อรรถกถาเล่มที่ ๓๗ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๓ ทุกนิปาตวณฺณนา

                      ๖ โกสิยชาตกํ
     กาเล นิกฺขมนา สาธูติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต
โกสลราชานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
     โสกลราชา ปจฺจนฺตํ วูปสมนตฺถาย อกาเล นิกฺขมิ ฯ วตฺถุ
เหฏฺฐา วุตฺตนยเมว ฯ สตฺถา ปน อตีตํ อาหริตฺวา อาห ฯ มหาราช
     อตีเต พาราณสิราชา อกาเล นิกฺขมิตฺวา อุยฺยาเน ขนฺธาวารํ
นิวาเสสิ ฯ ตสฺมึ กาเล เอโก อุลูกสกุโณ เวฬุคุมฺพํ ปวิสิตฺวา
นิลียิ ฯ กากเสนา อาคนฺตฺวา นิกฺขมนฺตเมว ตํ คณฺหิสฺสามาติ
ปริวาเรสุํ ฯ โส สุริยตฺถคมนํ อโนโลเกตฺวาว อกาลสฺเสว
นิกฺขมิตฺวา ปลายิตุํ อารภิ ฯ อถ นํ กากา ปริวาเรตฺวา ตุณฺเฑหิ
โกฏฺเฏตฺวา ปริปาเตสุํ ฯ ราชา โพธิสตฺตํ อามนฺเตตฺวา กึ นุ โข
ปณฺฑิต อิเม กากา โกสิยํ ปริปาเตนฺตีติ ปุจฺฉิ ฯ โพธิสตฺโต
อกาเล มหาราช อตฺตโน วสนฏฺฐานา นิกฺขมนฺตา เอวรูปํ ทุกฺขํ
ปฏิลภนฺติ เยว, ตสฺมา อกาเล อตฺตโน วสนฏฺฐานา นิกฺขมิตุํ น
วฏฺฏตีติ อิมมตฺถํ ปกาเสนฺโต อิมํ คาถาทฺวยมาห
      กาเล นิกฺขมนา สาธุ,    นากาเล สาธุ นิกฺขโม,
      อกาเลน หิ นิกฺขมฺม      เอกกมฺปิ พหุชฺชโน
      น กิญฺจิ อตฺถํ ชาเตติ ๑-  ธํกเสนาว โกสิยํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ชาเนตีติปิ ฯ
      ธีโร วิธิวิธานญฺญู        ปเรสํ วิวรานุคู
      สพฺพามิตฺเต วสีกตฺวา     โกสิโยว สุขี สิยาติ ฯ
     ตตฺถ กาเล นิกฺขมนา สาธูติ มหาราช นิกฺขมนา นาม นิกฺขมนํ
วา ปรกฺกมนํ วา ยุตฺตมตฺตกาเล สาธุ นากาเล สาธุ นิกฺขโมติ อกาเล
ปน อตฺตโน วสนฏฺฐานโต อญฺญตฺถ คนฺตุํ นิกฺขมนํ วา ปรกฺกมนํ
วา น สาธุ ฯ อกาเลน หีติ อาทีสุ จตูสุ ปเทสุ ปฐมปเทน สทฺธึ
ตติยํ ทุติเยน จตุตฺถํ โยเชตฺวา เอวํ อตฺโถ เวทิตพฺโพ, อตฺตโน
วสนฏฺฐานโต หิ โกจิ ปุริโส อกาเล นิกฺขมิตฺวา วา ปรกฺกมิตฺวา
วา น กิญฺจิ อตฺถํ ชาเตติ อตฺตโน อปฺปมตฺตกมฺปิ วุฑฺฒึ
อุปฺปาเทตุํ น สกฺโกติ ฯ อถ โข เอกกมฺปิ พหุชฺชโน พหุปิ โส
ปจฺจตฺถิกชโน เอกํ อกาเล นิกฺขมนฺตํ วา ปรกฺกมนฺตํ วา เอกกํ
สมฺปริวาเรตฺวา มหาวินาสํ ปาเปติ ฯ ตตฺรายํ อุปมา, ธํกเสนา ว
โกสิยนฺติ ยถา อยํ ธํกเสนา อิมํ อกาเล นิกฺขมนฺตญฺจ ปรกฺกมนฺตญฺจ
โกสิยํ ตุณฺเฑหิ วิตุทนฺตา มหาวินาสํ ปาเปติ, ตถา ฯ
ตสฺมา ติรจฺฉานคเต อาทึ กตฺวา เกนจิ อกาเล อตฺตโน วสนฏฺฐานโต
น นิกฺขมิตพฺพํ น ปรกฺกมิตพฺพนฺติ ฯ ทุติยคาถาย ธีโรติ ปณฺฑิโต ฯ
วิธีติ โปราณกปณฺฑิเตหิ ฐปิตปเวณิ ฯ วิธานนฺติ โกฏฺฐาโส วา
สํวิทหนํ วา ฯ วิวรานุคูติ วิวรํ อนุคจฺฉนฺโต ชานนฺโต ฯ
สพฺพามิตฺเตติ สพฺเพ อมิตฺเต ฯ วสีกตฺวาติ อตฺตโน วเส กตฺวา ฯ
โกสิโยวาติ อิมมฺหา พาลโกสิยา อญฺโญ ปณฺฑิตโกสิโย วิย ฯ
อิทํ วุตฺตํ โหติ โย จ โข ปณฺฑิโต อิมสฺมึ กาเล นิกฺขมิตพฺพํ
ปรกฺกมิตพฺพํ อิมสฺมึ กาเล น นิกฺขมิตพฺพํ น ปรกฺกมิตพฺพนฺติ
โปราณปณฺฑิเตหิ ฐปิตสฺส ปเวณิสงฺขาตสฺส วิธิโน โกฏฺฐาสสงฺขาตํ
วิธานํ ตสฺส วา วิธิโน วิธานํ สํวิทหนํ อนุฏฺฐานํ ชานาติ ฯ โส
วิธิวิธานญฺญู ปเรสํ อตฺตโน ปจฺจามิตฺตานํ วิวรํ ญตฺวา ยถา นาม
ปณฺฑิโต โกสิโย รตฺติสงฺขาเตน อตฺตโน กาเลน นิกฺขมิตฺวา จ
ปรกฺกมิตฺวา จ ตตฺถ ตตฺถ สยิตานญฺเญว กากานํ สีสานิ ฉินฺทมาโน
เต สพฺเพ อมิตฺเต วสีกตฺวา สุขี สิยา เอวํ ธีโรปิ กาเล
นิกฺขมิตฺวา ปรกฺกมิตฺวา อตฺตโน ปจฺจามิตฺเต วสีกตฺวา สุขี นิทฺทุกฺโข
ภเวยฺยาติ ฯ
     ราชา โพธิสตฺตสฺส วจนํ สุตฺวา นิวตฺติ ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา
ราชา อานนฺโท อโหสิ, ปณฺฑิตามจฺโจ ปน อหเมวาติ ฯ
                    โกสิยฺชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ
                       --------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๗ หน้า ๒๗๖-๒๗๘.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=37&A=5479&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=37&A=5479&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=301
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=1724
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=1716
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=1716
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27