อรรถกถาเล่มที่ ๓๐ ภาษาบาลีอักษรไทย
 วิมาน.อ. (ปรมตฺถที.)

                      ๗๘. ๔. สุวณฺณวิมานวณฺณนา
     โสวณฺณมเย ปพฺพตสฺมินฺติ สุวณฺณวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควา
อนฺธกวินฺเท วิหรติ. เตน สมเยน อญฺญตโร อุปาสโก สทฺโธ ปสนฺโน วิภวสมฺปนฺโน
ตสฺส คามสฺส อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ มุณฺฑกปพฺพเต ๑- สพฺพาการสมฺปนฺนํ ภควโต
วสนานุจฺฉวิกํ คนฺธกุฏึ กาเรตฺวา ตตฺถ ภควนฺตํ วสาเปนฺโต สกฺกจฺจํ อุปฏฺฐหิ,
สยญฺจ นิจฺจสีเล ปติฏฺฐิโต สุวิสุทฺธสีลสํวโร หุตฺวา กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน
นิพฺพตฺติ. ตสฺส กมฺมานุภาวสํสูจกํ นานารตนรํสิชาลสมุชฺชลํ วิจิตฺต-
เวทิกาปริกฺขิตตํ วิวิธวิปุลาลงฺกาโรปโสภิตํ ๒- สุวิภตฺตภิตฺติตฺถมฺภโสปานํ
อารามรมณียกํ กญฺจนปพฺพตมุทฺธนิ วิมานํ อุปฺปชฺชิ. ตํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน
เทวจาริกํ จรนฺโต ทิสฺวา อิมาหิ คาถาหิ ปฏิปุจฺฉิ:-
     [๑๑๓๔]  "โสวณฺณมเย ปพฺพตสฺมึ      วิมานํ สพฺพโตปภํ
              เหมชาลปฏิจฺฉนฺนํ ๓-      กิงฺกิณิชาลกปฺปิตํ.
     [๑๑๓๕]   อฏฺฐํสา สุกตา ถมฺภา      สพฺเพ เวฬูริยามยา
              เอกเมกาย อํสิยา        รตนา สตฺต นิมฺมิตา.
     [๑๑๓๖]   เวฬุริยสุวณฺณสฺส          ผลิกา รูปิยสฺส จ
              มสารคลฺลมุตฺตาหิ         โลหิตงฺคมณีหิ จ.
@เชิงอรรถ: ๑ สี.,อิ. มุณฺฑิกปพฺพเต  ๒ ก. วิวิธจุฬาลงฺกาโรป...  ๓ สี. เหมชาลกปจฺฉนฺนํ
     [๑๑๓๗]   จิตฺรา มโนรมา ภูมิ       น ตตฺถุทฺธํสตี รโช
              โคปานสีคณา ปีตา        กูฏํ ธาเรนฺติ นิมฺมิตา.
     [๑๑๓๘]   โสปานานิ จ จตฺตาริ      นิมฺมิตา จตุโร ทิสา
              นานารตนคพฺเภหิ         อาทิจฺโจว วิโรจติ.
     [๑๑๓๙]   เวทิยา จตสฺโส ตตฺถ      วิภตฺตา ภาคโส มิตา
              ททฺทลฺลมานา อาภนฺติ      สมนฺตา จตุโร ทิสา.
     [๑๑๔๐]   ตสฺมึ วิมาเน ปวเร       เทวปุตฺโต มหปฺปโภ
              อติโรจสิ วณฺเณน         อุทยนฺโตว ภาณุมา.
     [๑๑๔๑]   ทานสฺส เต อิทํ ผลํ       อโถ สีลสฺส วา ปน
              อโถ อญฺชลิกมฺมสฺส        ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต"ติ.
โสปิ ตสฺส ๑- อิมาหิ คาถาหิ พฺยากาสิ:-
     [๑๑๔๒]   โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน    โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต
              ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ      ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.
     [๑๑๔๓]  "อหํ อนฺธกวินฺทสฺมึ         พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน
              วิหารํ สตฺถุ กาเรสึ       ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.
     [๑๑๔๔]   ตตฺถ คนฺธญฺจ มาลญฺจ      ปจฺจยญฺจ ๒- วิเลปนํ
              วิหารํ สตฺถุโน อทาสึ      วิปฺปสนฺเนน เจตสา.
              เตน มยฺหํ อิทํ ลทฺธํ       วสํ วตฺเตมิ นนฺทเน.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. โสปิสฺส  ๒ สี. ปจฺจคฺคญฺจ, ปจฺจคฺฆญฺจ (?)
     [๑๑๔๕]   นนฺทเน จ วเน ๑- รมฺเม  นานาทิชคณายุเต
              รมามิ นจฺจคีเตหิ         อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต"ติ.
    #[๑๑๓๔]  ตตฺถ สพฺพโตปภนฺติ สพฺพภาเคหิ ปภาสนฺตํ ปภามุญฺจนกํ.
กิงฺกิณิชาลกปฺปิตนฺติ กปฺปิตกิงฺกิณิกชาลํ.
    #[๑๑๓๕]  สพฺเพ เวฬุริยามยาติ สพฺเพ ถมฺภา เวฬุริยมณิมยา. ตตฺถ ปน
เอกเมกาย อํสิยาติ อฏฺฐํเสสุ ถมฺเภสุ เอกเมกสฺมึ ๒- อํสภาเค. รตนา สตฺต
นิมฺมิตาติ สตฺตรตนกมฺมนิมฺมิตา, เอเกโก อํโส สตฺตรตนมโยติ อตฺโถ.
    #[๑๑๓๖]  "เวฬูริยสุวณฺณสฺสา"ติอาทินา นานารตนานิ ทสฺเสติ. ตตฺถ
เวฬูริยสุวณฺณสฺสาติ เวฬุริเยน จ สุวณฺเณน จ นิมฺมิตา, จิตฺราติ ๓- วา โยชนา.
กรณตฺเถ หิ อิทํ สามิวจนํ. ผลิกา รูปิยสฺส จาติ เอตฺถาปิ เอเสว นโย.
มสารคลฺลมุตฺตาหีติ กพรมณีหิ. โลหิตงฺคมณีหิ จาติ รตฺตมณีหิ.
    #[๑๑๓๗]  น ตตฺถุทฺธํสตี รโชติ มณิมยภูมิกตฺตา น ตสฺมึ วิมาเน รโช
อุคฺคจฺฉติ. โคปานสีคณาติ โคปานสีสมูหา. ปิตาติ  ปีตวณฺณา, สุวณฺณมยา เจว
ผุสฺสราคาทิมณิมยา จาติ อตฺโถ. กูฏํ ธาเรนฺตีติ สตฺตรตนมยํ กณฺณิกํ
ธาเรนฺติ.
    #[๑๑๓๘-๙]  นานารตนคพฺเภหีติ นานารตนมเยหิ โอวรเกหิ. เวทิยาติ เวทิกา.
จตสฺโสติ จตูสุ ทิสาสุ จตสฺโส. เตนาห "สมนฺตา จตุโร ทิสา"ติ.
    #[๑๑๔๐]  มหปฺปโภติ มหาชุติโก. อุทยนฺโตติ อุคฺคจฺฉนฺโต. ภาณุมาติ
อาทิจฺโจ.
@เชิงอรรถ: ๑ สี. นนฺทเน ปวเน, ก. นนฺทเน ปวเร  ๒ สี. เอกสฺมึ  ๓ ก. วิจิตฺตาติ
    #[๑๑๔๓]  เสหิ ปาณิภีติ กายสารํ ปุญฺญํ ปสวนฺโต อตฺตโน ปาณีหิ
ตํ ตํ กิจฺจํ กโรนฺโต วิหารํ สตฺถุ กาเรสินฺติ โยชนา. อถ วา เสหิ
ปาณิภีติ ตตฺถ อนฺธกวินฺทสฺมึ คนฺธญฺจ มาลญฺจ ปจฺจยญฺจ วิเลปนญฺจ ปูชา-
วเสน, ยถา กถํ? กตวิหารญฺจ ๑- วิปฺปสนฺเนน เจตสา สตฺถุโน อทาสึ ปูเชสึ
นิยฺยาเทสิญฺจาติ เอวเมตฺถ โยชนา เวทิตพฺพา.
    #[๑๑๔๔]  เตนาติ เตน ยถาวุตฺเตน ปุญฺญกมฺเมน การณภูเตน. มยฺหนฺติ
มยา. อิทนฺติ อิทํ ปุญฺญผลํ, อิทํ วา ทิพฺพํ อาธิปเตยฺยํ. เตนาห "วสํ วตฺเตมี"ติ.
    #[๑๑๔๕]  นนฺทเนติ นนฺทิยา ทิพฺพสมิทฺธิยา อุปฺปชฺชนฏฺฐาเน อิมสฺมึ เทว-
โลเก, ตตฺถาปิ วิเสสโต นนฺทเน วเน รมฺเม, เอวํ รมณีเย อิมสฺมึ นนฺทเน
วเน รมามีติ โยชนา. เสสํ วุตฺตนยเมว.
     เอวํ เทวตาย อตฺตโน ปุญฺญกมฺเม อาวิกเต เถโร สปริวารสฺส ตสฺส เทว-
ปุตฺตสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา ภควโต ตมตฺถํ นิเวเทสิ. ภควา ตํ อฏฺฐุปฺปตฺตึ กตฺวา
สมฺปตฺตปริสาย ธมฺมํ เทเสสิ, สา เทสนา มหาชนสฺส สาตฺถิกา อโหสีติ.
                      สุวณฺณวิมานวณฺณนา  นิฏฺฐิตา.
                      --------------------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๐ หน้า ๓๕๕-๓๕๘.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=30&A=7481&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=30&A=7481&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=78
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=2537
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=2615
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=2615
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26