บาลีอรรถกถาเล่มที่ ๓๒

ปญฺาสทฺโท ปวตฺโต, น เตน วิชฺชาทิสทฺทา. เตน วุตฺตํ "สตลิงฺคสฺส อตฺถสฺสา"ติ.
      สตลกฺขณธาริโนติ อเนกลกฺขณวโต. ลกฺขียติ เอเตนาติ ลกฺขณํ, ปจฺจยภาวิโน
อตฺถสฺส อตฺตโน ผลํ ปฏิจฺจ ปจฺจยภาโว, ^๑- เตน หิ โส อยํ อิมสฺส การณนฺติ
ลกฺขียติ. โส จ เอกสฺเสว อตฺถสฺส อเนกปฺปเภโท อุปลพฺภติ, เตนาห "สตลกฺขณ-
ธาริโน"ติ. อถวา ลกฺขียนฺตีติ ลกฺขณานิ, ตสฺส ตสฺส อตฺถสฺส สงฺขตตาทโย ^๒-
ปการวิเสสา, เต ปน อตฺถโต อวตฺถาวิเสสา ^๓- เวทิตพฺพา. เต จ ปน เตสํ
อนิจฺจตาทิสามญฺลกฺขณํ ลิงฺเคนฺติ าเปนฺตีติ "ลิงฺคานี"ติ วุจฺจนฺติ. ตสฺสิเม
อาการา, ยสฺมา เอกสฺสาปิ อตฺถสฺส อเนเก ^๔- อุปลพฺภนฺติ. เตน วุตฺตํ "สตลิงฺคสฺส
อตฺถสฺส, สตลกฺขณธาริโน"ติ. เตนาห อายสฺมา ธมฺมเสนาปติ "สพฺเพ ธมฺมา
สพฺพากาเรน พุทฺธสฺส ภควโต าณมุเข อาปาถํ อาคจฺฉนฺตี"ติ. ^๕-
      เอกงฺคทสฺสี ทุมฺเมโธติ เอวํ อเนกลิงฺเค อเนกลกฺขเณ อตฺเถ โย ตตฺถ
เอกงฺคทสฺสี อปุถุปญฺตาย เอกลิงฺคมตฺตํ เอกลกฺขณมตฺตํ จ ทิสฺวา อตฺตนา ทิฏฺเมว
"อิทเมว สจฺจนฺ"ติ อภินิวิสฺส "โมฆมญฺนฺ"ติ อิตรํ ปฏิกฺขิปติ, หตฺถิ-
ทสฺสนกอนฺโธ วิย เอกงฺคคาหี ^๖- ทุมฺเมโธ ทุปฺปญฺโ ตตฺถ วิชฺชมานานํเยว
ปการวิเสสานํ อชานนโต มิจฺฉา อภินิวิสนโต จ. สตทสฺสี ^๗- จ ปณฺฑิโตติ ปณฺฑิโต ปน
ตตฺถ วิชฺชมาเน อเนเกปิ ปกาเร อตฺตโน ปญฺาจกฺขุนา สพฺพโส ปสฺสติ. โย วา
ตตฺถ ลพฺภมาเน อเนเก ปญฺาจกฺขุนา อตฺตนาปิ ปสฺสติ, อญฺเสมฺปิ ทสฺเสติ
ปกาเสติ, โส ปณฺฑิโต วิจกฺขโณ อตฺเถสุ กุสโล นามาติ. เอวํ เถโร อุกฺกํสคตํ
อตฺตโน ปฏิสมฺภิทาสมฺปตฺตึ ภิกฺขูนํ วิภาเวสิ.
                   สุเหมนฺตตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺิตา.
@เชิงอรรถ: ^๑ สี. อตฺตโน ผลสฺส ปจฺจยภาโว  ^๒ สี. ลกฺขณาทโย   ^๓ สี. อตฺถาวิเสสา  ^๔ ม. อเนกา
@^๕ ขุ.มหา. ๒๙/๗๒๗/๔๓๒ ตุวฏกสุตฺตนิทฺเทส (สฺยา), ขุ.จูฬ. ๓๐/๔๙๒/๒๓๘
@  โมฆราชมาณวกปญฺหานิทฺเทส (สฺยา), ขุ.ปฏิสํ. ๓๑/๖๖๙/๕๗๖ มหาปญฺากถา (สฺยา)
@^๖ สี. เอกงฺโค หิ             ^๗ สี. สหายทสฺสนโต

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๒ หน้า ๓๓๒.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=7385&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=7385&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=243
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5583
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5766
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5766
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26