อรรถกถาเล่มที่ ๓๖ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๒ เอกนิปาต(๒)

                       ๔ อมฺพชาตกํ
     วายเมเถว ปุริโสติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ
วตฺตสมฺปนฺนํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
     โส กิร สาวตฺถีวาสิกุลปุตฺโต สาสเน อุรํ ทตฺวา ปพฺพชิโต
วตฺตสมฺปนฺโน อโหสิ อาจริยุปชฺฌายวตฺตานิ ปานียปริโภชนีย-
อุโปสถาคารชนฺตาฆราทีนิ วตฺตานิ จ สาธุกํ กโรติ จุทฺทสสุ
มหาวตฺเตสุ อสีติกฺขนฺธกวตฺเตสุ จ ปริปูริการีเยว อโหสิ วิหารํ
สมฺมชฺชติ ปริเวณํ วิตกฺกมาลกํ วิหารมคฺคํ สมฺมชฺชติ มนุสฺสานํ
ปานียํ เทติ ฯ มนุสฺสา ตสฺส วตฺตสมฺปตฺติยํ ปสีทิตฺวา
ปญฺจสตมตฺตานิ ธุวภตฺตานิ อทํสุ ฯ มหาลาภสกฺกาโร อุปฺปชฺชิ ฯ ตํ
นิสฺสาย พหุนฺนํ ผาสุวิหาโร ชาโต ฯ อเถกทิวสํ ธมฺมสภายํ
ภิกฺขู กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อสุโก นาม ภิกฺขุ อตฺตโน
วตฺตสมฺปตฺติยา มหนฺตํ ลาภสกฺการํ นิพฺพตฺเตสิ เอตํ เอกํ นิสฺสาย
พหุนฺนํ ผาสุวิหาโร ชาโตติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ
ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ
วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปายํ ภิกฺขุ วตฺตสมฺปนฺโน
ปุพฺเพเปตํ เอกํ นิสฺสาย ปญฺจ อิสิสตานิ ผลาผลตฺถาย อรญฺญํ
อคนฺตฺวา เอเตเนว อานีตผลาผเลหิ ยาเปสุนฺติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
     อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต
อุทิจฺจพฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา
ปญฺจสตอิสิปริวาโร ปพฺพตปาเท วิหาสิ ฯ ตทา หิมวนฺเต จณฺโฑ
นิทาโฆ อโหสิ ฯ ตตฺถ ตตฺถ ปานียานิ ฉิชฺชึสุ ฯ ติรจฺฉานา
ปานียํ อลภมานา กิลมนฺติ ฯ อถ เตสุ ตาปเสสุ เอโก ตาปโส
เตสํ ปิปาสทุกฺขํ ทิสฺวา เอกํ รุกฺขํ ฉินฺทิตฺวา โทณึ กตฺวา
ปานียํ อุสฺสิญฺจิตฺวา เตสํ ปานียํ อทาสิ ฯ พหูสุ สนฺนิปติตฺวา
ปานียํ ปิวนฺเตสุ ตาปสสฺส ผลาผลตฺถาย คมโนกาโส น โหติ ฯ
โส นิราหาโรปิ ปานียํ เทติเยว ฯ มิคคณา จินฺเตสุํ อยํ อมฺหากํ
ปานียํ เทนฺโต ผลาผลตฺถาย คนฺตุํ โอกาสํ น ลภติ นีราหารตาย
อติวิย กิลมติ หนฺท มยํ กติกํ กโรมาติ ฯ เต กติกํ อกํสุ
อิโต ปฏฺฐาย ปานียํ ปิวนตฺถาย อาคจฺฉนฺเตน อตฺตโน พลานุรูเปน
ผลํ คเหตฺวา อาคนฺตพฺพนฺติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย เอเกโก ติรจฺฉาโน
อตฺตโน พลานุรูเปน มธุรมธุรานิ อมฺพชมฺพูปนสาทีนิ คเหตฺวาว
อาคจฺฉติ ฯ เอกสฺส อตฺถาย อาภตํ ผลาผลํ อฑฺฒเตยฺยสกฏภารปฺปมาณํ
อโหสิ ฯ ปญฺจสตา ตาปสา ตเทว ปริภุญฺชนฺติ ฯ
อติเรกํ ฉฑฺฑิยิตฺถ ฯ โพธิสตฺโต ตํ ทิสฺวา เอกํ วตฺตสมฺปนฺนํ
นิสฺสาย เอตฺตกานํ ตาปสานํ ผลาผลตฺถาย อคนฺตฺวา ยาปนํ
อุปฺปนฺนํ วิริยนฺนาม กาตพฺพเมวาติ วตฺวา อิมํ คาถมาห
         วายเมเถว ปุริโส     น นิพฺพินฺเทยฺย ปณฺฑิโต
         วายามสฺส ผลํ ปสฺส    ภุตฺตา อมฺพา อนีติหนฺติ ฯ
     ตตฺรายํ สงฺเขปตฺโถ ปณฺฑิโต อตฺตโน วตฺตปูรณาทิเก
กมฺมมฺหิ วายเมเถว น อุกฺกณฺเฐยฺย ฯ กึการณา ฯ วายามสฺส
นิปฺผลตาย อภาวโต ฯ อิติ มหาสตฺโต วายาโม นาม สผโลว
โหตีติ อิสิคณํ อาลปนฺโต วายามสฺส ผลํ ปสฺสาติ อาห ฯ
กีทิสํ ฯ ภุตฺตา อมฺพา อนีติหนฺติ ฯ ตตฺถ อมฺพาติ เทสนามตฺตํ ฯ
เตหิ ปน นานปฺปการานิ ผลาผลานิ อาภตานิ เตสํ สมฺปนฺนตรานํ
วา อุสฺสนฺนตรานํ วา วเสน อมฺพาติ วุตฺตํ ฯ เย อิเม ปญฺจหิ
อิสิสเตหิ สยํ อรญฺญํ อคนฺตฺวา เอตสฺส อตฺถาย อานีตา อมฺพา
ภุตฺตา อิทํ วายามสฺส ผลํ ฯ ตญฺจ โข ปน อนีติหํ อิติห
อิติ อาหาติ เอวํ อิติหอิติเหน คเหตพฺพํ น โหติ ปจฺจกฺขเมว
ตํ ผลํ ปสฺสาติ ฯ เอวํ มหาสตฺโต อิสิคณสฺส โอวาทํ อทาสิ ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา
วตฺตสมฺปนฺโน ตาปโส อยํ ภิกฺขุ อโหสิ คณสตฺถา ปน อหเมวาติ ฯ
                    อมฺพชาตกํ จตุตฺถํ ฯ
                       --------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๖ หน้า ๓๒๓-๓๒๕.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=36&A=6441&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=36&A=6441&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=124
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=820
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=816
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=816
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27