อรรถกถาเล่มที่ ๕๔ ภาษาบาลีอักษรไทย
 วิภงฺค.อ. (สมฺโมห.)

                    กุสลมูลกวิปากนิทฺเทสวณฺณนา
     [๓๔๓] อิทานิ อพฺยากเตสุปิ อปเรเนว นเยน ปจฺจยาการํ ทสฺเสตุํ
กตเม ธมฺมา อพฺยากตาติอาทิมารทฺธํ. ตตฺถ กุสลมูลปจฺจยาติ อิทมฺปิ อุปนิสฺสย-
ปจฺจยตํ สนฺธาย วุตฺตํ. กุสลวิปากสฺส หิ กุสลมูลํ อกุสลวิปากสฺส จ อกุสลมูลํ
อุปนิสฺสยปจฺจโย โหติ, นานากฺขณิกกมฺมปจฺจเย ปน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. ตสฺมา
เอส อุปนิสฺสยปจฺจเยน เจว นานากฺขณิกกมฺมปจฺจเยน จ ปจฺจโย โหติ. เตเนว
นิทฺเทสวาเร "ตตฺถ กตมํ กุสลมูลนฺ"ติ อวิภชิตฺวา "ตตฺถ กตโม กุสลมูลปจฺจยา
สงฺขาโร"ติ วิภตฺตํ. อกุสลวิปาเกปิ เอเสว นโย.
     อวิชฺชามูลกกุสลนิทฺเทเส วิย จ อิมสฺมิมฺปิ วิปากนิทฺเทเส ปฐมํ
ปจฺจยจตุกฺกเมว ลพฺภติ, ตมฺปิ ปฐมวารํ ทสฺเสตฺวา สงฺขิตฺตํ. ตสฺมา เอเกกสฺมึ
วิปากจิตฺเต เอกเมกสฺเสว จตุกฺกสฺส วเสน กุสลมูลเก อกุสลมูลเก ๓- จ นเย
วารปฺปเภโท เวทิตพฺโพ. กิริยาธมฺมานํ ปน ยสฺมา เนว อวิชฺชา น
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปน        ๒ ฉ.ม. อุปนิสฺสยวเสน  ๓ ฉ.ม. กุสลมูลมูลเก อกุสลมูลมูลเก
กุสลากุสลมูลานิ อุปนิสฺสยปจฺจยตํ ลภนฺติ, ตสฺมา กิริยาวเสน ปจฺจยากาโร
น วุตฺโตติ.
     เอวเมส:-
           อกุสลกุสลาพฺยากต-          ธมฺเมสุ อเนกเภทโต วตฺวา
           กุสลากุสลานํ ปน            วิปาเก จ อุปนิสฺสยวเสน.
           ปุน เอกธาว วุตฺโต          วาทิปฺปวเรน ปจฺจยากาโร
           ธมฺมปฺปจฺจยเภเท            ญาณสฺส ปเภทชนนตฺถํ.
           ปริยตฺติสวนจินฺตน-           ปฏิปตฺติกฺกมวิวชฺชิตานญฺจ
           ยสฺมา ญาณปเภโท           น กทาจิปิ โหติ เอตสฺมึ.
           ปริยตฺติสวนจินฺตน-           ปฏิปตฺติกฺกมโต สทา ธีโร
           ตตฺถ กยิรา น หญฺญํ          กรณียตรํ ตโต อตฺถีติ.
     อยํ ปน ปจฺจยากาโร สุตฺตนฺตอภิธมฺมภาชนียวเสน เทฺวปริวฏฺฏเมว
นีหริตฺวา ภาเชตฺวา ทสฺสิโต โหติ.
                     อภิธมฺมภาชนียวณฺณนา นิฏฺฐิตา.
                     สมฺโมหวิโนทนิยา วิภงฺคฏฺฐกถาย
                   ปฏิจฺจสมุปฺปาทวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.
                        ----------------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๔ หน้า ๒๒๙-๒๓๐.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=54&A=5415&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=54&A=5415&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=35&i=416
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=35&A=5786
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=35&A=5139
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=35&A=5139
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_35