|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
413. 12. Dhammadinnātherīgāthāvaṇṇanā
chandajātā avasāyītiādikā dhammadinnāya theriyā gāthā.
Sā kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare parādhīnavuttikā hutvā jīvantī
nirodhato vuṭṭhitassa aggasāvakassa pūjāsakkārapubbakaṃ dānaṃ datvā devaloke
nibbattā. Tato cavitvā devamanussesu saṃsarantī pussassa 4- bhagavato kāle satthu
vemātikabhātikānaṃ 5- kammikassa gehe vasamānā dānaṃ paṭicca "ekaṃ dehī"ti sāmikena
vutte dve dentī bahupuññāni katvā kassapabuddhakāle kikissa kāsikarañño
gehe paṭisandhiṃ gahetvā sattannaṃ bhaginīnaṃ abbhantarā hutvā vīsativassasahassāni
brahmacariyaṃ caritvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde
rājagahe kulagehe nibbattitvā vayappattā visākhassa seṭṭhino gehaṃ gatā.
@Footnote: 1 cha.Ma. vaṅkakehi 2 Ma. muttā 3 Sī.,Ma. jarāmaraṇāpi
@4 cha.Ma. phussassa 5 Ma. vemātikabhātikabhātikānaṃ
Athekadivasaṃ visākho seṭṭhī satthu santike dhammaṃ sutvā anāgāmī hutvā
gharaṃ gato 1- pāsādaṃ abhiruhanto sopāṇamatthake ṭhitāya dhammadinnāya pasāritahatthaṃ
anālambitvāva pāsādaṃ abhiruhitvā bhuñjamānopi tuṇhībhūtova bhuñji. Dhammadinnā
taṃ upadhāretvā "ayyaputta kasmā tvaṃ ajja mama hatthaṃ nālambi, bhuñjamānopi
na kiñci kathesi, atthi nu kho koci mayhaṃ doso"ti āha. Visākho "dhammadinne
na te doso atthi, ahaṃ pana ajja paṭṭhāya itthisarīraṃ phusituṃ āhāre ca
lolabhāvaṃ kātuṃ anaraho, tādiso mayā dhammo paṭividdho. Tvaṃ pana sace icchasi,
imasmiṃyeva gehe vasa. No ce icchasi, yattakena dhanena te attho, tattakaṃ
gahetvā kulagharaṃ gacchāhī"ti āha. Nāhaṃ ayyaputta tayā vantavamanaṃ ācamissāmi,
pabbajjaṃ me anujānāhīti. Visākho "sādhu dhammadinne"ti taṃ suvaṇṇasivikāya bhikkhuni-
upassayaṃ pesesi. Sā pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā katipāhaṃ tattha vasitvā
vivekavāsaṃ vasitukāmā ācariyupajjhāyānaṃ santikaṃ gantvā "ayyā ākiṇṇaṭṭhāne
mayhaṃ cittaṃ na ramati, gāmakāvāsaṃ gacchāmī"ti āha. Bhikkhuniyo taṃ gāmakāvāsaṃ
nayiṃsu. Sā tattha vasantī atīte madditasaṅkhāratāya nacirasseva saha paṭisambhidāhi
arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2-:-
"padumuttaro nāma jino sabbadhammāna pāragū
ito satasahassamhi kappe uppajji nāyako.
Tadāhaṃ haṃsavatiyā kule aññatare ahuṃ
parakammakarī āsiṃ nipakā sīlasaṃvutā.
Padumuttarabuddhassa sujāto aggasāvako
vihārā abhinikkhamma piṇḍapātāya gacchati.
@Footnote: 1 cha.Ma. gantvā 2 khu.apa. 33/95/364
Ghaṭaṃ gahetvā gacchantī tadā udakahārikā
taṃ disvā adadiṃ pūvaṃ 1- pasannā sehi pāṇibhi.
Paṭiggahetvā tattheva nisinno paribhuñji so
tato netvāna taṃ gehaṃ adāsiṃ tassa bhojanaṃ.
Tato me ayyako tuṭṭho akariṃ suṇisaṃ sakaṃ
sassuyā saha gantvāna sambuddhaṃ abhivādayiṃ.
Tadā so dhammakathikaṃ bhikkhuniṃ parikittayaṃ
ṭhapesi etadaggamhi taṃ sutvā muditā ahaṃ.
Nimantayitvā sugataṃ sasaṃghaṃ lokanāyakaṃ
mahādānaṃ daditvāna taṃ ṭhānaṃ abhipatthayiṃ.
Tato maṃ sugato āha ghananinnādasussaro
mamupaṭṭhānaniratā sasaṃghaparivesikā.
Saddhammassavane yuttā guṇavaḍḍhitamānasā
bhadde bhavassu muditā lacchase paṇidhīphalaṃ.
Satasahassito kappe okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādā orasā dhammanimmitā
dhammadinnāti nāmena hessati satthu sāvikā.
Taṃ sutvā muditā hutvā yāvajīvaṃ mahāmuniṃ
mettacittā paricariṃ paccayehi vināyakaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. adadaṃ pūpaṃ
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agañchahaṃ.
Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahāyaso
kassapo nāma gottena uppajji vadataṃ varo.
Upaṭṭhāko mahesissa tadā āsi narissaro
kāsirājā kikī nāma bārāṇasipuruttame.
Chaṭṭhā tassa ahaṃ dhītā sudhammā iti vissutā
dhammaṃ sutvā jinaggassa pabbajjaṃ samarocayiṃ.
Anujāni na no tāto agāreva tadā mayaṃ
vīsaṃ vassasahassāni vicarimha atanditā.
Komāribrahmacariyaṃ rājakaññā sukhedhitā 1-
buddhopaṭṭhānaniratā muditā satta dhītaro.
Samaṇī samaṇaguttā ca bhikkhunī bhikkhudāsikā
dhammā ceva sudhammā ca sattamī saṃghadāsikā.
Khemā uppalavaṇṇā ca paṭācārā ca kuṇḍalā
gotamī ca ahañceva visākhā hoti sattamī.
Tehi kammehi sukatehi cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agañchahaṃ.
Pacchime ca bhave dāni giribbajapuruttame
jātā seṭṭhikule phīte sabbakāmasamiddhane.
@Footnote: 1 sukheṭṭhitā (syā)
Yadā rūpaguṇūpetā paṭhame yobbane ṭhitā
tadā parakulaṃ gantvā vasiṃ sukhasamappitā.
Upetvā lokasaraṇaṃ suṇitvā dhammadesanaṃ
anāgāmiphalaṃ patto sāmiko me subuddhimā.
Tadā taṃ 1- anujānetvā pabbajiṃ anagāriyaṃ
na cireneva kālena arahattaṃ apāpuṇiṃ.
Tadā upāsako so maṃ upagantvā apucchatha
gambhīre nipuṇe pañhe te sabbe byākariṃ ahaṃ.
Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho etadagge ṭhapesi maṃ
bhikkhuniṃ dhammakathikaṃ nāññaṃ passāmi edisiṃ. 2-
Dhammadinnā yathā dhīrā evaṃ dhāretha bhikkhavo
evāhaṃ paṇḍitā nāma 3- nāyakenānukampitā.
Pariciṇṇo mayā satthā kataṃ buddhassa sāsanaṃ
ohito garuko bhāro bhavanetti samūhatā.
Yassatthāya pabbajitā agārasmānagāriyaṃ 4-
so me attho anuppatto sabbasaññojanakkhayo.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
paracittāni jānāmi buddhasāsanakārikā. 5-
Pubbenivāsaṃ jānāmi dibbacakkhu visodhitaṃ
khepetvā āsave sabbe visuddhāsiṃ sunimmalā.
@Footnote: 1 cha.Ma. tadāhaṃ 2 edisaṃ (syā) 3 cha.Ma. homi 4 agārasmā anagārikaṃ (syā)
@5 cha.Ma. satthu sāsanakārikā
Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṃ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṃ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpi ca aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā "mayhaṃ manaṃ kiccamatthakaṃ 1- pattaṃ, idāni idha vasitvā
kiṃ karissāmi, rājagahameva gantvā satthārañca vandissāmi, bahū ca me ñātakā
puññāni karissantī"ti bhikkhunīhi saddhiṃ rājagahameva paccāgatā. Visākho tassā
āgatabhāvaṃ sutvā tassā adhigamaṃ vīmaṃsanto pañcakkhandhādīnaṃ vasena pañhaṃ pucchi.
Dhammadinnā sunisitena satthena kumudanāḷe chindantī viya pucchitaṃ pucchitaṃ pañhaṃ
vissajjesi, visākho sabbaṃ pucchāvissajjananayaṃ 2- satthu ārocesi, satthā "paṇḍitā
visākha dhammadinnā bhikkhunī"tiādinā taṃ pasaṃsanto sabbaññutañāṇena saddhiṃ
saṃsandetvā byākatabhāvaṃ pavedetvā tameva cūḷavedallasuttaṃ 3- atthuppattiṃ katvā
taṃ dhammakathikānaṃ bhikkhunīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Yadā pana sā tasmiṃ gāmakāvāse
vasantī heṭṭhimamagge adhigantvā aggamaggatthāya vipassanaṃ paṭṭhapesi. Tadā:-
[12] "../../bdpicture/chandajātā avasāyī manasā ca phuṭā 4- siyā
kāmesu appaṭibaddhacittā uddhaṃsotāti vuccatī"ti
imaṃ gāthaṃ abhāsi.
Tattha chandajātāti aggaphalatthaṃ jātacchandā. Avasāyīti avasāyo vuccati avasānaṃ
niṭṭhānaṃ, tampi 5- kāmesu appaṭibaddhacittatāya "uddhaṃsotā"ti vakkhamānattā
samaṇakiccassa
@Footnote: 1 cha.Ma. matthakaṃ 2 Ma. pucchāvissajjanaṃ 3 Ma.mū. 12/460/410 4 ka. phuṭṭhā
@5 Sī. taṃ pana
Niṭṭhānaṃ veditabbaṃ, na yassa kassaci, tasmā padadvayenāpi appattamānasā anuttaraṃ
yogakkhemaṃ patthayamānāti ayamattho vutto hoti. Manasā ca phuṭā siyāti heṭṭhimehi
tīhi maggacittehi nibbānaṃ phuṭā phusitā bhaveyya. Kāmesu appaṭibaddhacittāti
anāgāmimaggavasena kāmesu na paṭibaddhacittā. Uddhaṃsotāti uddhameva maggasoto
saṃsārasoto ca etissāti uddhaṃsotā. Anāgāmino hi yathā aggamaggo uppajjati,
na añño, evaṃ avihādīsu uppannassa yāva akaniṭṭhā uddhameva uppatti hotīti.
Dhammadinnātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 19-25.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=34&A=411
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=411
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=413
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=8940
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9018
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9018
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]