อรรถกถาเล่มที่ ๑๖ ภาษาบาลีอักษรไทย
 องฺ.อ. (มโนรถ.๓)

                        ๔. ทีฆชาณุสุตฺตวณฺณนา
     [๕๔] จตุตฺเถ พฺยคฺฆปชฺชาติ อิทมสฺส นามปฺปเวณิวเสน อาลปนํ. ตสฺส
หิ ปุพฺพปุริสา พฺยคฺฆปเถ ชาตาติ ตสฺมึ กุเล มนุสฺสา พฺยคฺฆปชฺชาติ วุจฺจนฺติ.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปฏิสมฺภิทาปเภทปฺปตฺตขีณาสวานํ วเสเนว
อิสฺสตฺเถนาติ ๑- อิสฺสาสกมฺเมน. ตตฺรุปายายาติ "อิมสฺมึ กาเล อิทํ นาม กาตุํ
วฏฺฏตี"ติ ชานเน ตตฺรุปายภูตาย. ๒- วุฑฺฒสีลิโนติ ๓- วฑฺฒิตสีลา วุฑฺฒสมาจารา.
อายนฺติ อาคมนํ. นาจฺโจคาฬฺหนฺติ นาติมหนฺตํ. นาติหีนนฺติ นาติกสิรํ. ปริยาทายาติ
คเหตฺวา เขเปตฺวา. ตตฺถ ยสฺส วยโต ทฺวิคุโณ อาโย, ตสฺส วโย อายํ ปริยาทาตุํ
น สกฺโกติ.
           "จตุธา วิภเช โภเค         ปณฺฑิโต ฆรมาวสํ
            เอเกน โภเค ภุญฺเชยฺย      ทฺวีหิ กมฺมํ ปโยชเย
            จตุตฺถญฺจ นิธาเปยฺย         อาปทาสุ ภวิสฺสตี"ติ ๔-
เอวํ ปฏิปชฺชโต ปน วโย  อายํ ปริยาทาตุํ น สกฺโกติเยว.
     อุทุมฺพรขาทิกนฺติ ๕- ยถา อุทุมฺพรานิ ขาทิตุกาเมน ปกฺเก อุทุมฺพรรุกฺเข
จาลิเต เอกปฺปหาเรเนว พหูนิ ผลานิ ปตนฺติ, โส ขาทิตพฺพยุตฺตกานิ ขาทิตฺวา อิตรานิ
พหุตรานิ ปหาย คจฺฉติ, เอวเมว โย อายโต วยํ พหุตรํ กตฺวา วิปฺปกิรนฺโต
โภเค ปริภุญฺชติ, โส "อุทุมฺพรขาทิกญฺจายํ ๖- กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี"ติ วุจฺจติ.
อทฺธมาริกนฺติ อนาถมรณํ. ๗- สมชีวิกํ ๘- กปฺเปตีติ สมํ ๙- ชีวิกํ กปฺเปติ.
สมชีวิตาติ สมชีวิตาย ชีวิตา. ๑๐- อปายมุขานีติ วินาสฏฺฐานานิ.
     อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสูติ กมฺมกรณฏฺฐาเนสุ อุฏฺฐานวิริยสมฺปนฺโน. วิธานวาติ
วิธานสมฺปนฺโน. ๑๑- โสตฺถานํ สมฺปรายิกนฺติ โสตฺถิภูตํ สมฺปรายิกํ. สจฺจนาเมนาติ
พุทฺธตฺตาเยว พุทฺโธติ เอวํ อวิตถนาเมน. จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตีติ จาโค เจว
เสสปุญฺญญฺจ ปวฑฺฒติ. อิมสฺมึ สุตฺเต สทฺธาทโย มิสฺสกา กถิตา. ปญฺจมํ
อุตฺตานเมว.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อิสฺสตฺเตนาติ  ๒ ฉ.ม. อุปายภูตาย
@๓ ฉ.ม. วุทฺธสีลิโนติ  ๔ ที.ปา. ๑๑/๒๖๕/๑๖๓ สิงฺคาลสุตฺต
@๕ ฉ.ม. อุทุมฺพรขาทีวาติ  ๖ ฉ.ม. อุทุมฺพรขาทิกํ วายํ  ๗ สี. อชทฺธุมาริกนฺติ
@อนาถมรณํ, ฉ.ม. อเชฏฺฐมรณนฺติ อนายกมรณํ  ๘ ฉ.ม. สมํ ชีวิกํ  ๙ ฉ.ม. สมฺมา
@๑๐ สี. สมํ ชีวิกา  ๑๑ ฉ.ม. วิทหนสมฺปนฺโน

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๖ หน้า ๒๖๕-๒๖๖.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=16&A=5970&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=16&A=5970&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=23&i=144
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=23&A=5934
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=23&A=6164
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=23&A=6164
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๒
http://84000.org/tipitaka/read/?index_23