อรรถกถาเล่มที่ ๕๐ ภาษาบาลีอักษรไทย
 อป.อ.๒ (วิสุทฺธ.๒)

                           ๕๕. ภทฺทิยวคฺค
               ๕๔๓/๑๓๑. ๑. ลกุณฺฏกภทฺทิยตฺเถราปทานวณฺณนา
     ปญฺจปญฺาสมวคฺเค ปมาปทาเน ปทุมุตฺตโร นาม ชิโนติอาทิกํ
อายสฺมโต ลกุณฺฏกภทฺทิยตฺเถรสฺส อปทานํ. อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร
ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยานิ ปุญฺานิ อุปจินนฺโต ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต
กาเล หํสวตีนคเร มหาโภคกุเล นิพฺพตฺโต ๑- วิญฺุตํ ปตฺโต สตฺถุ ธมฺมํ
สุณนฺโต นิสินฺโน สตฺถารํ เอกํ ภิกฺขุํ มญฺชุสฺสรานํ อคฺคฏฺาเน เปนฺตํ ทิสฺวา
สยมฺปิ ตํ านนฺตรํ ปตฺเถนฺโต พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสํฆสฺส สปฺปิสกฺขราทิมธุร-
รสสมฺมิสฺสํ มหาทานํ ทตฺวา "อหมฺปิ ภนฺเต อนาคเต อยํ ภิกฺขุ วิย เอกสฺส
พุทฺธสฺส สาสเน มญฺชุสฺสรานํ อคฺโค ภเวยฺยนฺ"ติ ปณิธานํ อกาสิ. ภควา
ตสฺส อนนฺตรายํ ทิสฺวา พฺยากริตฺวา ปกฺกามิ.
     โส ยาวตายุกํ ปุญฺานิ กตฺวา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อุภยสมฺปตฺติโย
อนุภวิตฺวา ผุสฺสภควโต กาเล จิตฺรโกกิโล ๒- หุตฺวา นิพฺพตฺโต ราชุยฺยานโต
มธุรํ อมฺพผลํ ตุณฺเฑน อาทาย คจฺฉนฺโต สตฺถารํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส
"ทสฺสามิ พุทฺธสฺสา"ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทสิ. สตฺถา ตสฺส จิตฺตาจารํ ตฺวา ปตฺตํ
คเหตฺวา นิสีทิ. โกกิโล ทสพลสฺส ปตฺเต อมฺพปกฺกํ เปสิ. สตฺถา ตสฺส
โสมนสฺสุปฺปาทนตฺถํ ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว ตํ ปริภุญฺชิ. อถ โส โกกิโล
ปสนฺนมานโส เตเนว ปีติสุเขน สตฺตาหํ วีตินาเมสิ. เตเนว ปุญฺกมฺเมน
อุปฺปนฺนุปฺปนฺนภเว มญฺชุสฺสโร อโหสิ. กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺธกาเล วฑฺฒกิกุเล
นิพฺพตฺเตตฺวา เชฏฺกวฑฺฒกี หุตฺวา ปากโฏ อโหสิ. ปรินิพฺพุเต ภควติ ตสฺส
สรีรธาตุโย นิทหิตุํ สตฺตโยชนปฺปมาเณ ถูเป อารทฺเธ โส อาห "โยชนาวฏฺฏํ
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. นิพฺพตฺติตฺวา.             ๒ จิตฺตปตฺตโกกิโล (เถร.อ. ๒/๑๔๐).
โยชนุพฺเพธํ กโรมา"ติ. เต สพฺเพ ตสฺส วจเน อฏฺสุ. อิติ อปฺปมาณสฺส
พุทฺธสฺส โอรปฺปมาณํ เจติยํ กาเรสิ, เตน กมฺเมน นิพฺพตฺตฏฺาเน อญฺเหิ
หีนปฺปมาโณ ๑- อโหสิ. โส อมฺหากํ ภควโต กาเล กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา
อติรสฺสตาย จ สุวณฺณปฏิมา วิย สุนฺทรสรีรตาย จ ลกุณฺฏกภทฺทิโยติ
ปญฺายิตฺถ. โส อปรภาเค สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปฏิลทฺธสทฺโธ ปพฺพชิตฺวา
พหุสฺสุโต ธมฺมกถิโก หุตฺวา มธุเรน สเรน ปเรสํ ธมฺมํ กเถสิ.
     อเถกสฺมึ อุสฺสวทิวเส เอเกน พฺราหฺมเณน สทฺธึ รเถน คจฺฉนฺตี
เอกา คณิกา เถรํ ทิสฺวา ทนฺตวิทํสกํ หสิ. เถโร ตสฺสา ทนฺตฏฺิเก นิมิตฺตํ
คเหตฺวา ฌานํ อุปฺปาเทตฺวา ตํ ปาทกํ กตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อนาคามี
อโหสิ, โส อภิณฺหํ กายคตาย สติยา วิหรนฺโต เอกทิวสํ อายสฺมตา
ธมฺมเสนาปตินา โอวทิยมาโน อนุสาสิยมาโน อรหตฺเต ปติฏฺหิ. เอกจฺเจ ภิกฺขู จ
สามเณรา จ ตสฺส อรหตฺตปฺปตฺตภาวํ อชานนฺตา กณฺเณสุ คเหตฺวา กฑฺฒนฺติ,
สีเส พาหาย หตฺถปาทาทีสุ วา คเหตฺวา จาเลตฺวา กีฬนฺตา วิเหเสุํ. อถ
ภควา สุตฺวา "มา ภิกฺขเว มม ปุตฺตํ วิเหเถา"ติ อาห. ตโต ปฏฺาย ตํ
"อรหา"ติ ชานิตฺวา น วิเหเสุํ.
    [๑๒] โส อรหา หุตฺวา สญฺชาตโสมนสฺโส อตฺตโน ปุพฺพจริตาปทานํ
ปกาเสนฺโต ปทุมุตฺตโร นาม ชิโนติอาทิมาห. มญฺชุนาภินิกูชหนฺติ มธุเรน
เปมนิเยน สเรน อภินิกูชึ สทฺทํ นิจฺฉาเรสึ อหนฺติ อตฺโถ. เสสเมตฺถ
สุวิญฺเยฺยเมวาติ.
                 ลกุณฺฏกภทฺทิยตฺเถราปทานวณฺณนา นิฏฺิตา.
                          ------------
@เชิงอรรถ: ๑ นีจตรปฺปมาโณ (เถร.อ. ๒/๑๔๐).

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๐ หน้า ๓๐๐-๓๐๑.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=50&A=6425&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=50&A=6425&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=131
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=3434
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=4364
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=4364
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๒
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33