อรรถกถาเล่มที่ ๓๒ ภาษาบาลีอักษรไทย
 เถร.อ.๑ (ปรมตฺถที.๑)

                  ๑๕๓. ๖. เพลฏฺฐสีสตฺเถรคาถาวณฺณนา
      ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญติ อายสฺมโต เพลฏฺฐสีสตฺเถรสฺส คาถา. กา
อุปฺปตฺติ?
@เชิงอรรถ: ๑-๑ ฉ.ม. "ปญฺจ ฉินฺเท"ติ คาถํ อภาสิ   ๒ สี. นิพฺพตฺตาปนกานิ
@๓ สี. พนฺธนํ รชฺชุกํ              ๔ สี. เทวโลกุปฺปตฺติ.....
@๕ สี. อนาคามิมคฺคาธิคมโต จ อุปริ    ๖ สี. จ-สทฺโท น ทิสฺสติ
      โส กิร ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล กุลเคเห นิพฺพตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา
ธมฺมํ สุตฺวา ปฏิลทฺธสทฺโธ ปพฺพชิตฺวา สมณธมฺมํ กโรนฺโต อุปนิสฺสยสมฺปตฺติยา
อภาเวน วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ นาสกฺขิ. วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ ปน พหุํ กุสลํ อุปจินิตฺวา
เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต ตโต ๑- เอกตฺตึสกปฺเป เวสฺสภุํ ภควนฺตํ ปสฺสิตฺวา
ปสนฺนจิตฺโต มาตุลุงฺคผลํ อทาสิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน เทวมนุสฺเสสุ ๒-
นิพฺพตฺติตฺวา อปราปรํ ปุญฺญานิ กตฺวา สุคติโต สุคตึ อุปคจฺฉนฺโต อิมสฺมึ
พุทฺธุปฺปาเท สาวตฺถิยํ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺโต ภควโต อภิสมฺโพธิยา ปุเรตรเมว
อุรุเวลกสฺสปสฺส สนฺติเก ตาปสปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต
อุรุเวลกสฺสปสฺส ทมเน อาทิตฺตปริยายเทสนาย ๓- ชฏิลสหสฺเสน ๔- สทฺธึ อรหตฺตํ
ปาปุณิ. เตน วุตฺตํ อปทาเน ๕- :-
          "กณิการํว โชตนฺตํ        ปุณฺณมาเยว จนฺทิมํ
           ชลนฺตํ ๖- ทีปรุกฺขํว      อทฺทสํ โลกนายกํ.
           มาตุลุงฺคผลํ คยฺห        อทาสึ สตฺถุโน อหํ
           ทกฺขิเณยฺยสฺส วีรสฺส      ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.
           เอกตึเส อิโต กปฺเป     ยํ ผลมททึ อหํ ๗-
           ทุคฺคตึ นาภิชานามิ       ผลทานสฺสิทํ ผลํ.
           กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ฯเปฯ กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺ"ติ.
      เอวํ อธิคตารหตฺโต อายสฺมโต ธมฺมภณฺฑาคาริกสฺส อุปชฺฌาโย อยํ เถโร
เอกทิวสํ ผลสมาปตฺติโต อุฏฺฐาย ตํ สนฺตํ ปณีตํ นิรามิสสุขํ อตฺตโน ปุพฺพโยคญฺจ
ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปีติเวควเสน:-
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อิโต (อิทํ ปทํ ยุตฺตตรํ)   ๒ ฉ.ม. เทเวสุ   ๓ วินย.มหา. ๔/๕๔/๔๔
@  อุรุเวลปาฏิหาริยกถา, สํ.สฬา. ๑๘/๓๑/๒๓ อาทิตฺตสุตฺต (สฺยา)
@๔ ฉ.ม. ปุราณชฏิลสหสฺเสน  ๕ ขุ.อป. ๓๓/๙๖/๑๔๗ มาตุลุงฺคผลทายกตฺเถราปทาน
@๖ ม. ชลิตํ              ๗ ปาลิ.,ฉ.ม. ยํ ผลํ อททึ ตทา
       ๑- "ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ    นงฺคลาวตฺตนี สิขี
           คจฺฉติ อปฺปกสิเรน       เอวํ รตฺตินฺทิวา มม
           คจฺฉนฺติ อปฺปกสิเรน      สุเข ลทฺเธ นิรามิเส"ติ
คาถํ อภาสิ. ๑-
      [๑๖] ตตฺถ ยถาปีติ โอปมฺมปฏิปาทนตฺเถ นิปาโต. ภทฺโทติ สุนฺทโร
ถามพลสมตฺถชวปรกฺกมาทิสมฺปนฺโน. อาชญฺโญติ อาชานีโย ชาติมา การณา-
การณานํ อาชานนโก. ๒- โส ติวิโธ อุสภาชญฺโญ อสฺสาชญฺโญ หตฺถิอาชญฺโญติ.
เตสุ อุสภาชญฺโญ อิธาธิปฺเปโต. โส จ โข เฉกกสนกิจฺเจ นิยุตฺโต, เตนาห
"นงฺคลาวตฺตนี"ติ. นงฺคลสฺส สปาลสฺส ๓- อาวตฺตนโก, ๔- นงฺคลํ อิโต จิโต จ
อาวตฺเตตฺวา เขตฺเต กสโกติ ๕- อตฺโถ. นงฺคลํ วา อาวตฺติสฺสติ ๖- เอตฺถาติ นงฺคลา-
วตฺตํ, เขตฺเต นงฺคลปโถ, ตสฺมึ นงฺคลาวตฺตนิ. คาถาสุขตฺถํ เหตฺถ "วตฺตนี"ติ ทีฆํ
กตฺวา วุตฺตํ. สิขีติ มตฺถเก อวตฺถานโต สิขาสทิสตาย สิขา, สิงฺคํ. ตทสฺส อตฺถีติ
สิขี. อปเร ปน "กูฏํ อิธ ๗- `สิขา'ติ อธิปฺเปตนฺ"ติ วทนฺติ, อุภยถาปิ ปธานงฺค-
กิตฺตนเมตํ "สิขี"ติ. อปฺปกสิเรนาติ อปฺปกิลมเถน. รตฺตินฺทิวาติ รตฺติโย จ ทิวา
จ, เอวมิมํ ๘- อปฺปกสิเรน คจฺฉนฺตีติ โยชนา. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยถา ภทฺโท
อุสภาชานีโย กสเน นิยุตฺโต ฆนติณมูลาทิเกปิ นงฺคลปเถ ตํปิ ๙- อคเณนฺโต
อปฺปกสิเรน อิโต จิโต จ ปริวตฺเตนฺโต คจฺฉติ, ยาว กสนติณานํ ปริสฺสมํ ทสฺเสติ,
เอวมิมํ ๘- รตฺตินฺทิวาปิ อปฺปกสิเรเนว คจฺฉนฺติ อติกฺกมนฺตีติ. ตตฺถ การณมาห
"สุเข ลทฺเธ นิรามิเส"ติ. ยสฺมา กามามิสโลกามิสวฏฺฏามิเสหิ อสมฺมิสฺสํ สนฺตํ
ปณีตํ ผลสมาปตฺติสุขํ ลทฺธํ, ตสฺมาติ อตฺโถ. ปจฺจตฺเต เจตํ ภุมฺมวจนํ ยถา
"วนปฺปคุมฺเพ "๑๐- "เตน วต เร วตฺตพฺเพ"ติ ๑๑- จ. อถวา ตโต ปภูติ รตฺตินฺทิวา
@เชิงอรรถ: ๑-๑ ฉ.ม. "ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ"ติ คาถํ อภาสิ  ๒ ก. อาชานนโต  ๓ ฉ.ม. ผาลสฺส
@๔ ก. อาวตฺตนโต  ๕ ฉ.ม. กสนโก   ๖ ม. อาวตฺติยติ, ฉ.ม. อาวตฺตยติ  ๗ ฉ.ม. กกุธํ
@๘ ฉ.ม. เอวํ มมํ, สี. มม   ๙ ฉ.ม. ปิ-สทฺโทนทิสฺสติ   ๑๐ ขุ.ขุทฺทก. ๒๕/๑๓/๘
@  รตนสุตฺต, ขุ.สุตฺต. ๒๕/๒๓๖/๓๗๙ รตนสุตฺต    ๑๑ อภิ.กถา.๓๗/๑/๑ ปุคฺคลกถา
อปฺปกสิเรน คจฺฉนฺตีติ วิจารณาย อาห "สุเข ลทฺเธ นิรามิเส ", นิรามิเส สุเข
ลทฺเธ สติ ตสฺส ลทฺธกาลโต ปฏฺฐายาติ อตฺโถ.
                      เพลฏฺฐสีสตฺเถรคาถาวณฺณนา
                          -------------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๒ หน้า ๑๐๐-๑๐๓.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=2278&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=2278&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=153
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5074
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5372
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5372
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26