อรรถกถาเล่มที่ ๓๗ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๓ ทุกนิปาตวณฺณนา

                    ๑๐ สิคาลวคฺควณฺณนา
                       --------
                    ๑ สพฺพทาชาตกํ ฯ
     สิคาโล มานถทฺโธติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตํ
อารพฺภ กเถสิ ฯ
     เทวทตฺโต อชาตสตฺตุํ ปสาเทตฺวา อุปฺปาทิตลาภสกฺการํ จิรฏฺิติกํ
กาตุํ นาสกฺขิ ฯ นาฬาคิริปโยชเน ปาฏิหาริยสฺส ทิฏฺกาลโต ปฏฺาย
ตสฺส โส ลาภสกฺกาโร อนฺตรธายิ ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ
กถํ สมุฏฺาเปสุํ อาวุโส เทวทตฺโต ลาภสกฺการํ อุปฺปาเทตฺวา
จิรฏฺิติกํ กาตุํ นาสกฺขีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ
ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ
วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว เทวทตฺโต อตฺตโน อุปฺปนฺนํ ลาภสกฺการํ
อนฺตรธาเปติ, ปุพฺเพปิ อนฺตรธาเปสิ เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
     อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต
ตสฺส ปุโรหิโต อโหสิ ติณฺณํ เวทานํ อฏฺารสนฺนํ สิปฺปานํ ปารํ
คโต ฯ โส ปวีวิชยมนฺตํ นาม ชานาติ ฯ ปวีวิชยมนฺโตติ
อาวชฺชนมนฺโต วุจฺจติ ฯ อเถกทิวสํ โพธิสตฺโต ตํ มนฺตํ
สชฺฌายิสฺสามีติ เอกสฺมึ องฺคณฏฺาเน ปิฏฺิปาสาเณ นิสีทิตฺวา
สชฺฌายมกาสิ ฯ ตํ กิร มนฺตํ อญฺวิหิเตน ธีติวิรหิตํ สาเธตุํ น สกฺกา ฯ
ตสฺมา โส ตถารูเป าเน สชฺฌายติ ฯ อถสฺส สชฺฌายกรณกาเล
เอโก สิคาโล เอกสฺมึ พิเล นิปนฺโน ตํ มนฺตํ สุตฺวาว ปคุณมกาสิ ฯ
โส กิร อนนฺตราตีเต อตฺตภาเว ปคุณปวีวิชยมนฺโต เอโก
พฺราหฺมโณ อโหสิ ฯ โพธิสตฺโต สชฺฌายํ กตฺวา อุฏฺาย ปคุโณ
วต เม อยํ มนฺโตติ อาห ฯ สิคาโล พิลา นิกฺขมิตฺวา อมฺโภ
พฺราหฺมณ อยํ มนฺโต ตยาปิ มเมว ปคุณตโรติ วตฺวา ปลายิ ฯ
โพธิสตฺโต อยํ สิคาโล มหนฺตํ อกุสลํ กริสฺสตีติ คณฺห คณฺหาติ
โถกํ อนุพนฺธิ ฯ สิคาโล ปลายิตฺวา อรญฺ ปาวิสิ ฯ โส
คนฺตฺวา เอกํ สิคาลึ โถกํ สรีเร ฑํสิตฺวา กึ สามีติ วุตฺเต มยฺหํ
ชานาสิ น ชานาสีติ อาห ฯ สา อาม ชานามิ สามีติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ
โส ปวีวิชยมนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา อเนกานิ สิคาลสตานิ อาณาเปตฺวา
สพฺเพปิ หตฺถิอสฺสสีหพฺยคฺฆสสสูกรมิคาทโย จตุปฺปาเท อตฺตโน
สนฺติเก อกาสิ, กตฺวา จ ปน สพฺพทาโ นาม ราชา หุตฺวา
เอกํ สิคาลึ อคฺคมเหสึ อกาสิ ฯ ทฺวินฺนํ หตฺถีนํ ปิฏฺเ สีโห
ติฏฺติ, สีหปิฏฺเ สพฺพทาโ สิคาลราชา สิคาลิยา อคฺคมเหสิยา
สทฺธึ นิสีทติ, มหนฺโต ยโส อโหสิ ฯ โส ยสมหนฺเตน ปมชฺชิตฺวา
มานํ อุปฺปาเทตฺวา พาราณสิรชฺชํ คณฺหิสฺสามีติ สพฺพจตุปฺปเทหิ
ปริวุโต พาราณสิยา อวิทูรฏฺานํ สมฺปาปุณิ ฯ ปริสา ทฺวาทสโยชนา
อโหสิ ฯ โส อวิทูเร ิโต เยว รชฺชํ วา เทตุ ยุทฺธํ
วาติ รญฺโ สาสนํ เปเสสิ ฯ พาราณสิวาสิโน ภีตตสิตา
นครทฺวารานิ ปิทหิตฺวา อฏฺสุ ฯ โพธิสตฺโต ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา
มา ภายิ มหาราช, สพฺพทาสิคาเลน สทฺธึ ยุทฺธํ มม ภาโร,
เปตฺวา มํ อญฺโ เตน สทฺธึ ยุชฺฌิตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถีติ
ราชานญฺจ นาคเร จ สมสฺสาเสตฺวา กินฺติ กตฺวา นุ โข สพฺพทาโ
รชฺชํ คเหสฺสติ, ปุจฺฉิสฺสามิ ตาว นนฺติ ทฺวารฏฺฏาลกํ อภิรูหิตฺวา
สมฺม สพฺพทา กินฺติ กตฺวา อิมํ รชฺชํ คณฺหิสฺสสีติ ปุจฺฉิ ฯ
สีหํ สีหนาทํ นทาเปตฺวา มหาชนํ สทฺเทน สนฺตาเสตฺวา
คณฺหิสฺสามีติ ฯ โพธิสตฺโต อตฺเถโส อุปาโยติ ตฺวา อฏฺฏาลกา โอรุยฺห
สกลทฺวาทสโยชนิกพาราณสินครวาสิโน กณฺณฉิทฺทานิ มาสปิฏฺเน
ลญฺจนฺตูติ เภรึ จาราเปสิ ฯ มหาชโน เภริจารณํ สุตฺวา อนฺตมโส
พิลาเร อุปาทาย สพฺพจตุปฺปาทานญฺเจว อตฺตโน จ กณฺณฉิทฺทานิ
ยถา ปรสฺส สทฺทํ โสตุํ น สกฺกา เอวํ มาสปิฏฺเน ลญฺจิ ฯ
อถ โข โพธิสตฺโต ปุน อฏฺฏาลกํ อภิรูหิตฺวา สพฺพทาาติ อาห ฯ
กึ พฺราหฺมณาติ ฯ อิมํ รชฺชํ กินฺติ กตฺวา คณฺหิสฺสสีติ ฯ สีหํ
สีหนาทํ นทาเปตฺวา มนุสฺเส ตาเสตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา
คณฺหิสฺสามีติ ฯ สีหนาทํ นทาเปตุํ น สกฺขิสฺสสิ, ชาติสมฺปนฺนา
หิ สุรตฺตหตฺถปาทา เกสรสีหราชาโน ตาทิสสฺส ชรสิคาลสฺส อาณํ
น กริสฺสนฺตีติ ฯ สิคาโล มานถทฺโธ หุตฺวา อญฺเ จ ตาว
สีหา ติฏฺนฺตุ, ยสฺสาหํ ปิฏฺเ นิสินฺโน ตญฺเว นทาเปสฺสามีติ
อาห ฯ เตน หิ นทาเปหิ, สเจ สกฺโกสีติ ฯ โส ยสฺมึ สีเห
นิสินฺโน ตสฺส นทาหีติ ปาเทน สญฺ อทาสิ ฯ โส หตฺถิกุมฺเภ
มุขํ อุปฺปีเฬตฺวา ติกฺขตฺตุํ อปฺปฏิวตฺติยํ สีหนาทํ นทิ ฯ หตฺถี
สนฺตาสปฺปตฺตา หุตฺวา สิคาลํ ปาทมูเล ปาเตตฺวา ปาเทนสฺส สีสํ
อกฺกมิตฺวา จุณฺณวิจุณฺณํ อกํสุ ฯ สพฺพทาโ ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ
ปตฺโต ฯ เต หตฺถี สีหนาทํ สุตฺวา มรณภยตชฺชิตา อญฺมญฺ
โอวิชฺฌิตฺวา ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปาปุณึสุ ฯ เปตฺวา สีเห เสสาปิ
มิคสูกราทโย สสพิลารปริโยสานา สพฺเพ จตุปฺปาทา ตตฺเถว
ชีวิตกฺขยํ ปาปุณึสุ ฯ สีหา ปลายิตฺวา อรญฺ ปาวิสึสุ ฯ
ทฺวาทสโยชนิโก มํสราสิ อโหสิ ฯ โพธิสตฺโต อฏฺฏาลกา โอตริตฺวา
นครทฺวารานิ วิวราเปตฺวา สพฺเพ อตฺตโน กณฺเณสุ มาสปิฏฺ
อปเนตฺวา มํสตฺถิกา มํสํ อาหรนฺตูติ นคเร เภรึ จาราเปสิ ฯ
มนุสฺสา อลฺลมํสํ ขาทิตฺวา เสสํ สุกฺขาเปตฺวา วลฺลูรมกํสุ ฯ ตสฺมึ
กิร กาเล วลฺลูรกรณํ อุทปาทีติ วทนฺติ ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา อิมา อภิสมฺพุทฺธคาถา ๑-
วตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ
        สิคาโล มานถทฺโธ จ      ปริวาเรน อตฺถิโก
        ปาปุณิ มหตึ ภูมึ          ราชาสิ สพฺพทาินํ,
        เอวเมว มนุสฺเสสุ        โย โหติ ปริวารวา
        โส หิ ตตฺถ มหา โหติ     สิคาโล วิย ทาินนฺติ ฯ
     ตตฺถ มานถทฺโธติ ปริวารํ นิสฺสาย อุปฺปนฺเนน มาเนน ถทฺโธ ฯ
ปริวาเรน อตฺถิโกติ อุตฺตริมฺปิ ปริวาเรน อตฺถิโก หุตฺวา ฯ
มหตึ ภูมินฺติ มหนฺตํ สมฺปตฺตึ ฯ ราชาสิ สพฺพทาินนฺติ สพฺเพสํ
@เชิงอรรถ: ๑ อภิสมฺพุทฺโธ หุตฺวา อิมา คาถาติปิ ฯ
ทาีนํ ราชา อาสิ ฯ โส หิ ตตฺถ มหา โหตีติ โส ปริวารสมฺปนฺโน
ปุริโส เตสุ ปริวาเรสุ มหา นาม โหตีติ ฯ สิคาโล วิย
ทาินนฺติ ยถา สิคาโล ทาีนํ มหา อโหสิ, เอวํ มหา โหติ ฯ อถ
โส สิคาโล วิย ปมาทํ อาปชฺชิตฺวา ตํ ปริวารํ นิสฺสาย วินาสํ
ปาปุณาตีติ ฯ
     ตทา สิคาโล เทวทตฺโต อโหสิ, ราชา สาริปุตฺโต, ปุโรหิโต
ปน อหเมวาติ ฯ
                   สพฺพทาชาตกํ ปมํ ฯ
                     ------------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๗ หน้า ๓๒๕-๓๒๙.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=37&A=6411&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=37&A=6411&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=332
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=1887
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=1877
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=1877
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27