อรรถกถาเล่มที่ ๕๔ ภาษาบาลีอักษรไทย
 วิภงฺค.อ. (สมฺโมห.)

                        อพฺยากตนิทฺเทสวณฺณนา
     [๓๐๖] อพฺยากตํ เหฏฺฐา จิตฺตุปฺปาทกณฺเฑ ๒- อาคตปฏิปาฏิยาว วิภตฺตํ.
สพฺพวาเรสุ จ อวิชฺชามูลกา นยา ปรีหีนา. กสฺมา? อวิชฺชาฏฺฐาเน ฐเปตพฺพสฺส
อภาวโต. กุสลจิตฺเตสุ หิ อวิชฺชาฏฺฐาเน ฐเปตพฺพํ กุสลมูลํ อตฺถิ, จกฺขุ-
วิญฺญาณาทีสุ นตฺถิ. สเหตุเกสุ ปน กิญฺจาปิ อตฺถิ, เอวํ สนฺเตปิ อิธ ปจฺฉินฺนตฺตา
ตตฺถ น คหิตํ, ปญฺจวิญฺญาณโสเต โสตปติตาว หุตฺวา เทสนา กตาติ เวทิตพฺพา.
     วิเสสโต ปเนตฺถ จกฺขุวิญฺญาณาทีสุ ตณฺหาฏฺฐานํ อุปาทานฏฺฐานํ จ
ปริหีนํ. กสฺมา? ตณฺหาฏฺฐานารหสฺส พลวธมฺมสฺส อภาวา อธิโมกฺขรหิตตฺตา
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. นานตฺตสมฺภวโต        ๒ อภิ. ๓๔/๔๓๑/๑๒๐
จ. เสสาเหตุเกเสุ ปน ๑- ตณฺหาฏฺฐานเมว ปริหีนํ. สเหตุเกสุ ปสาทสพฺภาวโต
ตณฺหาฏฺฐาเน ปสาเทน ปทํ ปูริตํ. เอวเมตฺถ กุสลากุสลวิปาเกสุ จกฺขุ-
วิญฺญาณาทีสุ สงฺขารวิญฺญาณนามสฬายตนผสฺสเวทนามูลกา ฉ ฉ, เสสาเหตุเกสุ
อธิโมกฺขมูลเกน สทฺธึ สตฺต สตฺต, สเหตุเกสุ ปน ๑- ปสาทมูลเกน สทฺธึ
อฏฺฐ อฏฺฐ นยา เวทิตพฺพา.
     ตตฺถ จกฺขุวิญฺญาณาทีสุปิ จตุนฺนมฺปิ จตุกฺกานํ อาทิวาโรว วุตฺโต.
ทุติยวาโร ปจจฺยวิเสสฏฺเฐน ลพฺภมาโนปิ น วุตฺโต, ตติยจตุตฺถวารา อสมฺภวโตเยว.
รูปมิสฺสกา หิ เต, น จ จกฺขุวิญฺญาณาทีนิ รูปํ สมุฏฺฐาเปนฺติ. ยถา จ
ปฐมจตุกฺเก เทฺว วารา ลพฺภนฺติ, เอวํ เสสจตุกฺเกสุปิ. ตสฺมา ปฐมจตุกฺเก
ทุติยวาโร เสสจตุกฺเกสุ จ เทฺว เทฺว วารา อวุตฺตาปิ วุตฺตาว โหนฺตีติ
เวทิตพฺพา. เสสาเหตุกาพฺยากเต สพฺพจตุกฺเกสุ สพฺเพปิ วารา ลพฺภนฺติ, อิธ
ปจฺฉินฺนตฺตา ปน ปรโต น คหิตา. โสตปติตาว หุตฺวา เทสนา กตาติ. เสส-
สเหตุกวิปาเกสุปิ เอเสว นโย อญฺญตฺร อรูปาวจรวิปากา. อรูปาวจรวิปากสฺมิญฺหิ
วารทฺวยเมว ลพฺภตีติ.
                        อพฺยากตนิทฺเทสวณฺณนา.
                            ---------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๔ หน้า ๒๒๗-๒๒๘.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=54&A=5372&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=54&A=5372&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=35&i=372
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=35&A=5211
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=35&A=4701
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=35&A=4701
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_35