อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ปญฺจ.อ. (ปรมตฺถที.)

                         ๓. วิปรีตกถาวณฺณนา
     [๔๒๔] อิทานิ วิปรีตกถา นาม โหติ. ตตฺถ "ยฺวายํ ปฐวีกสิเณ
ปฐวีสญฺญี สมาปชฺชติ, ตสฺส ตํ ญาณํ วิปรีตญาณนฺ"ติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ
อนฺธกานํ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส, ปฐวึ นิสฺสาย
อุปฺปนฺนนิมิตฺตญฺหิ น ปฐวีเยว, ตตฺร จายํ ปฐวีสญฺญึ สมาปชฺชติ. ๔- ตสฺมา
วิปรีตํ ตํ ญาณนฺติ ๕- อยเมตสฺส อธิปฺปาโย. ตโต สกวาที "ลกฺขณปฐวีปิ
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ยสฺมา ปน ตํ            ๒ ฉ.ม. วิมุตฺตํ     ๓ ฉ.ม. อเสเข ภควติ
@๔ ฉ.ม. "ปฐวึ สมาปชฺชตี"ติ ปาฐา น ทิสฺสนฺติ          ๕ ฉ.ม. วิปรีตญาณนฺติ
สสมฺภารปฐวีปิ นิมิตฺตปฐวีปิ ปฐวีเทวตาปิ สพฺพา ปฐวีเยว, ตาสุ ปฐวีติ
ญาณํ วิปรีตํ น โหติ. อนิจฺเจ นิจฺจนฺติอาทิวิปริเยโส ปน วิปรีตญาณํ นาม,
กินฺเต อิทํ เอตฺตเกสุ ๑- อญฺญตรนฺ"ติ โจเทตุํ อนิจฺเจ นิจฺจนฺติอาทิมาห. อิตโร
วิปลฺลาสลกฺขณาภาวํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, ปฐวีนิมิตฺตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ.
     กุสลนฺติ เสกฺขปุถุชฺชนานํ ญาณํ สนฺธาย วุตฺตํ. อตฺถิ อรหโตติ
ปเญฺหสุปิ วิปลฺลาสลกฺขณาภาเวเนว ๒- ปฏิกฺขิปติ, ปฐวีนิมิตฺตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ.
สพฺเพว ปฐวี โหตีติ ๓- สพฺพนฺตํ ปฐวีกสิณํ ลกฺขณปฐวีเยว โหตีติ ปุจฺฉติ.
สกวาที ตถา อภาวโต ปฏิกฺขิปติ. นนุ ปฐวี อตฺถิ, อตฺถิ จ โกจิ ปฐวึ
ปฐวิโต สมาปชฺชตีติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส. ตสฺสตฺโถ:- นนุ นิมิตฺตปฐวี อตฺถิ,
อตฺถิ จ โกจิ ตํ ปฐวึ ปฐวิโตเยว สมาปชฺชติ, น อาปโต วา น เตชโต
วาติ. ปฐวี อตฺถีติอาทิ "ยํ ๔- ยถา อตฺถิ, ตํ ตถา สมาปชฺชนฺตสฺส ญาณํ
วิปรีตํ โหติ, นิพฺพานํ อตฺถิ, ตมฺปิ สมาปชฺชนฺตสฺส สพฺพวิปริเยสสมุคฺฆาตนํ
มคฺคญาณมฺปิ เต วิปรีตํ โหตู"ติ ทสฺสนตฺถํ วุตฺตนฺติ.
                       วิปรีตกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.
                           ----------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้า ๒๐๙-๒๑๐.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=55&A=4705&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=55&A=4705&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=37&i=1035
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=37&A=9987
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=37&A=6658
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=37&A=6658
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_37