บาลีอรรถกถาเล่มที่ ๓๘

มหิสชาตกํ กิมตฺถมภิสนฺธายาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ โลลมกฺกฏํ อารพฺภ กเถสิ ฯ สาวตฺถิยํ กิเรกสฺมึ กุเล เอโก โปสาวนิยโลลมกฺกโฏ หตฺถิสาลํ คนฺตฺวา เอกสฺส สีลวนฺตหตฺถิสฺส ปิฏฺเฐ นิสีทิตฺวา อุจฺจารปสฺสาวํ กโรติ ปิฏฺฐิยํ จงฺกมติ ฯ หตฺถี อตฺตโน สีลวนฺตตาย

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๑๓๗.

ขนฺติสมฺปทาย น กิญฺจิ กโรติ ฯ อเถกทิวสํ ตสฺส หตฺถิสฺส ฐาเน อญฺโญ ทุฏฺฐหตฺถิโปตโก อฏฺฐาสิ ฯ มกฺกโฏ โสเยว อยนฺติ สญฺญาย ทุฏฺฐหตฺถิสฺส ปิฏฺฐึ อภิรูหิ ฯ อถ นํ โส เวเคน โสณฺฑาย คเหตฺวา ภูมิยํ ปาเตตฺวา ปาเทน อกฺกมิตฺวา สญฺจุณฺเณสิ ฯ สา ปวุตฺติ ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปากฏา ชาตา ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส โลลมกฺกโฏ กิร สีลวนฺตหตฺถิสญฺญาย ทุฏฺฐหตฺถิปิฏฺฐึ อภิรุฬฺโห อถ นํ โส ชีวิตกฺขยํ ปาเปสีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว โส โลลมกฺกโฏ เอวํสีโล โปราณโต ปฏฺฐาย เอวํสีโลเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต หิมวนฺตปฺปเทเส มหิสโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ถามสมฺปนฺโน มหาสรีโร ปพฺพตปาทปพฺภารคิริทุคฺควนฆเฏสุ วิจรนฺโต เอกํ ผาสุกํ รุกฺขมูลํ ทิสฺวา โคจรํ คเหตฺวา ทิวา ตสฺมึ รุกฺขมูเล อฏฺฐาสิ ฯ อเถโก โลลมกฺกโฏ รุกฺขา โอตริตฺวา ตสฺส ปิฏฺฐึ อภิรูหิตฺวา อุจฺจารปสฺสาวํ กตฺวา สิงฺเคสุ คเหตฺวา โอลมฺพนฺโต นงฺคุฏฺเฐ คเหตฺวา โทลายนฺโตว กีฬิ ฯ โพธิสตฺโต ขนฺติเมตฺตานุทยสมฺปทาย ตํ ตสฺส อนาจารํ น มนสากาสิ ฯ มกฺกโฏ ปุนปฺปุนํ ตเถว กโรติ ฯ อเถกทิวสํ ตสฺมึ รุกฺเข อธิวฏฺฐา เทวตา รุกฺขกฺขนฺเธ ฐตฺวา นํ มหิสราช กสฺมา อิมสฺส ทุฏฺฐมกฺกฏสฺส อวมานํ สหสิ

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๑๓๘.

นิเสเธหิ นนฺติ วตฺวา เอตมตฺถํ ปกาเสนฺตี ปุริมา เทฺว คาถา อโวจ กิมตฺถมภิสนฺธาย ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน สพฺพกามทุหสฺเสว อิมํ ทุกฺขํ ติติกฺขสิ สิงฺเคน นีหราเสตํ ปทสาว อธิฏฺฐห ภิยฺโย พาลา ปกุฏฺเฏยฺยุํ ^๑- โน จสฺส ปฏิเสธโกติ ฯ ตตฺถ กิมตฺถมภิสนฺธายาติ กินฺนุโข การณํ ปฏิจฺจ กึ สมฺปสฺสมาโน ฯ ทุพฺภิโนติ มิตฺตทุพฺภิโน ฯ สพฺพกามทุหสฺเสวาติ สพฺพกามททสฺส สามิกสฺส วิย ฯ ติติกฺขสีติ อธิวาเสสิ ฯ ปทสาว อธิฏฺฐหาติ ปาเทเนว นํ ติขิณขุรคฺเคน ยถา เอตฺเถว มรติ เอวํ อกฺกม ฯ ภิยฺโย พาลาติ สเจ หิ ปฏิเสธโก น ภเวยฺย พาลา อญฺญาณสตฺตา ปุนปฺปุนํ กุฏฺเฏยฺยุํ ฆฏฺเฏยฺยุํ วิเหเฐยฺยุเมวาติ ทีเปติ ฯ ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต รุกฺขเทวเต สจาหํ อิมินา ชาติโคตฺตวสฺสาทีหิ อธิโก สมาโน ^๒- อิมสฺส โทสํ น สหิสฺสามิ กถํ เม มโนรโถ นิปฺผตฺตึ คมิสฺสติ อยํ ปน มํ วิย อญฺญมฺปิ มญฺญมาโน เอวํ อนาจารํ กริสฺสติ ตโต เยสํ จณฺฑมหิสานํ เอส เอวํ กริสฺสติ เตเยว เอตํ วธิสฺสนฺติ สา เอตสฺส อญฺเญหิ มารณา มยฺหํ ทุกฺขโต จ ปาณาติปาตโต จ วิมุตฺติ ภวิสฺสตีติ วตฺวา ตติยํ คาถมาห มเมวายํ มญฺญมาโน อญฺญํเปวํ กริสฺสติ เต นํ ตตฺถ วธิสฺสนฺติ สา เม มุตฺติ ภวิสฺสตีติ ฯ @เชิงอรรถ: ^๑ ปกุชฺเฌยฺยุํ ฯ ^๒ อวิกฺโกสมาโน ฯ

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๑๓๙.

กติปาหจฺจเยน ปน โพธิสตฺโต อญฺญตฺถ คโต ฯ อญฺโญ จณฺฑมหิโส ตตฺถ อาคนฺตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ทุฏฺฐมกฺกโฏ โสเยว อยนฺติ สญฺญาย ตสฺส ปิฏฺฐึ อภิรูหิตฺวา ตเถว อนาจารํ จริ ฯ อถ นํ โส วิธูนนฺโต ภูมิยํ ปาเตตฺวา สิงฺเคน หทเย วิชฺฌิตฺวา ปาเทหิ มทฺทิตฺวา สญฺจุณฺเณสิ ฯ สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ทุฏฺฐมหิโส อยํ ทุฏฺฐหตฺถี อโหสิ ทุฏฺฐมกฺกโฏ อยํ มกฺกโฏ สีลวา มหิสราชา ปน อหเมวาติ ฯ มหิสชาตกํ อฏฺฐมํ --------

อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๘ หน้า ๑๓๖-๑๓๙. http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=38&A=2843&modeTY=2&pagebreak=1 The Pali Atthakatha in Roman :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=38&A=2843&modeTY=2&pagebreak=1 อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=433 เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=2319 พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=2289 The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=2289 สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗ http://84000.org/tipitaka/read/?index_27