อรรถกถาเล่มที่ ๓๗ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๓ ทุกนิปาตวณฺณนา

                      ๒ สนฺถวชาตกํ
     น สนฺถวสฺมา ปรมตฺถิ ปาปิโยติ อิทํ สตฺถา เชตวเน
วิหรนฺโต อคฺคิชุหนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
     วตฺถุ เหฏฺฐา นงฺคุฏฺฐชาตเก กถิตสทิสเมว ฯ
     ภิกฺขู เต อคฺคึ  ชุหนฺเต ทิสฺวา ภนฺเต ชฏิลา นานปฺปการํ
มิจฺฉาตปํ กโรนฺติ, อตฺถิ นุ โข เอตฺถ วุฑฺฒีติ ภควนฺตํ ปุจฺฉึสุ ฯ
น ภิกฺขเว เอตฺถ กาจิ วุฑฺฒิ นาม อตฺถิ, โปราณกปณฺฑิตาปิ
อคฺคิชุหเนน วุฑฺฒิ อตฺถีติ สญฺญาย จิรํ อคฺคึ ชุหิตฺวา ตสฺมึ
กมฺเม อวุฑฺฒิเมว ทิสฺวา อคฺคึ อุทเกน นิพฺพาเปตฺวา สาขาทีนิ
โปเถตฺวา ปุน นิวตฺติตฺวาปิ ตํ น โอโลเกสุนฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
     อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต
พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติ ฯ มาตาปิตโร ตสฺส ชาตคฺคึ คเหตฺวา
ตํ โสฬสวสฺสุทฺเทสิกํ อาหํสุ กินฺตาต ชาตคคึ คเหตฺวา อรญฺเญ
อคฺคึ ปริจริสฺสสิ อุทานุ ตโย เวเท อุคฺคณฺหิตฺวา กุฏุมฺพํ สณฺฐเปตฺวา
ฆราวาสํ วสิสฺสสีติ ฯ โส น เม ฆราวาเสน อตฺโถ, อรญฺเญ อคฺคึ
ปริจริตฺวา พฺรหฺมโลกปรายโน ภวิสฺสามีติ ชาตคฺคึ คเหตฺวา
มาตาปิตโร วนฺทิตฺวา อรญฺเญ ปวิสิตฺวา ปณฺณสาลาย วาสํ กปฺเปตฺวา
อคฺคึ ปริจริ ฯ โส เอกทิวสํ นิมนฺตนฏฺฐานํ คนฺตฺวา สปฺปินา
ปายาสํ ลภิตฺวา อิมํ ปายาสํ มหาพฺรหฺมุโน ทสฺสามีติ ๑- ตํ ปายาสํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยชิสฺสามีตีติปิ ฯ
อาหริตฺวา อคฺคึ สริตฺวา อคฺคึ ปูชยิตฺวา อคฺคึ ตาว ภควนฺตํ
สปฺปิยุตฺตํ ปายาสํ ปาเยมีติ ปายาสํ อคฺคิมฺหิ ปกฺขิปิ ฯ พหุสิเนเห
ปายาเส อคฺคิมฺหิ ปกฺขิตมตฺเต เยว อคฺคิ ชลิตฺวา อจฺจุคฺคตานิ
อจฺฉีหิ ปณฺณสาลํ ฌาเปสิ ฯ พฺราหฺมโณ ภีตตสิโต ปลายิตฺวา
พหิ ฐตฺวา กาปุริเสหิ นาม สนฺถโว น กาตพฺโพ, อิทานิ เม
อิมินา อคฺคินา กิจฺเฉน กตา ปณฺณสาลา ฌาปิตาติ วตฺวา
ปฐมํ คาถมาห
               น สนฺถวสฺมา ปรมตฺถิ ปาปิโย
               โย สนฺถโว กาปุริเสน โหติ,
               สนฺตปฺปิโต สปฺปินา ปายาเสน
               กิจฺฉา กตํ ปณฺณกุฏึ อทฑฺฑหีติ ฯ
     ตตฺถ น สนฺถวสฺมาติ ตณฺหาสนฺถวาปิ มิตฺตสนฺถวาปิ ทุวิธาปิ
เอตสฺมา สนฺถวา ปรํ อุตฺตรึ อญฺญํ ปาปตรํ ลามกตรํ นาม
นตฺถีติ อตฺโถ ฯ โย สนฺถโว กาปุริเสนาติ โย ปาปเกน กาปุริเสน
สทฺธึ ทุวิโธปิ เอส สนฺถโว ตโต ปาปตรํ อญฺญํ นตฺถิ ฯ
กสฺมา ฯ สนฺตปฺปิโต อทฑฺฑหีติ ยสฺมา สปฺปินา จ ปายาเสน
จ สนฺตปฺปิโตปิ อยํ อคฺคิ มยา กิจฺเฉน กตํ ปณฺณสาลํ
ฌาเปสีติ อตฺโถ ฯ
     โส เอวํ วตฺวา น เม มิตฺตทุพฺภินา อตฺโถติ ตํ อคฺคึ
อุทเกน นิพฺพาเปตฺวา สาขาหิ โปเถตฺวา อนฺโตหิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา
เอกํ สามํ นาม มิคึ สีหสฺส จ พฺยคฺฆสฺส จ ทีปิโน จ มุขํ
เลหนฺตึ ทิสฺวา สปฺปุริเสหิ สทฺธึ สนฺถวา ปรํ เสยฺโย นาม นตฺถีติ
จินฺเตตฺวา ทุติยํ คาถมาห
                น สนฺถวสฺมา ปรมตฺถิ เสยฺโย
                โย สนฺถโว สปฺปุริเสน โหติ,
                สีหสฺส พฺยคฺฆสฺส จ ทีปิโน จ
                สามา มุขํ เลหติ สนฺถเวนาติ ฯ
     ตตฺถ สามา มุขํ เลหติ สนฺถเวนาติ สามา นาม มิคี อิเมสํ
ติณฺณํ ชนานํ สนฺถเวน สิเนเหน มุขํ เลหตีติ ฯ
     เอวญฺจ ปน วตฺวา โพธิสตฺโต อนฺโตหิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา
อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา
ชีวิตปริโยสาเน พฺรหฺมโลกูปโค อโหสิ ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ
อหนฺเตน สมเยน ตาปโส อโหสินฺติ ฯ
                    สนฺถวชาตกํ ทุติยํ ฯ
                      ----------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๗ หน้า ๕๖-๕๘.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=37&A=1109&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=37&A=1109&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=173
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=1136
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=1120
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=1120
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27