dīpavaṭṭiṃ ākaḍḍhiṃ. Tāvadeva utusappāya-
lābhena tassā cittaṃ samāhitaṃ ahosi, vipassanāvīthiṃ otari, maggena ghaṭṭesi.
Tato maggapaṭipāṭiyā sabbaso āsavānaṃ khayo ahosi. Tena vuttaṃ "tato dīpaṃ
gahetvāna .pe. Vimokkho ahu cetaso"ti tattha seyyaṃ olokayitvānāti dīpālokena
seyyaṃ passitvā.
Sūcinti aggaḷasūciṃ. Vaṭṭiṃ okassayāmīti dīpaṃ vijjhāpetuṃ telābhimukhaṃ
dīpavaṭṭiṃ ākaḍḍhemi. Vimokkhoti kilesehi vimokkho. So pana yasmā paramatthato
cittassa santati, tasmā vuttaṃ "cetaso"ti. Yathā pana vaṭṭitelādike paccaye sati
uppajjanāraho 2- padīpo tadabhāve anuppajjanato nibbutoti vuccati, evaṃ kilesādi-
paccaye sati uppajjanārahaṃ cittaṃ tadabhāve anuppajjanato vimuttanti vuccatīti āha
"pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho ahu cetaso"ti.
Paṭācārātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
----------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 138-149.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=34&A=2968
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=2968
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=448
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9240
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9288
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9288
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]