![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
445. 7. Sakulātherīgāthāvaṇṇanā
agārasmiṃ vasantīhantiādikā sakulāya theriyā gāthā.
Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare ānandassa rañño dhītā
hutvā nibbattā, satthu vemātikabhaginī nandāti nāmena. Sā viññutaṃ patvā
ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇantī satthāraṃ ekaṃ bhikkhuniṃ dibbacakkhukānaṃ
aggaṭaṭhāne ṭhapentaṃ disvā ussāhajātā adhikārakammaṃ katvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ
patthentī paṇidhānamakāsi. Sā tattha yāvajīvaṃ bahuṃ uḷāraṃ kusalakammaṃ katvā devaloke
nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsarantī kassapassa bhagavato kāle brāhmaṇakule
nibbattitvā paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā ekacārinī vicarantī ekadivasaṃ telaṃ
bhikkhāya āhiṇḍitvā telaṃ labhitvā tena telena satthu cetiye sabbarattiṃ dīpapūjaṃ
akāsi. Sā tato cutā tāvatiṃse nibbattitvā suvisuddhadibbacakkhukā hutvā
ekabuddhantaraṃ devesuyeva saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule
nibbatti, sakulātissā nāmaṃ ahosi. Sā viññutaṃ pattā satthu jetavanapaṭiggahaṇe
paṭiladdhasaddhā upāsikā hutvā aparabhāge aññatarassa khīṇāsavattherassa santike dhammaṃ
sutvā sañjātasaṃvegā pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā ghaṭentī vāyamantī nacirasseva
arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3-:-
@Footnote: 1 khu.paṭi. 31/50/56 2 Ma.,i. bhavattayatopi 3 khu.apa. 33/131/368
---------------------------------------------------------------------------------------------
page117.
"padumuttaro nāma jino sabbadhammāna pāragū
ito satasahassamhi kappe uppajji nāyako.
Hitāya sabbasattānaṃ sukhāya vadataṃ varo
atthāya purisājañño paṭipanno sadevake.
Yasaggappatto sirimā kittivaṇṇagato jino
pūjito sabbalokassa disā sabbāsu vissuto.
Uttiṇṇavicikiccho so vītivattakathaṃkatho
sampuṇṇamanasaṅkappo patto sambodhimuttamaṃ.
Anuppannassa maggassa uppādetā naruttamo
anakkhātañca akkhāsi asañjātañca sañjanī.
Maggaññū ca maggavidū maggakkhāyī narāsabho
maggassa kusalo satthā sārathīnaṃ varuttamo.
Mahākāruṇiko nātho 1- dhammaṃ deseti nāyako
nimugge kāmapaṅkamhi samuddharati pāṇino 2-.
Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ jātā khattiyanandanā
surūpā sadhanā cāpi dayitā ca sirīmatī.
Ānandassa mahārañño dhītā paramasobhanā
vemātā bhaginī cāpi padumuttaranāmino.
Rājakaññāhi sahitā sabbābharaṇabhūsitā
upāgamma mahāvīraṃ assosiṃ dhammadesanaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. satthā 2 cha.Ma. pāṇine
---------------------------------------------------------------------------------------------
page118.
Tadā hi so lokavidū 1- bhikkhuniṃ dibbacakkhukaṃ
catuparisāya majjhe 2- aggaṭṭhāne ṭhapesi taṃ.
Suṇitvā tamahaṃ haṭṭhā dānaṃ datvāna satthuno
pūjetvāna ca sambuddhaṃ dibbacakkhuṃ apatthayiṃ.
Tato avoca maṃ satthā nande lacchasi patthitaṃ
padīpadhammadānānaṃ phalametaṃ sunicchitaṃ.
Satasahassito kappe okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādā orasā dhammanimmitā
sakulāti ca 3- gottena hessasi 4- satthusāvikā.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agañchahaṃ.
Imamhi bhaddake kappe brahmabandhumahāyaso
kassapo nāma gottena uppajji vadataṃ varo.
Paribbājakinī āsiṃ tadāhaṃ ekacārinī
bhikkhāya vicaritvāna alabhiṃ telamattakaṃ.
Tena dīpaṃ padīpetvā upaṭṭhiṃ sabbasaṃvaraṃ 5-
cetiyaṃ dipadaggassa vippasannena cetasā.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsaṃ agañchahaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. lokagaru 2 cha.Ma. kittayaṃ parisā majjhe 3 cha.Ma. sakulā nāma 4 cha.Ma. hessati
@5 cha.Ma. sabbasaṃvariṃ
---------------------------------------------------------------------------------------------
page119.
Yattha yatthūpapajjāmi tassa kammassa vāhasā
sañjalanti 1- mahādīpā tattha tattha gatāya me.
Tirokuḍḍaṃ 2- tiroselaṃ samatiggayha pabbataṃ
passāmahaṃ yadicchāmi dīpadānassidaṃ phalaṃ.
Visuddhanayanā homi yasasā pajjalāmahaṃ
saddhā paññavatī 3- ceva dīpadānassidaṃ phalaṃ.
Pacchime ca bhave dāni jātā vippakule ahaṃ
pahūtadhanadhaññamhi mudite rājapūjite.
Ahaṃ sabbaṅgasampannā sabbābharaṇabhūsitā
purappavese sugataṃ vātapāne ṭhitā ahaṃ.
Disvā jalantaṃ yasasā devamanussasakkataṃ
anubyañjanasampannaṃ lakkhaṇehi vibhūsitaṃ.
Udaggacittā sumanā pabbajjaṃ samarocayiṃ
nacireneva kālena arahattaṃ apāpuṇiṃ.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
paracittāni jānāmi satthusāsanakārikā.
Pubbenivāsaṃ jānāmi dibbacakkhu visodhitaṃ
khepetvā āsave sabbe visuddhāsiṃ sunimmalā.
Pariciṇṇo mayā satthā kataṃ buddhassa sāsanaṃ
ohito garuko bhāro bhavanetti samūhatā.
@Footnote: 1 cha.Ma. pajjalanti 2 cha.Ma. tirokuṭṭaṃ 3 cha.Ma. saddhāpaññāvatī
---------------------------------------------------------------------------------------------
page120.
Yassatthāya pabbajitā agārasmānagāriyaṃ
so me attho anuppatto sabbasaṃyojanakkhayo.
Tato mahākāruṇiko etadagge ṭhapesi maṃ
dibbacakkhukānaṃ aggā sakulāti naruttamo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṃ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṃ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpi ca aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā katādhikāratāya dibbacakkhuñāṇe ciṇṇavasī ahosi. Tena
naṃ satthā dibbacakkhukānaṃ bhikkhunīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Sā attano paṭipattiṃ
paccavekkhitvā pītisomanassajātā udānavasena:-
[97] "agārasmiṃ vasantīhaṃ dhammaṃ sutvāna bhikkhuno
addasaṃ virajaṃ dhammaṃ nibbānaṃ padamaccutaṃ.
[98] Sāhaṃ puttaṃ dhītarañca dhanadhaññañca chaḍḍiya
kese chedāpayitvāna pabbajiṃ anagāriyaṃ.
[99] Sikkhamānā ahaṃ santī bhāventī maggamañjasaṃ
pahāsiṃ rāgadosañca tadekaṭṭhe ca āsave.
[100] Bhikkhunī upasampajja pubbajātimanussariṃ
dibbacakkhu visodhitaṃ vimalaṃ sādhubhāvitaṃ.
---------------------------------------------------------------------------------------------
page121.
[101] Saṅkhāre parato disvā hetujāte palokine
pahāsiṃ āsave sabbe sītibhūtāmhi nibbutā"ti
imā gāthā abhāsi.
Tattha agārasmiṃ vasantīhaṃ, dhammaṃ sutvāna bhikkhunoti ahaṃ pubbe agāramajjhe
vasamānā aññatarassa bhinnakilesassa bhikkhuno santike catusaccagabbhaṃ dhammakathaṃ sutvā.
Addasaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ padamaccutanti rāgarajādīnaṃ abhāvena virajaṃ, vānato
nikkhantattā nibbānaṃ, sukhādhigamahetutāya padaṃ, cavanābhāvato accutanti 1- ca laddhanāmaṃ
asaṅkhataṃ dhammaṃ sahassanayapaṭimaṇḍitena dassanasaṅkhātena dhammacakkhunā addasaṃ passiṃ.
Sāhanti sā ahaṃ vuttappakārena sotāpannā homi.
Sikkhamānā ahaṃ santīti ahaṃ sikkhamānāva samānā pabbajitvā vasse aparipuṇṇe
eva. Bhāventī maggamañjasanti majjhimapaṭipattibhāvato añjasaṃ uparimaggaṃ
uppādentī. Tadekaṭṭhe ca āsaveti rāgadosehi sahajekaṭṭhe pahānekaṭṭhe ca tatiya-
maggavajjhe āsave pahāsiṃ samucchindiṃ.
Bhikkhunī upasampajjāti vasse paripuṇṇe upasampajjitvā bhikkhunī hutvā.
Vimalanti abhijjhādīhi 2- upakkilesehi vimuttatāya vigatamalaṃ, sādhūti sakkaccaṃ
sammadeva bhāvitaṃ, sādhūhi vā buddhādīhi bhāvitaṃ uppāditaṃ dibbacakkhuṃ visodhitanti
sambandho.
Saṅkhāreti tebhūmakasaṅkhāre. Paratoti anattato. Hetujāteti paccayuppanne.
Palokineti palujjanasabhāve pabhaṅguṇe 3- paññācakkhunā disvā. Pahāsiṃ āsave
sabbeti aggamaggena avasiṭṭhe sabbepi āsave pajahiṃ, khepesinti attho. Sesaṃ
vuttanayameva.
Sakulātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 Sī.,i. maccunābhāvato...., cha.Ma. cavanābhāvato adhigatānaṃ accutihetutāya ca nibbānaṃ
@accutaṃ 2 cha. avijjādīhi 3 Sī. pabhaṅgure, i. pabhaṅgurena
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 116-121.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/rm_line.php?B=34&A=2478&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=2478&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=445
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9208
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9255
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9255
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]